دانشکده مهندسی دانشگاه فردوسی: قطب مهندسی شرق کشور و پیشرو در ارتباط با صنعت

همکاری گسترده با صنعت و جذب نخبگان

حسینعلی اخلاقی امیری، رئیس دانشکده مهندسی دانشگاه فردوسی، بر ارتباط روزانه و تنگاتنگ صنایع با این دانشکده تاکید کرد. وی اظهار داشت که در حال حاضر بیش از ۵۰ شرکت با دانشکده مهندسی همکاری می‌کنند. بسیاری از بنیان‌گذاران شرکت‌های مستقر در پارک علم و فناوری خراسان رضوی که در حوزه فناوری‌های پیشرفته (هایتک) فعالیت دارند، از دانش‌آموختگان همین دانشکده هستند و توانسته‌اند تعداد زیادی از نخبگان را جذب کنند.

این همکاری‌ها فرصت‌های شغلی ارزشمندی را برای نخبگانی که قصد مهاجرت داشتند، فراهم آورده است. صنعت نیز به شدت تشنه ارتباط با دانشکده مهندسی است، هم برای جذب نیروهای نخبه و هم برای رفع نیازهای تخصصی خود.

دانشکده مهندسی: قطب علمی شرق کشور

دانشکده مهندسی دانشگاه فردوسی که در سال ۱۳۵۴ تاسیس شده، در طول نیم قرن فعالیت خود، ۷ رشته آموزشی شامل مهندسی مکانیک، برق، عمران، کامپیوتر، شیمی، نفت، پلیمر، صنایع و متالورژی (مواد) را توسعه داده است. این دانشکده با ۵ تا ۶ هزار دانشجو و ۱۸۰ عضو هیئت علمی، تقریباً یک‌چهارم ظرفیت نیروی انسانی دانشگاه فردوسی مشهد را تشکیل می‌دهد.

اخلاقی امیری تاکید کرد که عمده پروژه‌های ارتباط با صنعت و جامعه در دانشگاه فردوسی، در دانشکده مهندسی انجام می‌شود. این دانشکده به عنوان قطب مهندسی شرق کشور در تربیت نیروی انسانی متخصص برای شرکت‌های دانش‌بنیان و سایر بخش‌ها، حتی در شرایط تحریم، نقش بزرگی ایفا می‌کند.

گذار به دانشگاه نسل چهارم: ماموریت‌گرایی و نوآوری

رئیس دانشکده مهندسی به تفاوت نسل‌های دانشگاهی اشاره کرد:

• نسل اول: آموزش‌محور و تربیت نیرو.
• نسل دوم: پژوهش‌محور.
• نسل سوم: کارآفرین و ایجاد فرصت‌های شغلی.
• نسل چهارم: ماموریت‌گرا و نوآور، با هدف حل مسائل صنعت و جامعه و ایفای نقش بازوی راهبردی برای صنایع هایتک و میتک.

وی افزود که دستیابی به این هدف، اگرچه مسیری طولانی است، اما از اهداف اصلی دانشکده مهندسی است.

اهمیت کاربردی بودن پژوهش‌ها

اخلاقی امیری بر لزوم کاربردی بودن مقالات علمی و پژوهشی تاکید کرد و بیان داشت که نباید صرفاً به انتشار مقاله در ژورنال‌های بین‌المللی اکتفا کرد، بلکه باید نیازهای واقعی صنعت را نیز در نظر گرفت.

چالش‌ها و راهکارهای توسعه آموزش عالی

انتقاد از حکمرانی نظام آموزشی در انتخاب رشته

رئیس دانشکده مهندسی از ضعف حکمرانی در آموزش عالی و عدم وجود نظم در انتخاب رشته‌ها انتقاد کرد. وی اشاره کرد که رشته‌های ریاضی برخلاف گذشته، مورد استقبال دانشجویان قرار نمی‌گیرند و باید سیاست‌گذاری‌ها بر اساس نیاز صنعت و با مدیریت ورودی‌های دانشگاه انجام شود. در این راستا، ارتباط با مدارس برای جذب دانشجو ضروری است.

