اسناد محرمانه: هشدار بریتانیا به آمریکا درباره پایان نخست‌وزیری بلر بر سر جنگ عراق

هشدار دیپلماتیک بریتانیا به آمریکا

«دیوید منینگ»، مشاور سیاست خارجی وقت تونی بلر، در دیداری با «کاندولیزا رایس»، مشاور امنیت ملی وقت آمریکا، صراحتاً هشدار داد: «ایالات متحده نباید تغییر رژیم در بغداد را به قیمت تغییر رژیم در لندن دنبال کند.» این دیدار در تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۰۳، دو ماه پیش از آغاز تهاجم به عراق و قبل از ملاقات بلر با «جورج دبلیو بوش» در کمپ دیوید صورت گرفت.

بر اساس یادداشت‌های منینگ که توسط آرشیو ملی بریتانیا منتشر شده، هدف اصلی بلر از سفر به کمپ دیوید، متقاعد کردن آمریکا به ضرورت قطعنامه دوم شورای امنیت برای بریتانیا بود. این قطعنامه هم از نظر سیاسی و هم از منظر حقوقی برای لندن حیاتی تلقی می‌شد. بلر همچنین تلاش می‌کرد تا تهاجم برنامه‌ریزی‌شده برای فوریه را تا پایان ماه مارس به تعویق بیندازد.

ضرورت قطعنامه دوم برای بلر

در یادداشتی با عنوان «محرمانه – کاملاً شخصی، بسیار حساس» به تاریخ ۲۹ ژانویه، منینگ به رایس تأکید کرده بود:

«قطعنامه دوم از نظر داخلی برای شما یک ضرورت سیاسی است. بدون آن، حمایت کابینه و پارلمان برای اقدام نظامی تأمین نخواهد شد. او باید بفهمد که اگر بدون این قطعنامه تلاش کنید، ممکن است مجبور به کناره‌گیری شوید. ایالات متحده نباید تغییر رژیم در بغداد را به بهای تغییر رژیم در لندن دنبال کند.»

منینگ در ادامه توضیح داده بود که بوش می‌تواند ریسک کند، زیرا او قبلاً مجوز کنگره برای اقدام یک‌جانبه را داشت و قطعنامه دوم برایش حیاتی نبود، در حالی که شرایط برای بلر کاملاً متفاوت بود.

مخالفت فرانسه و روسیه و دیدگاه بوش

در آن زمان، آمریکا از عدم تمایل فرانسه و روسیه – که هر دو حق وتو در شورای امنیت داشتند – برای تصویب قطعنامه جدید ناراضی بود. این کشورها به دلیل عدم کشف شواهد سلاح‌های کشتار جمعی توسط بازرسان سازمان ملل، که توجیه اصلی جنگ بود، با قطعنامه مخالفت می‌کردند.

پس از سخنرانی سالانه جورج بوش در کنگره، سفیر بریتانیا در واشنگتن هشدار داد که گزینه‌های دیپلماتیک عملاً به پایان رسیده‌اند. او پیام بوش درباره عراق را دارای «رنگ و بوی رسالتی مذهبی» توصیف کرد و نوشت که «از نظر سیاسی دیگر عقب‌نشینی برای بوش غیرممکن بود، مگر اینکه صدام تسلیم شود یا از صحنه ناپدید گردد.»

در گزارشی دیگر، سفیر بریتانیا به لندن نوشت: «بوش عملاً گفت که نابودی صدام، یک کارزار الهی علیه شر است که باید توسط مردم برگزیده خدا انجام شود.»

نادیده گرفتن هشدارها و پیامدهای جنگ

در نهایت، آمریکا و بریتانیا تلاش‌های خود برای تصویب قطعنامه را کنار گذاشتند و مدعی شدند که «ژاک شیراک»، رئیس‌جمهور وقت فرانسه، آشکارا اعلام کرده بود که هرگز با آن موافقت نخواهد کرد.

وزارت دفاع بریتانیا نیز در یادداشتی توجیهی پیش از نشست کمپ دیوید هشدار داده بود: «سست شدن کنترل صدام ممکن است به سطوح قابل‌توجهی از خشونت داخلی منجر شود.»

یکی از یافته‌های اصلی گزارش چیلکات (تحقیق دولت انگلیس درباره نقش این کشور در جنگ عراق) این بود که تونی بلر هشدارهای مربوط به پیامدهای پس از تهاجم به عراق را نادیده گرفت. این گزارش ادعای بلر مبنی بر غیرقابل پیش‌بینی بودن هرج‌ومرج و درگیری‌های فرقه‌ای پس از جنگ را رد کرد و نشان داد که این پیامدها قابل پیش‌بینی بوده‌اند.