تاکید رئیس کل دادگستری تهران بر کاهش جمعیت کیفری و آزادی زندانیان

آزادی زندانیان با کمک خیرین و پویش «به عشق امام حسین (ع) می‌بخشم»

علی القاصی مهر، رئیس کل دادگستری استان تهران، به نقش مؤثر خیرین در آزادی زندانیان اشاره کرد و اظهار داشت: از ابتدای ماه محرم تاکنون، ۲۱۵ نفر از زندانیان نیازمند با کمک خیرین آزاد شده‌اند. مجموع کمک‌های مردمی در این زمینه بالغ بر ۴۴ میلیارد تومان بوده است.

وی به پویش فرهنگی اجتماعی «به عشق امام حسین (ع) می‌بخشم» اشاره کرد که هر سال همزمان با ماه عزاداری سید و سالار شهیدان برگزار می‌شود. هدف این پویش ترویج فرهنگ صلح و سازش و جذب کمک‌های مالی و نذورات مردمی برای فراهم آوردن زمینه رهایی زندانیان جرایم غیرعمد است.

نقش قضات در کاهش جمعیت کیفری و اعمال ارفاقات قانونی

القاصی مهر با تأکید بر نقش کلیدی قضات، دادستان‌ها و قضات اجرای احکام در فرآیند اجرای مجازات حبس، بیان کرد: ضروری است در خصوص ادامه حبس محکومان، با توجه به شرایط فردی، روند اصلاحی و وضعیت آنان در دوران تحمل کیفر، تصمیمات مقتضی اتخاذ شود.

وی افزود: قانونگذار پس از صدور حکم نیز امکان اعمال برخی تخفیفات و ارفاقات قانونی را پیش‌بینی کرده است. بر اساس قوانین و مقررات، کاهش مجازات، تبدیل حبس به جزای نقدی و سایر سازوکارهای پیش‌بینی شده، باید متناسب با شرایط فردی و با هدف اصلاح و بازاجتماعی‌سازی زندانیان اجرا شود.

غربالگری زندانیان با ماندگاری طولانی‌مدت

رئیس کل دادگستری استان تهران به اقدامات صورت گرفته برای بررسی وضعیت زندانیان با ماندگاری طولانی‌مدت اشاره کرد و خاطرنشان ساخت: در سه بازه زمانی شامل بیش از ده سال، بین پنج تا ده سال، و بیش از سه سال ماندگاری در زندان، غربالگری انجام شد و با ورود جدی همکاران قضایی، تعیین تکلیف تعداد قابل توجهی از این افراد صورت گرفت. همچنین رسیدگی به دعاوی اعسار به صورت خارج از نوبت انجام و در موارد متعددی پذیرفته شد.

آمار زندانیان و ضرورت کاهش نسبت متهمان به محکومان

القاصی مهر حضور مستمر قضات و مددکاران در محیط زندان و پیگیری وضعیت زندانیان را شرط تحقق رویکرد اصلاحی دانست و تصریح کرد: آمار قابل توجه زندانیان نشان‌دهنده ضرورت تلاش جدی‌تر در مسیر کاهش جمعیت کیفری است. اکنون، ۷۷ درصد از جمعیت زندان‌ها را محکومان تشکیل می‌دهند که باید با تدابیر لازم، نسبت متهمان به محکومان کاهش یابد.

وی همچنین بر ضرورت اتخاذ تمهیداتی برای جلوگیری از معرفی افراد به زندان برای مدت زمان‌های کوتاه، به‌ویژه کمتر از سه روز، تأکید کرد. در مواردی که بازداشت موقت مطرح نیست و امکان صدور قرار وثیقه یا کفالت وجود دارد، باید تدابیری اتخاذ شود تا فرد بتواند تا پایان روز، وثیقه لازم را فراهم کند و از اعزام به زندان جلوگیری شود.

