افتتاح فاز نخست موزه شهر شیراز؛ گامی بلند در احیای هویت فرهنگی پایتخت تمدن ایران

موزه شهر: گامی بلند در توسعه فرهنگی شیراز

مهدی پارسایی، سرپرست معاونت هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس، در مراسم افتتاح فاز نخست موزه شهر شیراز، به قدمت ۱۲۰ ساله شهرداری‌ها در ایران و سابقه بلدیه در شیراز اشاره کرد. وی اظهار داشت که در طول این سال‌ها، تنها دو موزه شهری در شیراز ساخته شده است: موزه تاریخ طبیعی و موزه دفاع مقدس که هنوز به بهره‌برداری نرسیده است. پارسایی این آمار را در شأن پایتخت فرهنگی ایران ندانست.

وی با تأکید بر اهمیت این پروژه، بیان کرد که کمتر از دو سال پس از آغاز به کار شورای ششم و شهرداری جدید، پروژه‌ای با این وزن و اهمیت در حوزه فرهنگی کلید خورده که شایسته تقدیر است. پارسایی اقدام شهردار شیراز در ورود به عرصه زیرساخت‌های فرهنگی را بسیار نویدبخش خواند و افزود که سپردن این پروژه به بدنه داخلی شهرداری، نشان از اعتماد به توان تخصصی داخلی دارد.

تغییر نام و رویکرد موزه

پارسایی بر تغییر عنوان موزه از «بلدیه» به «موزه شهر» تأکید کرد و گفت: «این تغییر نه‌تنها یک تصمیم اسمی نبود، بلکه به معنای ورود شیراز به شبکه جهانی موزه‌های شهری (CAMOC) است.» وی موزه شهر را فضایی تعاملی برای بازخوانی هویت تاریخی و زیستی شهروندان دانست، نه صرفاً مکانی برای نگهداری اشیای تاریخی فاقد پیوند با زندگی امروز. به گفته وی، موزه‌ای که صرفاً ویترینی از اشیای تاریخی بدون ارتباط با زیست معاصر باشد، نمی‌تواند در توسعه پایدار شهری نقشی ایفا کند. نگاه به موزه شهر، نگاهی «یادخانه‌ای» است؛ مکانی برای تقویت حس تعلق و هویت جمعی، به‌ویژه در شهری چون شیراز که میزبان مهاجران بسیاری است.

آینده موزه شهر

پارسایی این پروژه را یکی از مهم‌ترین اقدامات فرهنگی شهرداری شیراز در تمام دوران نامید و ابراز امیدواری کرد که این فضا در آینده‌ای نزدیک به میزبانی رویدادهای ملی و بین‌المللی تبدیل شود و مجموعه‌داران و هنرمندان شیرازی بتوانند آثار خود را در آن به نمایش بگذارند. وی در پایان اظهار داشت: «موزه شهر می‌تواند درخشان‌ترین ستاره در آسمان فرهنگی شیراز باشد؛ مشروط بر آن‌که با همان انگیزه آغازین، تا پایان نیز با جدیت پیگیری شود.»

توازن هویت دینی و میراث فرهنگی

محمدرضا هاجری، رئیس کمیسیون فرهنگی، سومین حرم اهل بیت(ع) و گردشگری شورای شهر شیراز، در این مراسم بر ضرورت حفظ توازن میان مؤلفه‌های مذهبی و میراثی تأکید کرد. وی توسعه پروژه‌های فرهنگی شهری را گامی در جهت ارتقای هویت متوازن و اصیل سومین حرم اهل بیت(ع) دانست.

هاجری با اشاره به مصوبات مهم شورا در دوره ششم، از توقف واگذاری ساختمان مرکزی شهرداری به کاربری غیر از خدمات شهری و گام‌های شهردار شیراز در مسیر توسعه فرهنگی شهر ابراز خرسندی کرد. وی تأکید کرد که شیراز باید هم‌زمان نماد فرهنگی، گردشگری، پزشکی و مذهبی کشور باشد و نباید توسعه گردشگری موجب تضعیف جایگاه حرم اهل بیت(ع) شود، و نه بعد مذهبی شهر مانع معرفی ظرفیت‌های تاریخی و هنری گردد. به گفته وی، هنرمند واقعی در این شهر کسی است که بتواند توازنی میان «صورت» و «سیرت» شیراز برقرار کند.

