خبر کامل
تحول در تأمین مالی دانش‌بنیان‌ها: از وثایق نامشهود تا اوراق ۲۰ همتی
حامد رفیعی، رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، در نشستی خبری به تشریح چالش‌های تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان و راهکارهای نوین برای رفع آن‌ها پرداخت. وی با تأکید بر اهمیت دارایی‌های نامشهود و معرفی ابزارهای مالی جدید، از جمله اوراق توسعه فناوری، از تحولی جدی در زیست‌بوم نوآوری کشور خبر داد.
چالش‌های تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان
رفیعی با اشاره به توانمندی فنی شرکت‌های دانش‌بنیان، مهم‌ترین چالش آن‌ها را در مسیر مالی و سرمایه‌گذاری دانست. وی اظهار داشت که درصد بالایی از این شرکت‌ها، حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد، تاکنون هیچ‌گونه تسهیلاتی از نظام بانکی دریافت نکرده‌اند. دلایل این امر شامل عدم امکان اخذ تسهیلات یا بی‌اطلاعی از فرآیندهای آن است. نکته قابل توجه دیگر این است که بخش قابل توجهی از تسهیلات دریافتی نیز در مسیر توسعه محصول دانش‌بنیان هزینه نشده و در پروژه‌های دیگر صرف شده است.
مهم‌ترین مانع: تأمین وثایق
یکی از اصلی‌ترین موانع پیش روی شرکت‌های دانش‌بنیان برای دریافت منابع مالی، تأمین وثایق مورد نیاز است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که شرکت‌های کوچک‌تر، به‌ویژه آن‌هایی که درآمدی کمتر از پنج میلیارد تومان دارند، در تأمین وثایق با مشکلات جدی مواجه‌اند. مرکز تأمین مالی در تلاش است تا با استفاده از دارایی‌های نامشهود و همکاری بیمه‌های اعتباری، این مشکل را تسهیل کند. رفیعی تأکید کرد که زیرساخت‌های قانونی این اقدام فراهم شده و مصوبات مربوطه از سوی هیئت وزیران ابلاغ گردیده است.
«تفاوت مهمی میان «شرکت دانش‌بنیان» و «محصول دانش‌بنیان» وجود دارد. یک شرکت به واسطه تولید محصول دانش‌بنیان، این عنوان را دریافت می‌کند، اما الزامی نیست که تمامی تسهیلات دریافتی‌اش نیز در همان محصول هزینه شود. بنابراین، داده‌های موجود در نظام بانکی درباره میزان تسهیلات به شرکت‌های دانش‌بنیان، الزاماً بیانگر حجم سرمایه‌گذاری در محصولات دانش‌بنیان نیست. در این زمینه، ما با فقر داده نیز روبه‌رو هستیم و در حال طراحی مبادی مشخصی برای ثبت دقیق این اطلاعات هستیم.»
تحول در نظام مالی با دارایی‌های نامشهود
رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی بر اهمیت دارایی‌های نامشهود نظیر مالکیت فکری، نرم‌افزارها، نشان تجاری و مجوزهای تخصصی در زیست‌بوم نوآوری کشور تأکید کرد. وی افزود که گام‌هایی برای به رسمیت شناخته شدن این دارایی‌ها در نظام مالی کشور برداشته شده است.
اصلاح آیین‌نامه‌ها و ارزش‌گذاری رسمی
در گام نخست، اصلاح آیین‌نامه‌ها و مقررات موجود برای ثبت و استفاده از دارایی‌های نامشهود در مسیر تأمین مالی در دستور کار قرار گرفت. در قالب قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها، آیین‌نامه‌ای با عنوان «اموال و دارایی‌های قابل توثیق» تدوین و در اردیبهشت ماه سال جاری ابلاغ شد که ۳۵ نوع دارایی، از جمله انواع دارایی‌های نامشهود را در بر می‌گیرد.
برای نخستین‌بار، مسیر رسمی ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود در کشور، با محوریت معاونت علمی طراحی شده است. شرکت‌های ارزش‌گذاری که مجوز خود را از معاونت علمی دریافت کرده‌اند، با نظارت مرکز تأمین مالی و با ترکیب هیئت داورانی از بانک مرکزی، بورس و نهادهای تخصصی، در حال ارزیابی این دارایی‌ها هستند. این روند گامی بلند برای تسهیل وثیقه‌گذاری دارایی‌های غیرفیزیکی به شمار می‌رود.
