شاهنامه فردوسی: سند هویت و مالکیت ملی ایران

شاهنامه: کتاب ایران و هویت ملی

شاهنامه فردوسی بیش از هر چیز، «کتاب ایران» است. نام ایران در این متن بیش از ۱۶۰۰ بار به اشکال مختلف تکرار شده که این میزان بسامد در هیچ اثر دیگری (چه پیش و چه پس از اسلام) مشاهده نشده است. فردوسی با خلق شاهنامه، نه تنها زبان فارسی را زنده نگاه داشت، بلکه موجودیت سیاسی ایران را نیز از گزند مهاجمان حفظ کرد و آن را در ساحت زبان، فرهنگ و ادب جاودانه ساخت.

«عجم زنده کردم بدین پارسی»

این اثر، علاوه بر اینکه سند هویت ملی ماست، به عنوان سند مالکیت ملی بر چهارگوشه فلات ایران نیز به شمار می‌رود.

فراتر از روایت‌های کهن

شاهنامه صرفاً روایت جنگ‌های پادشاهان و پهلوانان یا مجموعه‌ای از داستان‌های اخلاقی و خردمندانه نیست. این اثر، بیانگر فلسفه تاریخ و خودآگاهی هویتی ملت ایران است. شاهنامه، «ایرانی» است که به ایرانی بودن خود می‌اندیشد. از همین رو، هر کس که بخواهد بداند ایران چیست و ایرانی کیست، در گام نخست به او آدرس شاهنامه داده می‌شود. شاهنامه‌خوانی چیزی جز خودخوانی و خودکاوی ایران و ایرانی نیست.

رویکردی تحلیلی به شاهنامه

در این پروژه، تلاش بر آن است که این اثر سترگ نیاکانی به زبانی ساده و در عین حال علمی، مورد خوانش تحلیلی قرار گیرد. برای رمزگشایی از ژرفای این اثر و دستیابی به مغز سخن آن، از آخرین کتب و مقالات علمی پژوهشگران شاهنامه‌پژوه بهره گرفته خواهد شد.