پایان منظومه شمسی: سرنوشت خورشید و سیارات

مرگ خورشید: آغاز پایان

خورشید، قلب تپنده منظومه شمسی، مانند تمام ستارگان، روزی خواهد مرد. در حال حاضر، خورشید با تبدیل هیدروژن به هلیوم از طریق همجوشی هسته‌ای، گرما و نور تولید می‌کند. اما این فرآیند ابدی نیست.

تبدیل به غول سرخ

فِرِد آدامز، اخترفیزیکدان نظری دانشگاه میشیگان، پیش‌بینی می‌کند که خورشید تا حدود ۵ میلیارد سال دیگر به سوزاندن هیدروژن ادامه خواهد داد. پس از اتمام سوخت هیدروژنی، خورشید ناپایدار شده، هسته آن فرو می‌ریزد و سطح آن منبسط می‌شود. این انبساط، خورشید را به یک غول سرخ سرد و متورم تبدیل خواهد کرد که ابتدا عطارد و سپس زهره را خواهد بلعید.

به گفته آدامز، احتمالاً زمین نیز در لبه این غول سرخ قرار خواهد گرفت و به احتمال زیاد توسط خورشید در حال مرگ بلعیده می‌شود. البته مدت‌ها پیش از این رویداد، حیات انسانی از بین رفته است. مریخ و سیارات بیرونی از این مرحله جان سالم به در خواهند برد، اما ابر اورت بی‌ثبات شده و هلیوسفر کوچک‌تر می‌شود.

تبدیل به کوتوله سفید

حدود یک میلیارد سال پس از مرحله غول سرخ، خورشید به اندازه‌ی زمین کوچک شده و به یک کوتوله سفید تبدیل می‌شود؛ هسته‌ای کم‌نور و فوق‌العاده فشرده از ستاره‌ای که زمانی درخشان بود. در این مرحله، منظومه شمسی به مکانی یخ‌زده و متروک تبدیل خواهد شد.

آلن استرن، دانشمند سیاره‌شناس و محقق اصلی مأموریت نیوهورایزنز ناسا، می‌گوید: «از نظر سکونت‌پذیری، این تقریباً پایان منظومه شمسی محسوب می‌شود.»

پایان واقعی منظومه شمسی

مرگ خورشید به معنای پایان منظومه شمسی فعلی است، اما لزوماً به معنای نابودی کامل آن نیست. استرن توضیح می‌دهد که منظومه شمسی هرگز به دلیل تکامل یا مرگ خورشید به طور کامل از بین نخواهد رفت. حتی زمانی که خورشید به خاکستر بدل شود، بسیاری از اجرام، از جمله سیارات غول‌پیکری مانند مشتری، به چرخش حول آن ادامه خواهند داد.

هرج‌ومرج گرانشی و رویدادهای نادر

آدامز اضافه می‌کند که در آینده‌ای بسیار دورتر، احتمال وقوع رویدادهای نادر افزایش می‌یابد. در غیاب نیروی گرانشی خورشید، تعادل منظومه شمسی به هم خورده و هرج‌ومرج گرانشی آغاز می‌شود. خطر برخورد اجرام، عبور ستارگان یا ابرنواخترها از نزدیکی منظومه شمسی و سپس متلاشی‌شدن اجرام آسمانی و صخره‌های فضایی آن نیز به شدت افزایش می‌یابد.

آدامز توضیح می‌دهد که برای مشاهده چنین رویدادهایی، مقیاس‌های زمانی عظیم، حتی یک میلیارد، یک تریلیون و یک کوادریلیون برابر عمر کنونی جهان لازم است تا این رویدادهای نادر به تدریج محتمل شوند.

فروپاشی پروتون‌ها: پایان نهایی

حتی اگر منظومه شمسی از برخوردهای فاجعه‌بار در امان بماند، تا ابد دوام نخواهد آورد. برخی دانشمندان معتقدند که پروتون‌ها، که جهان ما را تشکیل می‌دهند، در نهایت فرو خواهند پاشید. اگرچه این پدیده تاکنون مشاهده نشده است، آزمایش‌های نظری طول عمر پروتون را بیش از ۱۰ به توان ۳۴ سال تخمین زده‌اند که ممکن است با ادامه تحقیقات این عدد بیشتر نیز شود.