چالش‌های تامین مالی و کندی پیشرفت نهضت ملی مسکن؛ ۱۴۰ هزار واحد در انتظار تحویل

چالش‌های تامین مالی و عدم تمایل سازندگان

یکی از اصلی‌ترین دلایل عدم تکمیل پروژه‌های نهضت ملی مسکن، مشکل تامین مالی است. با وجود قوانین متعدد در زمینه پرداخت تسهیلات، هیچ یک از آنها به طور کامل اجرایی نشده‌اند. این امر باعث ناامیدی سازندگان و متقاضیان از دریافت تسهیلات ساخت شده و بسیاری از پروژه‌ها را در آستانه توقف قرار داده است.

یکی از متقاضیان طرح نهضت ملی مسکن اظهار داشت: «طی سه سال گذشته، هر بار به پروژه‌ها مراجعه می‌کنیم، سازنده اعلام می‌کند که تسهیلاتی برای تکمیل پروژه نداریم. به هر بانکی هم که مراجعه می‌کنیم، همین پاسخ را می‌شنویم. سازنده به ما می‌گوید اگر امکان پرداخت یا افزایش آورده دارید، آورده‌های خود را تکمیل کنید تا واحد مسکونی به شما تحویل داده شود، در غیر این صورت امکان تکمیل واحدها در این شرایط وجود ندارد.»

این وضعیت، دولت را ملزم می‌کند تا هرچه سریع‌تر اقدامات لازم را برای تکمیل واحدهای مردمی که آورده‌های خود را پرداخت کرده‌اند، انجام دهد تا بازار مسکن به سمت افزایش تولید و کاهش قیمت تمام شده پیش برود.

تعهدات دولت و موانع اجرایی

محمد رضا عارف، معاون اول رئیس جمهور، در بیست و یکمین جلسه شورای عالی مسکن، به تعهدات دولت‌های گذشته در زمینه مسکن اشاره کرد. وی بیان داشت که با وجود تمامی تلاش‌ها، حدود ۱۴۰ هزار نفر از متقاضیان مسکن مهر و سایر مسکن‌های حمایتی هنوز نتوانسته‌اند مسکن خود را تحویل بگیرند.

عارف با اشاره به تعهد ساخت ۸۴۰ هزار واحد مسکن حمایتی و ۱۳۰ هزار واحد مسکن مهر، افزود که موانع تسهیلاتی و اجرایی در طول سالیان گذشته، روند ساخت این واحدها را با مشکل مواجه کرده است. وی تاکید کرد که باید ظرف یک ماه آینده، طرح جامع حمایت جدی برای تکمیل و ساخت این واحدها تهیه و تدوین شود تا از طریق تسهیلات و اختیارات قانونی، رونقی در این بخش ایجاد شود.

معاون اول رئیس‌جمهور همچنین بر این نکته تاکید کرد که سهم قابل توجهی از درآمد اقشار جامعه صرف اجاره مسکن می‌شود و بدون دخالت و تسهیلات دولت، خرید مسکن برای این بخش‌ها عملاً غیرممکن است. وی ابراز امیدواری کرد که با پیگیری‌های لازم، گام‌های بزرگی برای تامین مسکن چهار دهک پایینی جامعه برداشته شود.

عارف تصریح کرد: «تعهدات دولت‌ها در ساخت مسکن‌های حمایتی، به ویژه برای اقشار آسیب‌پذیر، تعهد نظام است و حق هیچ‌گونه تعللی در این زمینه نداریم. باید مسکن‌های حمایتی و تعهدات دولت‌ها در این بخش هرچه سریع‌تر تکمیل و در اختیار متقاضیان قرار گیرد.»

وی افزود که رونق در بخش مسکن به رونق اقتصادی، فعال شدن صنعت و اشتغال‌زایی منجر می‌شود و با توجه به شعار سال، ساخت مسکن یکی از بخش‌های مهم تولیدی کشور است. از این رو، جلسات شورای عالی مسکن باید به طور منظم برگزار شود تا گام‌های اساسی‌تری برای مسکن همه شهروندان برداشته شود.

راهکارهای تامین مالی و نظارت

در این جلسه، مقرر شد کمیته‌ای متشکل از وزارتخانه‌های اقتصاد و دارایی، راه و شهرسازی، سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزی ظرف یک ماه آینده، برنامه‌ای مشخص برای تامین مالی تکمیل واحدهای مسکن‌های حمایتی تهیه و تدوین کنند.

پیش از این نیز، فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، اعلام کرده بود که از حدود ۸۵۰ هزار واحد مسکن حمایتی، در ابتدای دولت حدود یک سوم تعیین تکلیف شده بود و دو سوم باقیمانده مشکلات مختلفی داشتند. وی بر ضرورت برگزاری هفتگی جلسات شورای مسکن استان و تشکیل جلسات پایش وضعیت ساخت مسکن‌های حمایتی در ستاد وزارتخانه تاکید کرد.

وزیر راه و شهرسازی همچنین به اهمیت واگذاری زمین در راستای اجرای قانون جوانی جمعیت اشاره کرد و خواستار ارائه گزارشی از نحوه واگذاری اراضی به تفکیک استان‌ها و شهرها شد.

حبیب‌الله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان، نیز از مدیران کل راه و شهرسازی خواست تا وضعیت موجود مسکن‌های حمایتی را دقیقاً احصا کرده و تعداد واحدهای آماده تحویل در هفته دولت و دهه فجر را مشخص کنند.

نقش بانک‌ها و ضرورت افزایش تسهیلات

عدم همکاری بانک‌ها در پرداخت تسهیلات ساخت مسکن، یکی از بزرگترین مشکلات در این حوزه است. دولت و بانک مرکزی باید هرچه سریع‌تر اقدام به پرداخت این تسهیلات کنند، زیرا هرگونه تاخیر، روند اجرای پروژه‌های نهضت ملی مسکن را کند می‌کند.

یوسف غلامی، کارشناس سیاست‌گذاری مسکن، با اشاره به ضرورت افزایش میزان تسهیلات ساخت مسکن گفت: «دولت سیزدهم پرداخت تسهیلات ۸۰۰ میلیون تومانی ساخت را مصوب کرده بود، اما بانک مرکزی متاسفانه به این موضوع واکنشی نشان نداده و حتی میزان آن را هم کاهش داده است. بنابراین، باید هرچه سریع‌تر هم بانک‌ها اقدام به پرداخت تسهیلات ساخت کنند و از طرف دیگر، برنامه‌ریزی برای افزایش میزان تسهیلات ساخت مسکن تا یک میلیارد تومان را فراهم کنند.»

این کارشناس تاکید کرد که تسریع در روند پرداخت تسهیلات ساخت، باعث ایجاد انگیزه در سازندگان و پیمانکاران شده و متقاضیان نیز آورده‌های خود را به موقع پرداخت خواهند کرد.

با وجود دستور معاون اول رئیس جمهور مبنی بر همکاری بهتر بانک‌ها در پرداخت تسهیلات ساخت، نیاز به تجدید نظر اساسی در این زمینه وجود دارد تا اقدامات و برنامه‌ریزی‌های لازم برای تکمیل و تحویل واحدهای نهضت ملی مسکن به متقاضیان، هرچه سریع‌تر در دستور کار قرار گیرد.