خبر کامل
توسعه دستیار هوشمند فارسی‌زبان برای نابینایان در ایران
در عصر دیجیتال، که فناوری‌های هوشمند به ابزاری جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره تبدیل شده‌اند، نابینایان نیز با بهره‌گیری از اپلیکیشن‌های پیشرفته توانسته‌اند بر بخشی از محدودیت‌های خود فائق آیند. در این میان، ابزارهای جهانی مانند Seeing AI، Envision AI و Be My Eyes خدماتی نظیر خواندن متون، تشخیص چهره، شناسایی اشیاء و توصیف محیط را ارائه می‌دهند، اما اغلب فاقد پشتیبانی از زبان فارسی هستند. این خلأ، نیاز به توسعه یک دستیار هوشمند بومی فارسی‌زبان را در ایران بیش از پیش نمایان می‌سازد.
تولد یک دستیار هوشمند فارسی‌زبان
توسعه این دستیار هوشمند فارسی‌زبان، گامی ارزشمند و کم‌نظیر در حوزه فناوری‌های کمکی برای نابینایان در ایران محسوب می‌شود. این پروژه بومی، نه تنها پاسخی مستقیم به نیازهای کاربران فارسی‌زبان است، بلکه از نظر فنی و فرهنگی نیز جایگاهی منحصربه‌فرد در میان فناوری‌های مشابه جهانی دارد.
این دستیار با بازگشت یکی از فناوران ایرانی دانشگاه بلژیک به کشور و در قالب برنامه «کانکت» معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری توسعه یافته است. این پروژه توانسته نقطه اتصال دانش فنی بین‌المللی با نیاز بومی را فراهم کند.
معرفی محصول و ویژگی‌های آن
احسان دارستانی، مجری این طرح، توضیح می‌دهد که تحصیلات دکترا و فوق‌دکترای خود را در دانشگاه کِی.یو.لووِن بلژیک به پایان رسانده و پس از آن یک شرکت استارت‌آپی با هدف توسعه محصولی هوشمند برای کمک به نابینایان تأسیس کرده است.
ساختار دوگانه محصول
این محصول که اکنون آماده عرضه است، شامل دو بخش اصلی می‌شود:
- بخش سخت‌افزاری: این بخش به شکل یک عینک هوشمند طراحی شده و شامل دوربین، میکروفون و هدفون است. همچنین یک ابزار دیگر نیز طراحی شده که مانند هدست بلوتوث داخل گوش قرار می‌گیرد و دارای دوربین است که از طریق کابل USB به گوشی متصل می‌شود.
- بخش نرم‌افزاری: یک اپلیکیشن موبایلی است که تصاویر را از دوربین دریافت کرده و کاربر می‌تواند با فرمان صوتی، درخواست‌های مختلف خود را مطرح کند.
قابلیت‌های کلیدی
این دستیار هوشمند نابینایان قادر به توصیف صحنه‌هایی است که فرد نابینا در آن قرار دارد. پردازش‌ها کاملاً بدون نیاز به اینترنت و به‌صورت محلی با کمک پردازنده GPU گوشی همراه صورت می‌گیرد. تصاویر دریافت‌شده با الگوریتم‌های هوش مصنوعی تحلیل شده و خروجی آن از طریق بلندگو برای فرد نابینا پخش می‌شود.
- شناسایی و خواندن: کاربر می‌تواند کارت بانکی را جلوی دوربین بگیرد تا سیستم نوع کارت را اعلام کند. قابلیت خواندن اسکناس‌ها و لیبل محصولات نیز فراهم شده است.
- یافتن اشیاء گمشده: امکان شناسایی اشیای گمشده در خانه و یافتن محل قرارگیری آنها وجود دارد. برای مثال، اگر فرد بپرسد «موبایلم کجاست؟»، سیستم با کمک دوربین، محیط را بررسی کرده و در صورت تشخیص، جهت‌یابی لازم را برای رسیدن به آن شیء ارائه می‌دهد.
- توصیف صحنه: وقتی فرد وارد یک محیط جدید می‌شود، سیستم می‌تواند تنها در یک جمله موقعیت کلی آن محیط را برای او توضیح دهد. این ابزار در واقع یک چشم کمکی برای افراد نابینا محسوب می‌شود.
- پاسخگویی به تماس‌ها: سیستم حتی امکان پاسخگویی به تماس‌های تلفنی را نیز دارد، بدون اینکه کاربر نیاز به خارج کردن گوشی از جیب خود داشته باشد. این ویژگی‌ها باعث امنیت بیشتر کاربر و حذف خطراتی چون سرقت می‌شود.
فناوری آفلاین و بومی
دارستانی تاکید می‌کند که پردازش‌ها کاملاً آفلاین و بدون اتصال به اینترنت انجام می‌شوند. الگوریتم‌های هوش مصنوعی مخصوص زبان فارسی برای خواندن متن، شناسایی گفتار و بازسازی صوتی فرمان‌ها توسط متخصصان داخلی و در داخل کشور طراحی و بهینه‌سازی شده‌اند.
مسیر توسعه و چالش‌های پیش‌رو
این محصول ابتدا در مرکز رشد دانشگاه بلژیک طراحی شد، اما پس از بازگشت دارستانی به ایران، شرکت همچنان فعال ماند و نسخه فارسی آن در داخل کشور توسعه پیدا کرد. نسخه اصلی این محصول از زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و هلندی پشتیبانی می‌کرد و نسخه فارسی با حمایت مجموعه «کانکت» از زیرمجموعه‌های مرکز تعاملات بین‌المللی معاونت علمی ریاست‌جمهوری ایجاد شد.
دارستانی یادآور شد که نسخه فارسی اکنون کاملاً توانایی شناسایی گفتار و متون فارسی را دارد و ارتباط صوتی دوطرفه با کاربر نابینا برقرار می‌کند.
نیاز به سرمایه‌گذاری و مزیت رقابتی
یکی از موانع اصلی پیش‌رو، نیاز به سرمایه‌گذاری برای تجاری‌سازی محصول است. نمونه اولیه آماده است اما برای ورود به بازار نیازمند سرمایه‌گذار هستند.
قیمت تمام‌شده این محصول به‌دلیل استفاده از پردازنده موبایل، بسیار پایین‌تر از نمونه‌های خارجی است. در حال حاضر، یک شرکت هلندی محصولی مشابه را با قیمت ۲۵۰۰ یورو عرضه می‌کند، در حالی که این ابزار بومی با قیمت ۵۰۰ دلار، معادل حدود ۵۰ میلیون تومان، طراحی و آماده شده است.
تیم توسعه‌دهنده پیش‌تر یک‌بار برای دریافت حمایت از معاونت علمی اقدام کرده بود، اما به دلیل نرسیدن محصول به مرحله نهایی، موفق به دریافت حمایت نشدند. اکنون مجدداً برای دریافت کمک‌ها و حمایت‌های لازم تلاش می‌کنند.
این محصول هم‌اکنون آماده استفاده است و در حال دریافت مجوزهای نهایی برای ورود به بازار داخلی و بین‌المللی هستند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۶:۴۳ - ۱۴۰۴/۰۵/۰۵