برنامه جامع ستاد زیست‌فناوری برای ارتقای امنیت غذایی کشور

چهار محور اصلی برنامه ستاد زیست‌فناوری

ستاد توسعه علوم و فناوری‌های زیستی و سلول‌های بنیادی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، برنامه‌ای جامع با چهار محور اصلی برای ارتقاء امنیت غذایی کشور طراحی کرده است. این محورها عبارتند از:

• پالایشگاه زیستی مخمر: تمرکز بر تولید محصولات با ارزش افزوده بالا از مخمرهای صنعتی.
• میکروبیوم و پروبیوتیک: کاهش مصرف آنتی‌بیوتیک و افزایش تولید داخلی پروبیوتیک‌ها.
• واکسن‌های دام، طیور و آبزیان: تأمین داخلی بخشی از نیاز کشور به واکسن‌های دامی و طیور.
• زیست‌دریا: توسعه فناوری‌های دریایی برای کاهش واردات و افزایش سهم دریا در تولید ناخالص داخلی.

هدف‌گذاری‌های کلان در هر بخش

پالایشگاه زیستی مخمر: ۱۵۰ میلیون دلار بازار و اشتغال‌زایی

در حوزه پالایشگاه زیستی مخمر، ستاد تا پایان سال ۱۴۰۶ هدف‌گذاری کرده است که بازار محصولات بیوریفاینری حاصل از مخمر به رقم ۱۵۰ میلیون دلار برسد. همچنین، ایجاد یک پالایشگاه زیستی جدید و اشتغال‌زایی مستقیم برای ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفر در این حوزه در دستور کار قرار گرفته است.

برنامه‌ریزی برای تولید دست‌کم ۲۰ محصول با ارزش افزوده بالا از مخمرهای صنعتی و کاهش ارزبری تا سقف ۵۰ میلیون دلار نیز بخشی از اهداف این بخش محسوب می‌شود.

میکروبیوم و پروبیوتیک: کاهش ۱۵۰ تن واردات

در بخش میکروبیوم و پروبیوتیک، تمرکز بر کاهش مصرف آنتی‌بیوتیک، مقابله با مقاومت دارویی و افزایش توان تولید داخلی قرار گرفته است. طبق برنامه ستاد، واردات پری‌بیوتیک به میزان ۲۰۰ تن و پروبیوتیک به میزان ۱۵۰ تن کاهش خواهد یافت.

این برنامه از طریق توسعه ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در کشور اجرا می‌شود و برای هر واحد تولیدی فعال در این حوزه، اشتغال‌زایی حداقل پنج نفر پیش‌بینی شده است.

واکسن‌های دام، طیور و آبزیان: تأمین ۴۰ درصد واکسن طیور

در زمینه واکسن‌های دام، طیور و آبزیان، ستاد زیست‌فناوری هدف دارد تا پایان ۱۴۰۶، حدود ۱۰ درصد از واکسن‌های دام و ۴۰ درصد از واکسن‌های طیور از طریق تولید داخلی تأمین شود. همچنین، تولید واکسن‌های نوظهور مبتنی بر فناوری‌های DNA و RNA در اولویت قرار گرفته و کاهش ارزبری تا سقف ۴۰ میلیون دلار نیز پیش‌بینی شده است.

بر اساس این طرح، هر واحد تولیدی واکسن حداقل برای ۱۰ نفر اشتغال مستقیم ایجاد خواهد کرد.

زیست‌فناوری دریایی: سهم یک درصدی از تولید ناخالص داخلی

چهارمین محور این برنامه، توسعه زیست‌فناوری دریایی است که با هدف کاهش واردات تخم ماهی قزل‌آلا (بین یک تا دو میلیون دلار) و مولد میگوی اصلاح‌شده (حدود ۱.۵ میلیون دلار) پیگیری می‌شود. همچنین، تأمین حدود یک درصد از تولید ناخالص داخلی ملی از دریا در دستور کار قرار دارد.

ستاد توسعه زیست‌فناوری با هدف رفع چالش‌های موجود در صنعت شیلات، به‌ویژه عدم نفوذ فناوری در زنجیره ارزش، از فعالیت‌هایی مانند بهداشت و درمان آبزیان، تغذیه و مکمل، تولید مولد و تخم چشم‌زده، تجهیزات نوین، هوشمندسازی مزارع و پالایش زیستی ضایعات حمایت خواهد کرد. این اقدامات با همکاری هیئت‌علمی، شرکت‌های دانش‌بنیان و نهادهای فناور اجرا می‌شود.