«ممکن است بتوان شهر را ویترینی و پرزرق‌وبرق ساخت، اما اگر فاقد هویت باشد، آن شهر معنای واقعی نخواهد داشت. شیراز باید هم در ظاهر زیبا باشد و هم در معنا آرامش‌بخش و هویت‌مند.»

روایت اصیل شیراز

هاجری با اشاره به تاریخ جشن‌های ۲۵۰۰ ساله و تجربه تحریف‌شده آن، بیان کرد که تا پیش از نام‌گذاری شیراز به‌عنوان سومین حرم اهل بیت(ع) توسط رهبر معظم انقلاب، فرهنگ شیراز در سایه تحریف‌هایی قرار گرفته بود. وی تأکید کرد که امروز شیراز باید به گونه‌ای روایت شود که هم ایران را نشان دهد و هم اسلام را.

وی همچنین به احداث موزه مدیریت شهری شیراز با قدمتی بیش از ۱۱۴ سال اشاره کرد و آن را آینه‌ای برای عبرت تاریخی و چراغ راه آینده دانست. هاجری پیشنهاد داد که از ظرفیت این موزه برای نمایش عقلانیت و مدنیت شهری بهره برده شود و در هفته شیراز، شهرداران کلان‌شهرها برای بازدید از این تجربه دعوت شوند.

بهره‌گیری از تمام ظرفیت‌های شهر

این عضو شورای شهر شیراز به ظرفیت‌های مغفول‌مانده در حوزه فضای سبز و تفریحگاه‌ها نیز اشاره کرد و گفت که حتی در مناطقی که با مشکل آب مواجه‌اند، می‌توان با همکاری مشترک نهادها مانند شهرداری و اوقاف، تفرجگاه‌های جدید راه‌اندازی کرد. هاجری در پایان با بیان اینکه «ضرب‌آهنگ دلم برای شیراز، آهنگ زندگی است»، تأکید کرد که باید فارغ از خطوط سیاسی و سلیقه‌ای، از تمام ظرفیت‌های شیراز بهره گرفت تا این شهر به جایگاه واقعی خود در تراز ملی و جهانی دست یابد.

موزه شهر: آینه «شیرازی که نمی‌شناسیم»

محمدعلی چوبینی، معاون فرهنگی شهرداری شیراز، در این مراسم بر نقش موزه شهر در بازخوانی لایه‌های پنهان تاریخ و هویت شهری شیراز تأکید کرد. وی این مجموعه را «موزه‌ای متفاوت» خواند که قرار است تصویری کامل و پویا از فرهنگ، دین، هنر و حماسه شیراز ارائه کند.

چوبینی اظهار داشت که این موزه تنها محلی برای نمایش اشیای تاریخی نیست، بلکه به‌مثابه یک «شیرازشناسی جامع» عمل خواهد کرد که شناخت دقیق‌تری از هویت این شهر در اختیار شهروندان و گردشگران قرار می‌دهد. وی با اشاره به ماهیت سیال و تعاملی این موزه، افزود که برخلاف موزه‌های سنتی، این موزه پیوسته به‌روزرسانی خواهد شد و به مثابه یک موجود زنده با تغییرات شهری و اجتماعی همگام می‌شود.

بازتاب پیام رهبر انقلاب در محتوای موزه

چوبینی با اشاره به تعبیر رهبر معظم انقلاب مبنی بر اینکه «شیراز شهر دین، هنر و حماسه است»، گفت که این سه بُعد، محورهای اصلی طراحی محتوای موزه شهر بوده‌اند. وی همچنین از افتتاح گالری موقت در موزه شهر خبر داد و افزود که در همین فاز نخست، با مشارکت مجموعه‌داران برجسته شیرازی، دو بخش اسناد و اشیای ارزشمند برای نمایش عمومی درنظر گرفته شده است.

معاون فرهنگی شهرداری شیراز یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد این موزه را خودِ بنای تاریخی آن دانست و تصریح کرد: «حتی اگر این ساختمان خالی از هر محتوایی باشد، باز هم خود بنا به‌عنوان سند زنده‌ای از تاریخ بلدیه شیراز ارزش بازدید دارد. هر دیوار و آجری از این بنا، روایت‌گر خاطرات مدیریت شهری است.» وی ابراز امیدواری کرد که این موزه نه تنها حافظ میراث دیروز، بلکه راهنمای امروز و الهام‌بخش فردای شیراز باشد و به معرفی بهتر و جامع‌تر «شیرازی که نمی‌شناسیم» بینجامد.