بحران آب در تهران؛ چرا آب شرب صرف ساخت‌وساز بتنی می‌شود؟

تهران در آستانه بحران آب

احمد کرمی‌راد، عضو هیئت مدیره انجمن سازه‌های فولادی، با اشاره به آمارهای نگران‌کننده، وضعیت آب تهران را بحرانی توصیف کرد. وی اظهار داشت: «آمارها نشان می‌دهد که ۶۰ درصد از آب تهران از طریق چاه‌ها تأمین می‌شود و در بسیاری از مناطق تهران شاهد فرونشست زمین تا ۳۰ سانتی‌متر هستیم.» این وضعیت در کلان‌شهرهای مرکزی ایران می‌تواند تا ۹۰ درصد نیز افزایش یابد که یک فاجعه زیست‌محیطی محسوب می‌شود.

کرمی‌راد تأکید کرد که با توجه به تمرکز جمعیتی در تهران، این شهر تنها برای ۱۰ روز ذخیره آب دارد و آینده پس از آن نامشخص است. این مسئله، ضرورت مدیریت منابع آبی و تغییر رویکردها در صنایع پرمصرف را برجسته می‌سازد.

مقایسه مصرف آب در سازه‌های بتنی و فلزی

یکی از چالش‌های اصلی در صنعت ساختمان، مصرف بالای آب در تولید مصالح است. کرمی‌راد به مقایسه مصرف آب در سازه‌های فلزی و بتنی پرداخت و گفت:

• تولید فولاد و سیمان: هر دو فرآیند تولید فولاد و سیمان (ماده اصلی بتن) نیاز به آب فراوان دارند. کارخانه‌های فولاد معمولاً در نزدیکی دریاها و کارخانه‌های سیمان در کنار معادن قرار می‌گیرند.
• مصرف آب در شهر: پس از ورود مصالح به شهر، یک ساختمان بتنی تقریباً ۲.۵ تا ۳ برابر آب بیشتری نسبت به یک سازه فلزی مصرف می‌کند. این مصرف شامل شستشوی شن و ماسه، تهیه بتن و همچنین عمل‌آوری بتن پس از اجرا می‌شود.

وی با انتقاد از استفاده آب شرب در تولید بتن، بیان کرد: «در حال حاضر، در تهران نه دریا وجود دارد، نه دریاچه، و نه اقیانوسی. در واقع، برای تولید بتن از آب آشامیدنی یا آب تصفیه‌شده استفاده می‌شود و ذخایر ملی ما در آب آشامیدنی حتی زیر ۵ درصد کل منابع آبی تهران است.»

مزایای سازه‌های فلزی و چالش‌های پیش‌رو

کرمی‌راد با اشاره به مزایای سازه‌های فلزی، بر لزوم حرکت به سمت این نوع سازه‌ها تأکید کرد:

عمر مفید و بازیافت‌پذیری

ساختمان‌های فلزی می‌توانند بیش از ۱۰۰ سال عمر کنند، در حالی که عمر ساختمان‌های بتنی معمولاً کمتر است. علاوه بر این، سازه‌های فلزی با محیط زیست سازگارتر هستند و قابلیت بازیافت بالایی دارند. کرمی‌راد توضیح داد: «ساختمان‌های فولادی، وقتی با آهن ساخته می‌شوند، نیازی به ایجاد مکان‌های تخصصی برای زباله و بازیافت ندارند و می‌توانند به کارخانه‌های بازیافت برگردند.» این در حالی است که در تهران، ساختمان‌ها پس از ۲۰ تا ۲۵ سال تخریب و نوسازی می‌شوند که منجر به تولید حجم عظیمی از نخاله‌های ساختمانی می‌شود.

تخریب اکوسیستم و مسئولیت اجتماعی

عضو هیئت مدیره انجمن سازه‌های فولادی به تخریب اکوسیستم طبیعی اطراف تهران اشاره کرد: «در این ۴۰-۵۰ سال، چه مقدار ماسه و معادن طبیعی را از بستر رودخانه‌ها برداشت کردیم و به بتن تبدیل کردیم؟ واقعاً اکوسیستم طبیعی شرق و غرب تهران را تخریب کردیم. این مسئولیت اجتماعی ماست.»

تفاوت هزینه و توجیه اقتصادی

برخی معتقدند سازه‌های بتنی ارزان‌تر هستند، اما کرمی‌راد این دیدگاه را به چالش کشید: «بررسی‌ها نشان می‌دهد که در ساختمان‌های متعارف پنج تا هفت طبقه—که بیشتر از ۹۵ درصد پروانه‌های ساختمانی شهرداری را شامل می‌شود—اختلاف هزینه بین سازه‌های فلزی و بتنی حدود یک تا یک و نیم میلیون تومان است.» وی افزود که با در نظر گرفتن مزایای مستقیم و غیرمستقیم سازه‌های فلزی، این اختلاف هزینه جبران می‌شود و حتی می‌تواند به کاهش یک‌سومی هزینه ساخت‌وساز منجر شود.

پیشنهادها برای حل بحران

برای مقابله با این چالش‌ها، کرمی‌راد پیشنهادهایی را مطرح کرد:

• مشوق‌های دولتی: شهرداری و وزارت مسکن می‌توانند مشوق‌هایی برای ساخت سازه‌های فلزی ارائه کنند، مانند تخفیف در پروانه‌های ساختمانی.
• تغییر رویکرد: باید به سمت سازه‌هایی حرکت کنیم که با محیط زیست سازگارتر هستند و مصرف آب کمتری دارند.

وی در پایان تأکید کرد که استفاده از آب آشامیدنی برای تولید بتن، نه تنها هزینه‌ها را افزایش می‌دهد، بلکه منابع حیاتی کشور را نیز به خطر می‌اندازد. «در کل، باید پرسیده شود چرا آب آشامیدنی باید برای سنگ و بتن مصرف شود در حالی که ما می‌توانیم از سازه‌های فلزی استفاده کنیم؟»