پوشش ۶.۵ میلیون سالمند و چالش‌های توسعه مراکز نگهداری در کشور

فعال‌سازی شورای ملی سالمندان و رویکرد محله‌محوری

حسینی با اشاره به ابلاغ آیین‌نامه شورای ملی سالمندان در سال ۱۳۸۳، این اقدام را نخستین گام جدی برای ساماندهی امور سالمندان دانست. وی افزود: «با هدایت دکتر میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تلاش کردیم تا این شورا را فعال کنیم و خوشبختانه در سال گذشته تاکنون، ۱۷۲ جلسه شورای سالمندان در سطح استان‌ها و شهرستان‌ها برگزار شده است.»

رئیس سازمان بهزیستی تأکید کرد که موضوع محله‌محوری، که از دستورات مورد تأکید رئیس‌جمهور و وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی است، با محوریت سالمندان آغاز شده است.

پوشش خدمات‌رسانی به سالمندان

در حال حاضر، حدود ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از سالمندان کشور به‌صورت مستمر از خدمات مختلف بهره‌مند هستند. جزئیات پوشش‌دهی به شرح زیر است:

• صندوق بیمه روستاییان: ۱۸۴ هزار نفر
• تأمین اجتماعی: ۳ میلیون نفر
• صندوق بازنشستگی: ۱ میلیون و ۳۴۴ هزار نفر
• سازمان بهزیستی: حدود ۱ میلیون نفر
• کمیته امداد: حدود ۱ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر

سازمان بهزیستی به‌طور خاص ۲۲ خدمت در زمینه‌های توانبخشی، خدمات اجتماعی و توانمندسازی از طریق مراکز هشت‌گانه خود ارائه می‌دهد. دبیرخانه شورای ملی سالمندان نیز در این سازمان مستقر بوده و ۱۸ موضوع کلیدی را در دستور کار دارد.

طرح ملی «سلام» و کاهش تنبلی چشم

حسینی به طرح ملی «سلام» (سلامت اجتماعی محله‌محور) اشاره کرد و گفت: «تاکنون ۷ طرح در حوزه اجتماع‌محور در کشور اجرا شده و ۸ طرح دیگر نیز در سطح ملی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.» این طرح در قالب ۷ محور طراحی شده و به مواردی چون ارائه خدمات، ظرفیت کانون محله، داوطلبان محلی، تأمین منابع مالی و سازوکار مدیریت می‌پردازد.

وی از همکاری وزارتخانه‌های تعاون، کار و رفاه اجتماعی و آموزش و پرورش قدردانی کرد و به همکاری با انجمن اپتومتری اشاره کرد که ۳ هزار نیرو برای ارائه خدمات رایگان تنبلی چشم آماده کرده است. با این همکاری، سازمان بهزیستی موفق به انجام ۵۷ میلیون غربالگری چشم شده و شیوع تنبلی چشم در ایران از ۳.۵ تا ۴ درصد جهانی به ۱.۵ درصد کاهش یافته است.

شهرهای دوستدار سالمند و چالش‌های قانونی

مفهوم «شهرهای دوستدار سالمند» که از سال ۲۰۰۰ توسط سازمان ملل مطرح شد، از سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ در ایران به‌طور جدی پیگیری شده است. حسینی اعلام کرد که اکنون ۱۶ شهر کشور به‌عنوان شهر دوستدار سالمند شناسایی شده‌اند و ۲۷ دستگاه موظف به ایفای نقش در تحقق این هدف هستند.

در حوزه معلولیت، اطلاعات بیش از ۲۷۹ هزار خانوار در ۱۸ استان جمع‌آوری شده که ایران را در میان کشورهای منطقه دارای کامل‌ترین داده‌ها می‌سازد. با این حال، در زمینه سالمندان هنوز به این سطح از داده‌محوری نرسیده‌ایم.

رئیس سازمان بهزیستی خاطرنشان کرد که در حال حاضر ۸ نوع مرکز مجاز از سازمان بهزیستی خدمات سالمندی دریافت می‌کنند، در حالی که در سطح جهانی این خدمات در ۲۵ تیپ مختلف ارائه می‌شود و متأسفانه امکان صدور مجوز برای بسیاری از این تیپ‌ها وجود ندارد.

وی به وجود زمین‌هایی به مساحت ۱۰۰ هکتار در شهرهای قم، اصفهان، شیراز و مشهد برای ایجاد شهرک یا دهکده سالمندان اشاره کرد، اما تأکید کرد که به‌دلیل نبود ساختار قانونی، امکان صدور مجوز احداث وجود ندارد. برای حل این مسئله، تلاش برای تدوین مصوبه‌ای با حضور ۶ دستگاه ذی‌ربط در جریان است تا بتوان در قالبی جدید به این مراکز مجوز داد.