بورس کالا و رمزارزها: گامی نو در سایه ابهامات قانون‌گذاری

گام‌های بورس کالا در حوزه رمزارز

بورس کالای ایران، با وجود چالش‌های موجود در بازار رمزارز کشور، دو طرح نوآورانه را برای ورود به حوزه بلاک‌چین معرفی کرده است. جواد جهرمی، مدیرعامل بورس کالا، از راه‌اندازی بازار ابزارهای مالی مبتنی بر رمزدارایی‌ها و توکن با پشتوانه گواهی سپرده کالایی در سال جاری خبر داده است.

• صندوق‌های قابل معامله مبتنی بر رمزارز: این صندوق‌ها به سرمایه‌گذاران امکان می‌دهند تا به صورت غیرمستقیم در بازار رمزارزها سرمایه‌گذاری کنند.
• توکن مبتنی بر کالا (با پشتوانه زعفران): این طرح امکان توکنایز کردن کالاهای فیزیکی را فراهم می‌آورد که می‌تواند به توسعه معاملات ۲۴/۷ و دسترسی گسترده‌تر منجر شود.

دیدگاه کارشناسان و فعالان بازار

ورود نهادهای رسمی به حوزه رمزارزها، در صورت ایجاد ابزارهای نوآورانه و تطبیق با تحولات جهانی، از سوی کارشناسان گامی مثبت تلقی می‌شود. با این حال، نگرانی‌هایی نیز در مورد رویکردهای سنتی و محدودکننده بازار سرمایه ایران وجود دارد.

چالش‌های رویکرد سنتی

سهند حمزه‌ای، مدیرعامل آبان تتر، معتقد است: «صرف راه‌اندازی صندوق کریپتویی در بورس، لزوماً به کاهش هزینه معاملات، تسهیل فرایندها یا ارتقای امنیت منجر نمی‌شود. صندوق کریپتویی در بورس تنها در صورتی مفید خواهد بود که ساختار اجرایی آن با اقتضائات بازار رمزارز طراحی شود؛ نه با الگوهای سنتی و محدودکننده بازار سرمایه ایران.»

حمزه‌ای همچنین اشاره می‌کند که سیاست‌گذاری‌های سازمان بورس، از جمله دامنه نوسان و ساعات معاملاتی، عمدتاً محدودکننده بوده و تعمیم این نگاه به بازار کریپتو می‌تواند جذابیت و کارایی این ابزارها را کاهش دهد.

نگرانی‌ها از عدم قانون‌گذاری جامع

صالح خواجه دلوئی، مدیرعامل هیتوبیت و نایب رئیس کمیسیون رمز دارایی انجمن فین‌تک، نسبت به رویکرد بورس کالا ابراز نگرانی کرده و معتقد است که توجه مسئولان بورسی به رمزارزها بیشتر برای ایجاد جذابیت در بازار سرمایه است تا یک دید بلندمدت.

خواجه دلوئی توضیح می‌دهد: «نبود متولی و قانون‌گذاری مشخص برای صرافی‌های رمز ارز و کسب‌و‌کارهای این حوزه، هم به مشاغل و هم مردم آسیب زیادی در سال‌های اخیر وارد کرده است. به همین دلیل هر طرح و برنامه معطوف به این حوزه ایرادات جدی و اساسی دارد.»

او همچنین تاکید می‌کند که اولین حمایت جدی از بازار رمزارزها باید رفع چالش‌ها و به رسمیت شناختن صرافی‌ها باشد تا کسب‌وکارها بتوانند مدل‌های جذاب‌تری برای تامین مالی ارائه دهند.

فرصت‌ها و مزایای صندوق‌های رمزارزی

با وجود نگرانی‌ها، مسئولان بورس به جذابیت این حوزه برای مردم پی برده‌اند و به نظر می‌رسد در دوران کنونی، راه‌اندازی صندوق‌های رمزارزی فرصت مناسبی است.

محمد قاسمی، مدیرعامل مزدکس، تمرکز مسئولان بورسی بر راه‌اندازی بازارهای مالی مبتنی بر رمزارز و توکن را در راستای افزایش جذابیت بازار سرمایه می‌داند و مزایای زیر را برای این صندوق‌ها برمی‌شمرد:

• جذب نقدینگی بالا: این صندوق‌ها می‌توانند نقدینگی قابل توجهی را جذب کنند.
• نقدشوندگی بالا: مشکل نقدشوندگی در این صندوق‌ها کمتر است.
• فعالیت ۲۴/۷: این صندوق‌ها با چالش تعطیلی پنج‌شنبه و جمعه مواجه نیستند.
• اتصال به پلتفرم‌های مدیریت ثروت: اتصال به پلتفرم‌های بانکی و مدیریت ثروت می‌تواند در جذب کاربران و سرمایه جدید موثر باشد.

قاسمی همچنین معتقد است که صندوق‌های مبتنی بر توکن، محدودیت‌ها و ریسک‌های داخلی و بین‌المللی کمتری دارند و سرمایه‌گذاری در این مسیر نه کاملاً متمرکز و وابسته به بورس است و نه کاملاً غیرمتمرکز که تحت تاثیر اختلال اینترنت قرار گیرد.

ضرورت بازنگری در نگاه رگولاتوری

مدیرعامل مزدکس بر این باور است که سازمان بورس در راستای راه‌اندازی بازار رمزارزها باید در نگاه خود به این دارایی‌ها بازنگری کند و این بازار را نباید بر اساس نگاه سنتی و محدودیت‌هایی نظیر دامنه نوسان، حجم مبنا، تمرکز احراز هویت فقط در سجام یا ورود پول صرفاً از طریق ریال (بدون توجه به رمز ریال یا سایر کریپتوها) راه‌اندازی کند.

با این حال، بلاتکلیفی حاکمیت در مواجهه با رمزارزها همچنان یک چالش جدی است. عدم وجود نگاه یکپارچه میان نهادهای تصمیم‌گیر، به ویژه رویکرد سلبی بانک مرکزی، بسیاری از فعالیت‌ها را محدود کرده است. تا زمانی که موضع کلان کشور در قبال رمزارزها شفاف و هماهنگ نباشد، هر اقدام اجرایی با ریسک بالای تداخل و شکست مواجه خواهد شد.