تأثیر فضا بر بینایی فضانوردان: کشف علت و راهکارهای مقابله

سندرم عصبی چشمی مرتبط با پرواز فضایی (SANS)

بسیاری از فضانوردان پس از اقامت طولانی در فضا، نیاز به عینک‌های قوی‌تری پیدا می‌کنند. تحقیقات نشان داده است که شکل چشمان فضانوردان در فضا تغییر می‌کند و دیسک‌های بینایی آن‌ها، که عصب بینایی را به مغز متصل می‌کنند، متورم می‌شوند. این وضعیت با نام «سندرم عصبی چشمی مرتبط با پرواز فضایی» (SANS) شناخته می‌شود.

دانشمندان علت اصلی این مشکلات چشمی را تأثیر ریزگرانش می‌دانند. در محیط ریزگرانش، مایعات بدن از جمله خون و مایع مغزی نخاعی، به سمت بالا و به سمت سر حرکت می‌کنند و مانند زمین ته‌نشین نمی‌شوند. این تجمع مایع در سر، یکی از دلایل اصلی بروز سندرم SANS است.

راهکارهای پیشگیری و درمان

برای مقابله با این مشکل، دانشمندان در حال بررسی روش‌های مختلفی هستند:

• فشارسنج ران: تحقیقاتی در مورد استفاده از «فشارسنج ران» آغاز شده است تا مشخص شود آیا پوشیدن این فشارسنج‌ها می‌تواند مایع را از سر دور کند یا خیر. اگر این روش مؤثر باشد، می‌تواند راهی ساده و غیرتهاجمی برای جلوگیری از مشکلات بینایی در فضا باشد.
• کاربرد زمینی: این روش همچنین می‌تواند به بیمارانی که در زمین به دلیل بیماری یا استراحت طولانی‌مدت در بستر، دچار تجمع مایع می‌شوند، کمک کند.

یافته‌های جدید در تحقیقات بینایی فضایی

علاوه بر تحقیقات بر روی فشارسنج ران، گروه‌های تحقیقاتی دیگری نیز به نتایج مهمی دست یافته‌اند:

• قطر عصب بینایی: یک گروه تحقیقاتی دیگر با بررسی غلاف عصب بینایی، کشف کردند که اندازه‌گیری قطر عصب می‌تواند راهی قابل اعتماد برای ردیابی تغییرات بینایی در سفرهای فضایی باشد.
• مطالعه موردی فضانورد: تحقیق دیگری بر روی یک فضانورد متمرکز بود که پس از مأموریت ۶ ماهه، علائم شدیدتری از SANS را تجربه کرد. در این مورد، علائم در اواسط مأموریت بهبود یافت که احتمالاً به دلیل مصرف مکمل‌های ویتامین B و کاهش سطح دی‌اکسید کربن کابین پس از ترک برخی از اعضای خدمه از ایستگاه بود.

تأثیر فضا بر بافت چشم

دانشمندان دریافته‌اند که اقامت طولانی در فضا بر سفتی بافت‌های اطراف کره چشم تأثیر می‌گذارد. این تغییر ممکن است به توضیح اینکه چرا چشم‌ها در طول پروازهای فضایی شروع به از دست دادن شکل خود می‌کنند، کمک کند. همچنین، این یافته‌ها می‌توانند به پزشکان در درک بهتر مشکلات بینایی در بزرگسالان مسن‌تر روی زمین نیز یاری رسانند.

سندرم SANS همچنان در حال بررسی است، اما هر آزمایش، دانشمندان را به درک چگونگی تأثیر فضا بر بدن انسان و نحوه محافظت از آن نزدیک‌تر می‌کند. امید است روزی فضانوردانی که به ماه یا مریخ می‌روند، نگران از دست دادن بینایی نباشند و همین اکتشافات ممکن است به مردم روی زمین نیز کمک کند.