تأکید معماران بر بازسازی عین‌به‌عین ساختمان شیشه‌ای صداوسیما پس از اصابت موشک

اهمیت تاریخی و نمادین ساختمان شیشه‌ای

اسکندر مختاری و گیتی اعتماد، دو مرمت‌گر و معمار باسابقه، معتقدند که ساختمان شیشه‌ای صداوسیما نه تنها از نظر فرم معماری، مصالح مینیمال و عملکرد مدرن دارای ارزش است، بلکه اکنون به واسطه آسیب دیدن در جریان جنگ، ارزش تاریخی و نمادین نیز یافته است. این بنا به عنوان اثری از دفتر عبدالعزیز فرمانفرمائیان، بخشی از میراث معماری معاصر ایران محسوب می‌شود و باید حفظ گردد.

گیتی اعتماد در این باره می‌گوید: «نقشه‌ها و تصاویر بنا موجود است و می‌توان آن را بی‌کم‌وکاست بازسازی کرد، همان‌طور که ورشو پس از جنگ جهانی دوم بازسازی شد.»

دیدگاه عبدالرضا زکایی، معمار برجسته

عبدالرضا زکایی، یکی از معماران معاصر ایرانی که در سال ۱۳۵۷ به عنوان طراح و مدیر پروژه در کنار علی سردار افخمی در طراحی ساختمان شیشه‌ای فعالیت داشته، نیز بر بازسازی دقیق و بدون تغییر این بنا تأکید دارد. او با اشاره به سوابق خود در بازسازی بناهایی مانند گنبد سلطانیه، آمادگی خود را برای برعهده گرفتن این پروژه اعلام کرده است.

از جمله آثار برجسته زکایی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• دانشگاه صنعتی اصفهان
• مراکز تحقیقات سازمان انتقال خون ایران (۱۳۷۴)
• ساختمان مجلس شورای اسلامی ایران (۱۳۷۶)
• باغ کتاب تهران (۱۳۸۴)

زکایی معتقد است که ساختمان شیشه‌ای دارای ارزش ملی است و برگزاری مسابقه برای مرمت آن بی‌معناست. او تأکید می‌کند که این کار باید توسط فردی باتجربه و آشنا به اصول مرمت انجام شود.

اصول بازسازی و مقایسه با نوتردام

زکایی با قاطعیت بیان می‌کند که ساختمان شیشه‌ای باید ۱۰۰ درصد عیناً بازسازی شود. او بازسازی بناها را یک فرهنگ و تعریف مشخص می‌داند و معتقد است که هر کسی اجازه این کار را ندارد. به گفته او، در بازسازی یک بنا، هر چیزی باید سر جای خودش باشد و کار بازسازی ابداً مسابقه‌پذیر نیست.

«هیچ کجای دنیا برای این کار مسابقه نمی‌گذارند. در ایران هر گاه می‌خواهند خیلی مردمی باشند، مسابقه برگزار می‌کنند، گرچه که هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد.»

این معمار برای تأکید بر دیدگاه خود، به بازسازی کلیسای نوتردام پاریس پس از آتش‌سوزی اشاره می‌کند. او توضیح می‌دهد که برای مرمت نوتردام، مسابقه‌ای برگزار نشد و از معماری باتجربه در رأس پروژه دعوت به عمل آمد. همچنین، از نجاری باسابقه کمک گرفته شد تا از همان چوبی که از ابتدا در بنا استفاده شده بود، حتی با مراجعه به محل رویش درخت آن، در بازسازی استفاده شود.

اهمیت نمایش تاریخ در بازسازی

زکایی بر این نکته تأکید دارد که بازسازی ساختمان شیشه‌ای باید با ظرافت انجام شود و مشخص باشد که بنا بازسازی شده است. او تفاوت بازسازی یک بنای ساختمانی با مرمت یک اثر هنری باارزش را توضیح می‌دهد؛ در حالی که مرمت اثر هنری باید به گونه‌ای باشد که کسی متوجه آن نشود، در بازسازی بنا باید تاریخ دست‌نخورده باقی بماند و مراحل تخریب و بازسازی آن مشخص باشد. اگر ساختمان عیناً مانند روز اول بازسازی شود، تاریخ بمباران آن پنهان خواهد ماند.