۳۱ تیر ۱۳۶۷: سالگرد فاجعه بمباران شیمیایی روستاهای غرب کشور توسط رژیم بعث

افزایش حملات شیمیایی در سال پایانی جنگ

سردار محمدباقر نیکخواه بهرامی، فرمانده پیشین جنگ‌های نوین قرارگاه خاتم الانبیا (ص)، با اشاره به تشدید حملات شیمیایی رژیم بعث عراق در سال پایانی جنگ (از ابتدای سال ۱۳۶۷)، بیان می‌کند که مواضع ایران روزانه آماج حملات بی‌رحمانه شیمیایی قرار می‌گرفت و صدمات جبران‌ناپذیری به بار می‌آورد. این حملات تنها به جبهه‌ها محدود نشد و شهرها و روستاهای مرزی در استان‌های آذربایجان‌غربی، کردستان، کرمانشاه، ایلام و خوزستان نیز با بمب‌ها، راکت‌ها و گلوله‌های شیمیایی هدف قرار گرفتند.

در این دوره، انتشار گازهای مرگ‌آور شیمیایی، روزانه ده‌ها نفر را به شهادت رساند و مصدوم کرد. سردار نیکخواه بهرامی تأکید می‌کند که از ابتدای فروردین تا سی‌ام تیرماه ۱۳۶۷، صدها نفر از زنان، کودکان و سالخوردگان در شهرهایی نظیر بانه، سردشت، مریوان، پاوه، نودشه، ریجاب، جوانرود، سرپل ذهاب، خرمشهر، اهواز و هویزه، و همچنین در تمامی روستاهای مرزی، به‌ویژه در استان‌های کردنشین و غرب کشور، قربانی این جنایات شدند و هزاران نفر مصدوم گشتند.

«تمامی این جنایت‌ها به دلیل مسلمان بودن این مردمان و حمایتشان از انقلاب اسلامی ایران بود. مصدومان شیمیایی ابتدا با بمب‌ها و گلوله‌های انفجاری مجروح و سپس با گازهای شیمیایی مورد مصدومیت مضاعف قرار گرفتند. این، نشان از اوج روحیه‌ انتقام‌جویانه دشمن و ضدانسانی بودن آن دارد.»

فاجعه «زرده»، «دیره» و «بابایادگار» در عید قربان

یکی از وحشتناک‌ترین جنایات رژیم بعث، بمباران شیمیایی روستاهای «زرده» ریجاب، «دیره» و «بابایادگار» در اطراف گیلان غرب در روز ۳۱ تیرماه ۱۳۶۷ بود. در این روز، در حالی که مردم روستای «زرده» و اهالی روستاهای اطراف در روز عید قربان مشغول انجام مناسک مذهبی در اطراف چشمه روستا بودند، به طور غافلگیرانه و تعمدی مورد حمله ۱۰ فروند هواپیما و پرتاب بیش از ۳۰ فروند بمب و راکت شیمیایی حاوی گازهای کشنده خردل، اعصاب و سیانور قرار گرفتند.

• ۲۷۵ نفر از اهالی، به‌ویژه کودکان، زنان و سالخوردگان، در دم به شهادت رسیدند.
• بیش از ۱۵۰۰ نفر به شدت مجروح شدند.
• روستاهای «دیره» و «بابایادگار» نیز همزمان مورد بمباران مشابه قرار گرفتند.
• چندین نفر در این دو روستا شهید و بیش از ۶۵۰ نفر مصدوم شدند.

این حملات نه تنها جان انسان‌های بی‌گناه را گرفت، بلکه خسارات گسترده‌ای به محیط زیست، زمین‌های کشاورزی، محصولات و دام و طیور مردم نیز وارد کرد. اثرات مخرب مادی و زیست‌محیطی این جنایات، همچنان باقی است.

سکوت جامعه جهانی و درخواست‌های ایران

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، بلافاصله پس از این جنایت، طی سه نامه در روزهای ۳۱ تیر و اول مردادماه ۱۳۶۷، اطلاعات لازم را در اختیار دبیرکل سازمان ملل قرار داد. ایران خواستار محکومیت رژیم بعث عراق، تنبیه آن و اعزام کارشناسانی برای بازدید از آثار بمب‌ها و عوامل شیمیایی به مناطق آسیب‌دیده شد.

اما این درخواست‌ها، همچون گذشته، با سکوت و بی‌تفاوتی سازمان ملل و شورای امنیت مواجه شد و پاسخ مساعدی به ایران داده نشد. این بی‌تفاوتی، به منزله چراغ سبزی برای عراق جهت ادامه جنایات مشابه تلقی شد و حملات شیمیایی تا پایان جنگ و پذیرش آتش‌بس ادامه یافت.

لزوم توجه ویژه به مصدومان شیمیایی

با توجه به ابعاد گسترده این فجایع، مسئولان باید با احساس تعهد بیشتر، نسبت به درمان مصدومان شیمیایی روستاهای غرب و شمال‌غرب کشور توجه ویژه‌ای داشته باشند. ایجاد کلینیک‌های تخصصی مجهز و حضور پزشکان متخصص در این مناطق، می‌تواند از مراجعه مصدومان به مراکز درمانی سایر استان‌ها، به‌ویژه تهران، که هزینه‌های گزاف و سردرگمی‌های بسیاری را به دنبال دارد، جلوگیری کند.