هشدار پژوهشگران: اریتریتول، شیرین‌کننده رایج، ممکن است خطر سکته را افزایش دهد

مکانیسم خطر: اریتریتول و سلامت عروق

محققان دانشگاه کلرادو بولدر در مطالعه‌ای که در مجله Journal of Applied Physiology منتشر شد، سلول‌های رگ‌های خونی مغز انسان را با دوزی از اریتریتول، معادل مقدار موجود در یک نوشیدنی رایج بدون قند، مورد آزمایش قرار دادند. نتایج این آزمایش‌ها نگران‌کننده بود و مکانیسم‌های بالقوه آسیب‌رسان را آشکار ساخت:

• کاهش نیتریک‌اکسید: تولید مولکول نیتریک‌اکسید که مسئول گشاد شدن رگ‌هاست، به‌شدت کاهش یافت.
• افزایش اندوتلین-۱: سطح پروتئین اندوتلین-۱ که باعث تنگ شدن رگ‌ها می‌شود، افزایش پیدا کرد.
• اختلال در پاسخ به لخته‌زاها: پاسخ سلول‌ها به مواد لخته‌زا به شکل قابل‌توجهی مختل شد.
• افزایش رادیکال‌های آزاد: تولید رادیکال‌های آزاد (ROS) که می‌توانند موجب التهاب، آسیب سلولی و پیری زودرس شوند، افزایش یافت.

آبرن بری، نویسنده اصلی مطالعه، توضیح می‌دهد: «اگر رگ‌ها تنگ‌تر شوند و توانایی بدن در مقابله با لخته‌های خون کاهش پیدا کند، طبیعتاً خطر بروز سکته مغزی افزایش می‌یابد. ما در این پژوهش نشان دادیم که اریتریتول چطور می‌تواند این مسیر را فعال کند.»

نگرانی از مصرف روزانه و گسترده

اریتریتول، یک الکل قندی است که در سال ۲۰۰۱ توسط FDA تأیید شد و در صدها محصول غذایی از جمله بستنی‌های رژیمی، نوشابه‌های بدون قند و خوراکی‌های کتوژنیک استفاده می‌شود. این ترکیب تقریباً بدون کالری است، شیرینی آن حدود ۸۰ درصد شکر است و اثر بسیار ناچیزی بر سطح قند خون دارد. با این حال، پژوهشگران هشدار می‌دهند که حتی مقادیر اندک آن نیز می‌تواند اثرات مخربی بر سلول‌های عروقی داشته باشد.

کریستوفر دسوزا، استاد فیزیولوژی یکپارچه و سرپرست این مطالعه، می‌گوید: «ما از همان مقدار اریتریتولی استفاده کردیم که در یک وعده نوشیدنی معمول بدون قند یافت می‌شود. حالا تصور کنید که یک فرد در روز چندین وعده از این محصولات مصرف کند... طبیعتاً خطرات می‌توانند شدیدتر باشند.»

ارتباط با یافته‌های قبلی و توصیه‌های بهداشتی

این پژوهش در ادامه نتایج مطالعات قبلی انجام شده است که نشان داده بودند افراد با سطح بالاتر اریتریتول در خون، احتمال بیشتری برای تجربه سکته قلبی یا مغزی در سه سال آینده دارند. مطالعه جدید نشان می‌دهد که این خطر می‌تواند ناشی از اختلال مستقیم عملکرد سلول‌های رگ‌های خونی باشد.

پژوهشگران تأکید دارند که مطالعه آنها روی سلول‌های انسانی در آزمایشگاه انجام شده و نیاز به تحقیقات وسیع‌تر انسانی وجود دارد. با این حال، آنها معتقدند وقت آن رسیده که درباره ایمنی شیرین‌کننده‌های مصنوعی، به‌ویژه اریتریتول، تجدیدنظر شود.

دسوزا توصیه می‌کند که مصرف‌کنندگان با دقت برچسب محصولات غذایی را بخوانند و در صورت مشاهده ترکیباتی مانند «اریتریتول» یا «sugar alcohol»، نسبت به مصرف آن هوشیار باشند.

او می‌گوید: «با توجه به یافته‌های ما و شواهد اپیدمیولوژیکی موجود، عاقلانه است که مردم مصرف شیرین‌کننده‌های غیرمغذی را تحت نظر داشته باشند و تصور نکنند که، چون قند نیستند، الزاماً بی‌خطرند.»