کشف ۲۷ میلیون تن نانوپلاستیک در اقیانوس اطلس شمالی: بحرانی خاموش و غیرقابل بازگشت

کشف ۲۷ میلیون تن نانوپلاستیک در اقیانوس اطلس شمالی

پژوهشگران مؤسسه تحقیقات دریایی سلطنتی هلند (NIOZ) و دانشگاه اوترخت، در یک دستاورد علمی مهم، موفق به شناسایی ۲۷ میلیون تن نانوپلاستیک در آب‌های اقیانوس اطلس شمالی شده‌اند. این کشف، نخستین برآورد واقعی از میزان آلودگی پلاستیکی در قالب ذرات نانو (کوچکتر از یک میکرومتر) است که پیش از این تنها در مقادیر ناچیز تأیید شده بود.

هلگه نیمن، پژوهشگر مؤسسه NIOZ و استاد ژئوشیمی در دانشگاه اوترخت، در این باره توضیح داد که تیم تحقیقاتی در یک سفر چهار هفته‌ای با کشتی تحقیقاتی RV Pelagia، نمونه‌هایی از آب را از ۱۲ نقطه مختلف جمع‌آوری کردند. آن‌ها با فیلتر کردن ذرات بزرگ‌تر از یک میکرومتر و بررسی باقی‌مانده‌ها از طریق طیف‌سنجی جرمی، مولکول‌های پلاستیکی را شناسایی کردند که با روش‌های متداول قابل تشخیص نیستند.

«با خشک‌کردن و حرارت دادن نمونه‌های باقی‌مانده، توانستیم مولکول‌های شاخص انواع مختلف پلاستیک‌ها را در آزمایشگاه دانشگاه اوترخت شناسایی کنیم.»
- سوفی هیتبرینک، مسئول نمونه‌برداری در این مأموریت دریایی

ورود نانوپلاستیک‌ها به زنجیره غذایی و بدن انسان

نانوپلاستیک‌ها از مسیرهای گوناگونی وارد اقیانوس‌ها می‌شوند؛ از جمله تجزیه زباله‌های پلاستیکی بزرگ‌تر در معرض تابش خورشید، رواناب رودخانه‌ها، و حتی جابه‌جایی از طریق جو و ته‌نشینی همراه باران. این ذرات میکروسکوپی اکنون به یک تهدید جدی برای اکوسیستم دریایی و سلامت انسان تبدیل شده‌اند.

• ورود به زنجیره غذایی: نانوپلاستیک‌ها پیش‌تر وارد زنجیره غذایی دریایی شده‌اند و از باکتری‌ها و پلانکتون‌ها گرفته تا ماهی‌ها و شکارچیان راس زنجیره غذایی، از جمله انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
• عبور از سدهای زیستی: این ذرات قادر به عبور از سدهای زیستی بدن هستند و حتی در بافت مغز انسان نیز شناسایی شده‌اند که نگرانی‌های شدیدی درباره تأثیرات آن بر سلامت و محیط‌زیست به‌دنبال داشته است.

نیمن تأکید کرد که چگونگی اثرگذاری این نوع آلودگی بر زیست‌بوم همچنان به پژوهش‌های بیشتری نیاز دارد. این یافته‌ها همچنین بخشی از معمای «پلاستیک‌های گمشده» را روشن می‌کند؛ یعنی اختلاف میان حجم پلاستیک تولیدشده در سطح جهان و مقدار ثبت‌شده در بررسی‌های زیست‌محیطی. اکنون مشخص شده که بخش قابل توجهی از این مواد به ذرات میکروسکوپی تجزیه شده‌اند که ابزارهای سنجش مرسوم موفق به ردیابی آن‌ها نشده‌اند.

آینده پژوهش و هشدار درباره آسیب‌های غیرقابل بازگشت

گروه پژوهشی با بودجه‌ای به ارزش ۳.۵ میلیون یورو، قصد دارد بررسی کند که این ذرات چگونه بر زیست‌بوم‌ها اثر می‌گذارند، چه نوع پلاستیکی در میان آن‌ها غالب است و آیا در دیگر اقیانوس‌ها نیز به همین میزان پراکندگی دارند یا نه.

با این حال، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که مهم‌ترین پیام این تحقیق، غیرقابل بازگشت بودن آسیب وارد شده است. نیمن هشدار داد که پاکسازی این حجم عظیم از نانوپلاستیک‌ها از اقیانوس‌ها تقریباً غیرممکن به نظر می‌رسد و این وضعیت، نیاز به اقدامات فوری برای کاهش تولید و انتشار پلاستیک را بیش از پیش برجسته می‌کند.