سایت راداری سوباشی؛ ۱۹ شهید در عملیات مرصاد و نقش مغفول پدافند هوایی

نقش حیاتی سایت راداری سوباشی در دفاع مقدس

سایت راداری سوباشی، به عنوان یکی از مهمترین سایت‌های راداری کشور، نقشی بی‌بدیل در زنجیره پدافند هوایی ایران در طول جنگ تحمیلی ایفا کرد. این سایت با کنترل آسمان مناطق وسیعی از غرب، جنوب غرب و شمال غرب کشور، چندین سایت راداری، موشکی زمین به هوا و سامانه‌های توپ ضد هوایی را تغذیه می‌کرد.

عملکرد بی‌نظیر سوباشی، وحشت خلبانان عراقی را برانگیخته بود؛ به طوری که همواره از نزدیک شدن به حریم دفاعی آن اجتناب می‌کردند. دشمن بعثی در طول دفاع مقدس، بیش از ۱۵۷ حمله مستقیم و استفاده از موشک‌های ضدراداری را برای انهدام این سایت به ثبت رساند. اهداف اصلی صدام از این حملات، رفع عقده شکست‌های پیشین در برابر پدافند هوایی ایران و تسهیل پیشروی نیروهای منافقین با پشتیبانی هوایی بود.

پدافند هوایی؛ ستون فقرات امنیت آسمان ایران

پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، یگانی عملیاتی و محوری در دوران دفاع مقدس بود که فراتر از تأمین امنیت هوایی صحنه نبرد و خطوط مقدم جبهه‌ها، وظایف گسترده‌ای را بر عهده داشت. این وظایف شامل:

• تأمین دفاع هوایی از شهرها در برابر هواپیماها و موشک‌های رژیم بعث عراق.
• دفاع هوایی از مراکز مهم و استراتژیک کشور نظیر پالایشگاه‌ها، کارخانه‌ها و پل‌ها.
• دفاع از مراکز غیر استراتژیک کشور.

روایت امیر سرتیپ غلامی از عملیات مرصاد

امیر سرتیپ برات علی غلامی، از پیشکسوتان پدافند هوایی، به روایت جزئیاتی از عملیات مرصاد می‌پردازد: «فعالیت‌های ما برای احداث و عملیاتی کردن سیستم موشکی «هاگ» در عملیات «مرصاد» آنقدر مخفیانه بود که عراقی‌ها و منافقین نتوانستند از آن مطلع شوند. در جریان هجوم منافقین، سایت‌های ما به حالت آماده‌باش درآمدند. دشت ایلام به سرعت از هواپیماهای عراقی پر شد که در دسته‌های ۱۵ تا ۲۰ تایی برای پوشش هوایی منافقین پرواز می‌کردند. با آغاز پرواز این دسته‌ها، سایت‌های ما شروع به انهدام هواپیماها کردند و تا ساعت ۱۰ صبح، حدود ۱۶ هواپیمای دشمن را منهدم کردیم.»

وی ادامه می‌دهد: «دشمن با درک برتری توان مقابله ما، پوشش هوایی از منافقین را قطع کرد و هواپیماهای F4 پایگاه شکاری همدان، F5 پایگاه دزفول و هلیکوپترهای هوانیروز با آزادی کامل، ضربات مهلکی بر منافقین و خائنان به وطن وارد آوردند.»

شهادت مظلومانه در سوباشی و غفلت از نقش پدافند هوایی

متأسفانه، نقش پدافند هوایی در طول جنگ تحمیلی و به ویژه عملیات مرصاد، مغفول مانده و حق آن به خوبی ادا نشده است. پدافند هوایی با تقدیم ۶۰ شهید در عملیات مرصاد، بیشترین شهدا را در این عملیات تقدیم اسلام کرد.

امیر سرتیپ غلامی توضیح می‌دهد: «یک ساعت پس از مقابله پدافند هوایی با دسته‌های پروازی پوشش‌دهنده منافقین، عراقی‌ها با استفاده از اطلاعاتی که آمریکا و خودشان از مرکز کنترل «سوباشی» همدان داشتند، توانستند از مسیر کردستان ما را دور بزنند و آنجا را منهدم کنند. در این حمله، حدود ۱۹ نفر از نیروهای متخصص ما در سایت راداری سوباشی به شهادت رسیدند.»

یادبود شهدای سوباشی

کتاب «شهدای عاشورایی سایت سوباشی» توسط انتشارات سازمان حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس ارتش جمهوری اسلامی ایران به چاپ رسیده است. یاد و خاطره شهدای گرانقدر این نبرد، از جمله رجبعلی جودکی، اسدالله زمانی، مهدی عسکری، نظام علی ملکی، فرهاد دستنبو، پرویز منصورعلی، اکبر کوهی ورامینی، پرویز نادری، رضا اقبال‌پور، علی حسین زارعی، علیرضا بهرامی روشن، علی‌نقی فخرالدین، حسنعلی مهدی برازنده، حسن یوسفی صفت، محمدعلی جوینده مهر، حسن مسعودی خرم، محمدرضا مؤمنی، طهماسب جامه‌شورانی و خسرو پناهی که در این واقعه به شهادت رسیدند، گرامی باد.