نقش دارایی‌های نامشهود در بازار سرمایه
طبق ماده ۲۳ برنامه اقدام دولت برای رشد سرمایه‌گذاری در تولید، معاونت علمی و وزارت اقتصاد مکلف شده‌اند سازوکاری را برای ثبت دارایی‌های نامشهود در فرآیند ارزش‌گذاری سهام شرکت‌ها و ارائه آن به شورای عالی بورس طراحی کنند. این اقدام گامی جدی در پیوند بین بازار سرمایه و دارایی‌های فناورانه محسوب می‌شود.
ابزارهای نوین تأمین مالی
رفیعی با بیان اینکه ابزارسازی در حوزه تأمین مالی یکی از مأموریت‌های جدی این مرکز است، بر لزوم فاصله گرفتن از منابع دولتی و تسهیلات سنتی بانکی تأکید کرد.
اوراق توسعه فناوری: ۲۰ هزار میلیارد تومان ظرفیت
برای نخستین‌بار، اوراق توسعه فناوری در قالب «اوراق گواهی سپرده خاص» با ظرفیت ۲۰ هزار میلیارد تومان برای زیست‌بوم دانش‌بنیان اختصاص یافته است. این مدل تأمین مالی از مسیر بانکی اجرا می‌شود و نرخ علی‌الحساب آن ۲۵ درصد در نظر گرفته شده است. هدف از طراحی این ابزار، علاوه بر تأمین مالی، آشنا کردن جامعه با فرهنگ سرمایه‌گذاری در فناوری است.
- کف تسهیلات: ۱۰۰ میلیارد تومان برای سرمایه در گردش، ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیارد تومان برای طرح‌های توسعه‌ای.
- همکاری با بانک‌ها: در حال حاضر با بانک رفاه وارد فاز اجرایی شده و با بانک ملی تفاهم‌نامه‌ها تبادل شده است.
- صندوق توسعه ملی: توافقاتی با صندوق توسعه ملی انجام شده و ظرفیت ریالی نقد در اختیار شرکت‌ها قرار دارد.
- اولویت‌ها: حمایت از پروژه‌های فناورانه در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، میکروالکترونیک و کوانتوم.
- ظرفیت ارزی: ۱۰۰ میلیون دلار ظرفیت ارزی برای حمایت از شرکت‌های صادرات‌محور که قادر به ورود ارز به کشور باشند.
بیمه اعتباری برای زیست‌بوم دانش‌بنیان
رئیس مرکز تأمین مالی از طراحی بیمه اعتباری برای زیست‌بوم دانش‌بنیان خبر داد. این ابزار نوین که برای نخستین‌بار با همکاری یکی از شرکت‌های بزرگ بیمه‌ای در حال نهایی‌سازی است، پشتوانه تسهیلاتی خواهد بود که شرکت‌ها دریافت می‌کنند و می‌تواند تنوع لازم را در سبد وثایق و تضامین ایجاد کند.
اهمیت سرمایه‌گذاری در فناوری و تغییر نگاه فرهنگی
رفیعی بر ضرورت سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری و نوآوری تأکید کرد و اظهار داشت که تجربه جنگ تحمیلی و دوران کرونا، اهمیت فناوری را برای کشور روشن کرده است. وی افزود که لازم است منابع مردمی به جای سپرده‌گذاری صرف در بانک‌ها، به سمت حمایت از فناوری‌های بومی و سودآور هدایت شود. در این مسیر، سرمایه‌گذاران علاوه بر بازدهی اقتصادی، می‌توانند در آینده وارد مشارکت در سهام شرکت‌های دانش‌بنیان نیز بشوند.
وی تصریح کرد که اوراق توسعه فناوری بر فناوری‌های بزرگ و تجاری‌شده تمرکز دارد که بتوانند زنجیره اقتصاد کشور را تحت‌تأثیر قرار دهند. برای فناوری‌های نوپا مسیرهای حمایتی جداگانه‌ای در نظر گرفته شده است.
رفیعی همچنین به ضرورت تغییر نگاه فرهنگی در جامعه نسبت به شاخص‌های توسعه فناوری اشاره کرد. وی بیان داشت که نباید فقط به سهم اسمی محصول در تولید ناخالص ملی نگاه کرد، بلکه باید به تأثیر واقعی آن در حل مسائل کشور و صرفه‌جویی ارزی توجه داشت.
مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری در تمام کمیسیون‌های فرعی و تخصصی دولت، به‌ویژه کمیسیون تخصصی شورای اقتصاد و کارگروه ملی تحقق شعار سال، حضوری فعال دارد. هدف این مرکز، سوق دادن تأمین مالی زیست‌بوم دانش‌بنیان از منابع دولتی به سمت منابع متنوع غیردولتی است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
