هفته کاری چهار روزه: نتایج شگفت‌انگیز یک پژوهش جهانی

آزمایش هفته کاری چهار روزه

پس از دنیاگیری کووید ۱۹، بسیاری از شرکت‌ها در شیوه کار خود بازنگری کردند. برخی از آن‌ها تصمیم گرفتند هفته کاری را به چهار روز کاهش دهند، در حالی که دستمزد کارکنان را ثابت نگه داشتند.

پژوهشی تازه به سرپرستی ون فن از کالج بوستون، برای بررسی اثرات این تصمیم انجام شد. در این مطالعه، داده‌های ۱۴۱ شرکت از شش کشور ایالات متحده، بریتانیا، استرالیا، نیوزیلند، کانادا و ایرلند، مورد تحلیل قرار گرفت. این شرکت‌ها در برنامه آزمایشی مؤسسه غیرانتفاعی «۴ روز کاری در هفته جهانی» شرکت کرده بودند.

شرکت‌ها پیش از شروع برنامه، به مدت دو ماه با مشاورانی متخصص همکاری کردند تا ساختار کاری خود را بازطراحی کنند. تمرکز آن‌ها بر حذف ناکارآمدی‌هایی مانند جلسات تکراری یا زمان‌بر بود. پس از دوره آماده‌سازی، طرح آزمایشی به مدت شش ماه اجرا شد.

نتایج شگفت‌انگیز برای کارکنان و مدیران

در پایان برنامه، اطلاعات گزارش‌شده از حدود سه هزار کارمند با داده‌های کارکنان ۱۲ شرکت دیگر مقایسه شد که ابتدا تصمیم به شرکت در طرح داشتند، اما در نهایت از آن صرف‌نظر کردند. نتایج تفاوت معناداری را آشکار ساخت:

• کارمندانی که در شرکت‌های چهار روزه کار می‌کردند، فرسودگی شغلی کمتری داشتند.
• آن‌ها سلامت بهتری را تجربه کردند.
• رضایت بیشتری از شغل خود داشتند.

عوامل متعددی در بهبود شرایط شرکت‌های چهار روزه نقش داشت، از جمله خواب بهتر، احساس خستگی کمتر و افزایش حس توانمندی در انجام وظایف روزانه. ون فن توضیح می‌دهد که برخلاف تصورات رایج درباره افزایش فشار کاری در مدل فشرده‌شده چهار روز کاری در هفته، تجربه واقعی کارکنان نشان می‌دهد کاهش ساعت کاری به بهبود حال آن‌ها منجر می‌شود.

نتایج در میان کارکنان با ویژگی‌های مختلف، از نظر سن، جنسیت و نوع کار (دورکاری یا حضوری) تقریباً یکسان بود. با این حال، جایگاه شغلی نیز تفاوت‌هایی را به دنبال داشت: مدیران نسبت به سایر کارکنان بهبود بیشتری را در سلامت کلی خود گزارش کردند.

ابهامات و دلایل احتمالی

یکی از نکات مبهم در پژوهش، علت دقیق تغییرات مثبت بود. به گفته لانی گولدن از دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، ممکن است عامل اصلی، تغییرات جانبی مانند حذف جلسات غیرضروری باشد، نه لزوماً کاهش روزهای کاری.

گولدن همچنین این پرسش را مطرح می‌کند که آیا احساس بهتر کارکنان ناشی از برخورد متفاوت شرکت‌ها، کاهش رفت‌وآمد هفتگی یا امکان داشتن تعطیلات طولانی‌تر است؟ یا اینکه به دلیل افزایش تمرکز در ساعات کاری و کاهش مزاحمت‌های روزمره، بهره‌وری بالا رفته و همین امر نیز باعث بهبود حال شده است؟

پذیرش بلندمدت

صرف‌نظر از علت دقیق، آنچه اهمیت دارد میزان پذیرش تغییر توسط شرکت‌هاست. به گفته ون فن، بیش از ۹۰ درصد از شرکت‌هایی که مدل چهار روزه را امتحان کرده بودند، پس از پایان برنامه نیز به همین شیوه ادامه دادند که نشانه‌ای از موفقیت بلندمدت این رویکرد است.

این پژوهش در نشریه نیچر منتشر شده است.