کشف ۱۴ کهکشان «خفته» در جهان اولیه توسط تلسکوپ جیمز وب

کهکشان‌های خفته: پدیده‌ای غیرمنتظره در کیهان اولیه

دانشمندان پیش‌بینی نمی‌کردند کهکشان‌های جوان در جهان اولیه، که دورانی پر از فعالیت ستاره‌سازی بود، به چنین حالتی دچار شوند. این کشف جدید، فرضیات پیشین درباره رشد و تکامل کهکشان‌ها را زیر سوال می‌برد و نشان می‌دهد که پدیده «خاموشی ستاره‌سازی» در ابتدای عالم بسیار رایج‌تر از تصورات قبلی بوده است.

چرا کهکشان‌ها به خواب می‌روند؟

توقف ستاره‌سازی در یک کهکشان می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد:

• سیاه‌چاله‌های کلان‌جرم: حضور سیاه‌چاله‌های عظیم در مرکز کهکشان‌ها می‌تواند با تابش شدید خود، گاز سرد (ماده اولیه ستاره‌سازی) را گرم و پراکنده کند.
• تأثیر کهکشان‌های همسایه: کهکشان‌های بزرگ‌تر مجاور می‌توانند گاز سرد را از کهکشان‌های کوچک‌تر بدزدند یا آن را گرم کنند، که هر دو منجر به توقف تولد ستاره‌ها می‌شود.
• بازخورد ستاره‌ای: فعالیت‌های شدید ستاره‌ای مانند انفجار ابرنواخترها یا بادهای ستاره‌ای می‌توانند گاز موجود در کهکشان را گرم کرده و به بیرون برانند. این دوره آرامش معمولاً موقتی است و پس از میلیون‌ها سال، گاز رانده‌شده ممکن است دوباره به کهکشان بازگردد و ستاره‌سازی از سر گرفته شود.

کشف ۱۴ زیبای خفته با جیمز وب

در حالی که فاز خفتگی در کهکشان‌های نزدیک به ما رایج است، ستاره‌شناسان پیش از این تنها چهار کهکشان خفته را در جهان اولیه شناسایی کرده بودند. اما اکنون، یک تیم بین‌المللی از ستاره‌شناسان با استفاده از داده‌های حساس طیف‌سنجی تلسکوپ جیمز وب، موفق به کشف ۱۴ کهکشان خفته با طیف وسیعی از جرم‌ها در جهان اولیه شده‌اند.

آلبا کوولو پاز، دانشجوی دکترا در دانشگاه ژنو و نویسنده اصلی این پژوهش، اظهار داشت: «اولین کشف یک کهکشان خفته در جهان اولیه بسیار تکان‌دهنده بود. آن کهکشان قبلاً با تلسکوپ هابل رصد شده بود، اما تا قبل از جیمز وب نمی‌دانستیم که خفته است. تلسکوپ هابل قادر به تشخیص جزئیات طیف‌نوری لازم برای تأیید این موضوع نبود. این کشف جدید نشان می‌دهد پدیده زیبای خفته در فضا بسیار رایج‌تر از چیزی است که فکر می‌کردیم.»

آینده پژوهش‌ها و رازهای برملا نشده

این ۱۴ کهکشان بین ۱۰ تا ۲۵ میلیون سال پیش از زمان رصد، ستاره‌سازی را متوقف کرده بودند. این بازه زمانی نسبتاً کوتاه نشان می‌دهد که بازخورد ستاره‌ای احتمالاً عامل اصلی خاموشی آن‌ها بوده است. این بدان معناست که این کهکشان‌ها ممکن است در آینده دوباره بیدار شوند و فرایند ستاره‌سازی خود را از سر بگیرند. با این حال، هنوز عدم قطعیت‌هایی وجود دارد.

پاز توضیح می‌دهد که نمی‌توان با اطمینان این موضوع را تأیید کرد، زیرا مشخص نیست که این کهکشان‌ها چه مدت خفته باقی خواهند ماند. اگر این کهکشان‌ها برای ۵۰ میلیون سال دیگر خفته بمانند، دلیل خاموشی آن‌ها چیز دیگری خواهد بود. برنامه آینده جیمز وب با نام «زیباهای خفته» (Sleeping Beauties) به کشف کهکشان‌های خفته بیشتری در جهان اولیه اختصاص خواهد یافت. این برنامه به ستاره‌شناسان کمک می‌کند تا بفهمند یک کهکشان چه مدت در این فاز آرام باقی می‌ماند. به گفته پاز، هنوز ناشناخته‌های زیادی وجود دارد، اما این کشف یک قدم به برملا شدن این راز نزدیک‌تر کرده است.