هفته کاری چهار روزه: بهبود چشمگیر رفاه کارکنان بدون کاهش حقوق

چرا هفته کاری چهار روزه؟

همه‌گیری کووید-۱۹ باعث شد تا بسیاری از کشورها در مورد تعادل کار و زندگی تجدید نظر کنند. در پی این رویداد، کشورهایی نظیر ایسلند، اسپانیا، انگلستان، ژاپن، بلژیک و امارات متحده عربی به طور فعال هفته کاری چهار روزه را آزمایش و حتی به تصویب رساندند.

جزئیات مطالعه بین‌المللی

این مطالعه گسترده به رهبری کالج بوستون، تأثیر هفته کاری چهار روزه بدون کاهش حقوق را بر رفاه کارکنان بررسی کرده است. نتایج به دست آمده، برای بسیاری از افراد قابل پیش‌بینی بوده است.

• مشارکت‌کنندگان: ۲۸۹۶ کارمند از ۱۴۱ شرکت در ۶ کشور (ایالات متحده، بریتانیا، کانادا، ایرلند، استرالیا و نیوزیلند).
• گروه کنترل: ۱۲ شرکت که هفته کاری چهار روزه را اجرا نکردند.
• مدت زمان: یک دوره آزمایشی ۶ ماهه.
• شرایط کاری: کارکنان ۸۰ درصد از ساعات کاری خود را با ۱۰۰ درصد حقوق کار می‌کردند.

شرکت‌ها گردش کار خود را برای کاهش وظایف غیرضروری مانند جلسات، سازماندهی مجدد کرده بودند. لازم به ذکر است که هیچ اجباری برای اجرای دقیق هفته کاری چهار روزه وجود نداشت و شرکت‌ها روش خود را برای کاهش ساعات کاری انتخاب کردند.

نتایج کلیدی و مزایا

محققان معیارهای مختلفی از جمله فرسودگی شغلی، رضایت شغلی، سلامت روانی و جسمی، توانایی کار، خواسته‌های شغلی، کنترل برنامه، حمایت شغلی، کیفیت خواب، خستگی و فراوانی ورزش را اندازه‌گیری کردند.

محققان دریافتند که هرچه کاهش ساعات کار شخصی بیشتر باشد، بهبود رفاه نیز بیشتر است. سه نتیجه اصلی که بخش زیادی از مزایای مشاهده شده را توضیح می‌دهند عبارتند از:

• افزایش توانایی کار: میزان احساس توانمندی افراد در شغل خود.
• کاهش مشکلات خواب.
• کاهش خستگی.

عوامل مؤثر دیگر شامل افزایش جزئی در کنترل برنامه، ورزش و حمایت شغلی بودند.

محققان می‌گویند: «حتی با وجود مجموعه گسترده عوامل، تغییرات در ساعات کار همچنان پیش‌بینی‌کننده‌های قابل توجهی برای رفاه، به ویژه برای فرسودگی شغلی و رضایت شغلی هستند. افزایش انگیزه ذاتی در محل کار می‌تواند یکی از عوامل بالقوه باشد که متأسفانه به دلیل محدودیت‌های داده‌ها نمی‌توانیم آن را ارزیابی کنیم، در حالی که خود تغییر سازمانی می‌تواند عامل دیگری باشد.»

دیدگاه متخصصان

دکتر دوگال ساترلند، روانشناس بالینی و مدیرعامل شرکت «Umbrella Wellbeing» در نیوزیلند، این مطالعه را یک «استاندارد جدید» در تحقیقات هفته کاری چهار روزه می‌داند.

وی اظهار داشت: «این مطالعه در یک نمونه بزرگ نشان می‌دهد که رفاه کارکنان در یک دوره ۶ ماهه با کاهش ساعات کاری بهبود یافته است که تا حدی با افزایش بهره‌وری، خواب و انرژی درک شده افراد توضیح داده می‌شود.»

دکتر ساترلند تأکید کرد که آموزش سازمان‌های شرکت‌کننده برای یافتن روش‌های هوشمندانه‌تر کار، ساده‌سازی فرآیندها و کاهش جلسات غیرضروری، عامل مهمی در موفقیت این آزمایش بوده است. او هشدار داد که کاهش ساعات کاری بدون چارچوب حمایتی در محل کار، بعید است نتایج مشابهی به همراه داشته باشد.

محدودیت‌های مطالعه

این مطالعه با وجود نتایج مثبت، دارای محدودیت‌هایی نیز هست:

• شرکت‌ها به صورت خودجوش و نه تصادفی انتخاب شدند که می‌تواند منجر به سوگیری شود.
• اکثر شرکت‌ها کوچک و از کشورهای انگلیسی‌زبان با درآمد بالا بودند که تعمیم‌پذیری یافته‌ها را محدود می‌کند.
• همه شرکت‌های گروه کنترل در ایالات متحده مستقر بودند و به سمت سازمان‌های غیرانتفاعی و خدمات اجتماعی گرایش داشتند.
• معیارهای رفاه به صورت خوداظهاری گزارش شده بودند که ذهنی بوده و ممکن است تحت تأثیر انتظارات قرار گرفته باشند.
• مدت زمان مطالعه تنها ۶ ماه بود و نیاز به مطالعات طولانی‌تری وجود دارد.

با این حال، یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که هفته کاری چهار روزه بدون کاهش درآمد، راهی مؤثر برای بهبود رفاه کارکنان، به ویژه سلامت روان و رضایت شغلی آنان است. حمایت سازمانی و بازسازی گردش کار برای موفقیت این رویکرد حیاتی است.

این مطالعه در مجله Nature Human Behaviour منتشر شده است.