ضرورت بازنگری مستمر رشته‌ها و توسعه میان‌رشته‌ای

اخلاقی امیری بر لزوم روزآمد کردن رشته‌ها با فناوری‌های روز دنیا و بازنگری مستمر آن‌ها تاکید کرد. وی افزود که برخی رشته‌ها باید به حوزه‌های میان‌رشته‌ای تبدیل شوند. دانشکده مهندسی کار بازنگری سرفصل‌ها و آمایش رشته‌ها را آغاز کرده و در حال برنامه‌ریزی برای ایجاد مرکز هوش مصنوعی به عنوان یک مبحث بین‌رشته‌ای است. همچنین، با توجه به رتبه دوم صنعت نساجی استان خراسان رضوی پس از تهران، برنامه‌هایی برای ایجاد رشته‌های جدید مانند نساجی و مهندسی معدن در دست اقدام است.

دستاوردها و برنامه‌های آتی

همکاری با شرکت نفت و رشد قراردادها

دانشکده مهندسی دانشگاه فردوسی در حوزه مهندسی نفت، همکاری‌های کلانی با شرکت نفت در پروژه‌های اکتشاف و ازدیاد برداشت دارد. حجم قراردادهای برون‌دانشگاهی این دانشکده در سال ۱۴۰۳ به ۳۵ میلیارد تومان رسیده که نسبت به سال گذشته رشد حداقل سه برابری داشته است. هدف‌گذاری برای سال جاری ۱۵۰ میلیارد تومان است.

بهره‌برداری از قانون اعتبار مالیاتی

اخلاقی امیری بر اهمیت فعال‌سازی ظرفیت‌های قانون حمایت از تولید دانش‌بنیان (مصوب ۱۴۰۱) تاکید کرد. این قانون به شرکت‌ها اجازه می‌دهد هزینه‌های پروژه‌های تحقیق و توسعه با دانشگاه را از مالیات قطعی خود کسر کنند. وی اشاره کرد که از ۱۲۰۰ همت مالیات پرداخت شده در کشور، تنها ۳ همت در سال گذشته در قالب پروژه‌های اعتبار مالیاتی محقق شده، در حالی که هدف‌گذاری ۳۰ همت بوده است. برای امسال، هدف‌گذاری ۵۰ همت است و دانشکده مهندسی امیدوار است سهم خود را از این اعتبار محقق کند.

ضعف در همکاری‌های بین‌المللی و چالش‌های مالی

رئیس دانشکده مهندسی به ضعف در همکاری‌های بین‌المللی اشاره کرد. اکثر دانشجویان بین‌الملل این دانشکده از کشورهای عراق، لبنان و سوریه هستند و جذب دانشجویان خارجی به دلیل استانداردهای آموزشی و هزینه‌ها با کاهش مواجه شده است.

وی همچنین به معضل عدم پرداخت عواید پروژه‌های دانشکده‌ها توسط دانشگاه در صورت کمبود بودجه اشاره کرد که این امر می‌تواند انگیزه اساتید را کاهش دهد.

آینده فناوری در ایران و حفظ نخبگان

اخلاقی امیری با اشاره به نقش معاونت علمی ریاست جمهوری در توسعه قانون جهش تولید دانش‌بنیان و شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان، بیان کرد که برخی معتقدند با وجود مشکلات، ایران در حال حاضر در آستانه «بهشت فناوری» قرار دارد و با رفع تحریم‌ها، شاهد جهش فناوری خواهد بود.

وی در پایان تاکید کرد که بسیاری از اساتید برای تحصیل به خارج از کشور می‌روند و با تجربیات ارزشمند بازمی‌گردند. دستیابی به هدف دانشگاه نسل چهارم و تقویت ارتباط با صنعت، به افزایش امید، کاهش مهاجرت و حفظ نخبگان در کشور کمک شایانی خواهد کرد.