برنامه‌های جامع دادگستری استان مرکزی برای کاهش آسیب‌های اجتماعی و جرایم

رویکرد جامع به آسیب‌های اجتماعی

خیرمند با اشاره به تقسیم‌بندی آسیب‌های اجتماعی به دو دسته مستقیم (مانند اعتیاد) و زمینه‌ساز (مانند طلاق و فضای مجازی)، از شناسایی ۱۲ حوزه کلیدی و تعیین مسئول محوری برای هر یک خبر داد. این حوزه‌ها و متولیان آن‌ها به شرح زیر است:

• کودکان کار و خیابانی، سالمندی، جوانی جمعیت و طلاق: سازمان بهزیستی
• تکدی‌گری و حاشیه‌نشینی: شهرداری‌های اراک، خمین و ساوه
• آسیب‌های دانش‌آموزی: آموزش و پرورش
• مشروبات الکلی و خودکشی: دانشگاه علوم پزشکی
• اعتیاد: شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر
• مفاسد اخلاقی و فضای مجازی: نیروی انتظامی (فراجا)

وی تأکید کرد که این تقسیم‌بندی به معنای سلب مسئولیت از سایر دستگاه‌ها نیست و هر دستگاه محوری موظف است با همکاری سایر نهادها، برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تدوین کرده و شاخص‌های ارزیابی عملکرد را مشخص کند. به عنوان مثال، شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر باید با شناسایی افراد در معرض خطر و آسیب‌دیده، برنامه‌های آگاه‌سازی و پیشگیری را اجرایی کند.

نظارت و ارزیابی عملکرد

معاون قضائی رئیس کل دادگستری استان مرکزی بر ارزیابی عملکرد و نظارت سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن‌ها) تأکید کرد. وی اظهار داشت که ملاک‌های ارزیابی عملکرد برای اطمینان از اجرای صحیح برنامه‌ها طراحی شده است. در صورت عدم کسب نمره قابل قبول توسط دستگاه‌ها، ابتدا توضیحات مربوطه بررسی و در صورت تکرار، موضوع با معاون وزیر مربوطه مطرح خواهد شد تا درباره عملکرد مدیرکل استانی تصمیم‌گیری شود. سازمان‌های مردم‌نهاد نیز به عنوان ناظر و ارزیاب این برنامه‌ها معرفی شده‌اند تا شفافیت و اثربخشی اقدامات تضمین شود.

بر اساس تفاهم‌نامه‌ای که سال گذشته با شهرداران شهرهای مرکزی منعقد شد، شهرداری‌ها موظف به فعالیت در حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی، به ویژه اطلاع‌رسانی و آموزش شدند. شهرداری ساوه در حوزه آموزش و شهرداری اراک در زمینه آگاه‌سازی، عملکرد بهتری نسبت به سایر شهرها داشته‌اند. این همکاری شامل معرفی جامعه هدف، شناسایی آسیب‌های موجود و ارائه محتوای آموزشی به شهرداری‌ها برای اجرای برنامه‌های پیشگیرانه است.

کاهش نرخ طلاق و ابتکارات حقوقی

یکی از دستاوردهای برجسته دادگستری استان، کاهش نرخ طلاق از طریق مداخلات به موقع است. در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، بیش از ۷۰ درصد زوجینی که به سازش رسیده‌اند، زندگی مشترک خود را حفظ کرده‌اند که این رقم نسبت به ۶۴ درصد سال قبل، رشد ۶ درصدی را نشان می‌دهد. مداخله زودهنگام در اختلافات زوجین، از طریق مشاوره و میانجی‌گری، نقش کلیدی در این موفقیت داشته است.

تولید سریال «دایره‌های قرمز»

یکی از ابتکارات خلاقانه دادگستری استان مرکزی، انعقاد تفاهم‌نامه سه‌جانبه با مرکز وکلا و مشاورین امور خانواده قوه قضائیه و صدا و سیمای استان برای تولید سریال «دایره‌های قرمز» است. این سریال هفت‌قسمتی، هر قسمت ۴۵ دقیقه، با بودجه‌ای بالغ بر ۱۰ میلیارد تومان و به کارگردانی یکی از برجسته‌ترین کارگردانان و تهیه‌کنندگان کشور تولید شده است.

این سریال با بازسازی پرونده‌های واقعی، به مسائل حقوقی و اجتماعی مانند سکه تقلبی و قتل می‌پردازد و با هدف ارتقای آگاهی عمومی و دانش حقوقی جامعه طراحی شده است. تمامی افرادی که در پرونده‌های واقعی نقش داشته‌اند، در این سریال حضور دارند تا حس واقعی بودن حفظ شود. «دایره‌های قرمز» به زودی از شبکه استانی و یکی از شبکه‌های سراسری پخش خواهد شد و ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که کیفیت این مجموعه بسیار بالاست و برنامه‌ریزی برای تولید فصل دوم در جریان است.

ساماندهی حمل و نقل و کاهش تصادفات

خیرمند همچنین از ساماندهی خودروهای یدک‌کش در استان خبر داد. شرکت جهان‌گردی و اتومبیل‌رانی به عنوان شرکت پشتیبان انتخاب شده و تمام یدک‌کش‌ها باید تحت نظارت این شرکت فعالیت کنند. الزاماتی مانند GPS فعال، دانش اولیه مکانیک و نصب چراغ گردان برای این خودروها تعیین شده است. این اقدام با هدف افزایش ایمنی و پاسخگویی ۲۴ ساعته در جاده‌های استان انجام شده است.

وی به کاهش آمار تصادفات جرحی و فوتی در سال گذشته اشاره کرد و افزود: نصب ۲۵ دوربین جاده‌ای در محورهای ارتباطی استان، اصلاح هندسی معابر، ایجاد سرعت‌گیر و نصب دو دستگاه دوربین متوسط‌سنج در اراک از جمله اقدامات انجام‌شده یا در دستور کار است. وضعیت کمربندی شمالی و جنوبی اراک که بالاترین آمار فوتی را داشتند، با این تدابیر بهبود یافته و احداث کنارگذر در ساوه و خمین نیز به کاهش تصادفات کمک کرده است.

ساماندهی ضایعات و کاهش سرقت

یکی دیگر از اقدامات موثر، ساماندهی خرید و فروش ضایعات در استان بود که منجر به کاهش ۴۰ درصدی سرقت‌های خرد در اراک شد. خیرمند بیان کرد که ۹۰ درصد ضایعات‌فروشان عملکرد خوبی دارند و ساماندهی آنها به کاهش سرقت کمک کرده است. شهرستان ساوه با ایجاد شهرک ضایعاتی و دلیجان و خمین با مدیریت مناسب، عملکرد موفقی در این حوزه داشته‌اند.

در پایان، خیرمند به برنامه‌های آینده دادگستری استان اشاره کرد و گفت: ادامه این اقدامات، از جمله توسعه برنامه‌های آموزشی، تولید محتوای رسانه‌ای و تقویت همکاری با دستگاه‌ها، در اولویت قرار دارد. هدف نهایی، ایجاد جامعه‌ای ایمن‌تر با کاهش آسیب‌های اجتماعی و جرایم است.