القاصی مهر با تأکید بر ظرفیت مهم بند (چ) ماده ۲۱۷ قانون آیین دادرسی کیفری، گفت: از ابتدای سال جاری تاکنون، ۲۵۰ نفر مشمول این ظرفیت شده‌اند که در برخی حوزه‌ها، حداکثر استفاده از آن صورت گرفته است. وی دستور شناسایی حوزه‌ها و واحدهای قضایی برای تعیین بیشترین موارد اقامت کوتاه‌مدت در زندان‌ها را صادر کرد.

بخشنامه معاون اول قوه قضاییه و تشکیل کمیته استانی

رئیس کل دادگستری استان تهران به بخشنامه معاون اول قوه قضاییه در زمینه کاهش استفاده از مجازات حبس اشاره کرد و از تشکیل کمیته استانی با حضور همه اعضا خبر داد. این کمیته با بررسی موردی وضعیت زندانیان، نسبت به شناسایی مصادیق نهادهای ارفاقی اقدام و اعمال این نهادها را در مورد واجدان شرایط پیگیری خواهد کرد.

القاصی مهر تأکید کرد: اگر زندانیانی شرایط و استحقاق برخورداری از نهادهای ارفاقی را دارند، اعمال این نهادها از منظر قانونی هیچ‌گونه منعی ندارد. وی افزود که در مقاطعی نیز قضات ویژه‌ای برای این امر اختصاص داده شده‌اند که خارج از وقت اداری و خارج از نوبت به این پرونده‌ها رسیدگی می‌کنند.

وی خواستار تشکیل کارگروه مشترک بین قضات و اداره کل زندان‌ها شد و گفت: زندانیان دارای شرایط استفاده از نهادهای ارفاقی باید شناسایی و درخواست آنان فوری و خارج از نوبت بررسی شود. بازه زمانی ۲۰ روزه برای این بررسی فرصت مناسبی است تا متناسب با شرایط فرد، نوع نهاد ارفاقی پیشنهادی تعیین شود.

تسریع در رسیدگی به پرونده‌های اعسار

القاصی‌مهر، رسیدگی سریع به پرونده‌های اعسار، به‌ویژه زندانیانی که به دلیل عدم تأدیه رد مال در بازداشت هستند، را ضروری دانست و گفت: رسیدگی به دعاوی اعسار این افراد باید خارج از نوبت و ظرف حداکثر یک ماه انجام شود. آمارها نشان می‌دهد در سال جاری، آزادی با حکم اعسار ۲۲ درصد افزایش یافته که نشانگر اثربخشی این رویکرد است.

وی تأکید کرد: رسیدگی به دادخواست اعسار حداکثر باید ظرف یک ماه صورت گیرد و بروز تأخیر در این زمینه قابل توجیه نیست و باید با بهره‌گیری از ظرفیت دادرسان علی‌البدل، روند رسیدگی تسریع شود.

رئیس کل دادگستری تهران درباره بررسی وضعیت ۱,۹۱۳ نفر که با گذشت بیش از سه ماه از صدور کیفرخواست، رأی پرونده آنان هنوز به زندان اعلام نشده، دستور داد مواردی که رأی صادر شده به زندان اعلام شود و سایر موارد به شعب رسیدگی‌کننده ابلاغ گردد.

عملکرد دادگاه انقلاب در اعمال نهادهای ارفاقی

محمد تقوی، معاون قضایی رئیس کل دادگستری و سرپرست دادگاه انقلاب تهران، در این نشست از کسب رتبه اول دادگاه انقلاب در زمینه اعمال نهادهای ارفاقی در استان تهران خبر داد.

وی گفت: در سال ۱۴۰۳ بیش از ۶,۰۰۰ نفر مشمول بهره‌مندی از نهادهای ارفاقی در این دادگاه شده‌اند که این رقم رشد ۱۰ درصدی نسبت به سال پیش از آن داشته است.

در پایان این نشست، ۵۴ پرونده مرتبط با کمیسیون عفو و بخشودگی مورد بررسی قرار گرفت و تصمیمات لازم در خصوص هر یک از پرونده‌ها اتخاذ شد.