خبر کامل
تأثیر پنهان قارچ‌ها بر مغز و رفتار انسان: از آلزایمر تا سلامت روان
در میان میلیون‌ها موجود ریز و میکروسکوپی که روی بدن و درون ما زندگی می‌کنند، قارچ‌ها نیز حضور پررنگی دارند. از پوست و غشاهای بینی گرفته تا روده، این موجودات میکروسکوپی بخشی جدایی‌ناپذیر از اکوسیستم بدن ما هستند. دانشمندان در سال‌های اخیر به بررسی تأثیر این ساکنان قارچی بر مغز، ذهن و رفتار انسان پرداخته‌اند و نتایج جالبی به دست آورده‌اند.
قارچ‌ها: مهمانان همیشگی یا مهاجمان خطرناک؟
ما قارچ‌ها را از بدو تولد از مادر به ارث می‌بریم و به‌طور مداوم از طریق غذا و تنفس، هاگ‌های جدیدی وارد بدنمان می‌شوند. در حالی که بسیاری از این قارچ‌ها توسط سیستم ایمنی از بین می‌روند، برخی دیگر می‌توانند مهمانان گذرا یا حتی همراهان مادام‌العمر ما باشند. متیم الم، میکروبیولوژیست دانشگاه کلرادو بولدر، معتقد است: «قارچ‌ها بدون شک بخشی حیاتی از بدن یک انسان سالم هستند.»
با این حال، برخی قارچ‌ها می‌توانند باعث عفونت شوند؛ از عفونت‌های سطحی مانند پای ورزشکار گرفته تا برفک دهان. ربکا دراموند، ایمنی‌شناس قارچی از دانشگاه بیرمنگام، توضیح می‌دهد که این اتفاق زمانی می‌افتد که با قارچ‌های بیماری‌زا در محیط مواجه می‌شویم یا قارچ‌های طبیعی بدن به‌طور کنترل‌نشده‌ای رشد می‌کنند.
عفونت‌های قارچی مغز: یک تهدید رو به رشد
رسیدن قارچ به مغز نادر است، زیرا سدهای محافظتی قوی در بدن وجود دارند. با این حال، عفونت قارچی مغز می‌تواند رخ دهد و در دهه‌های اخیر، تعداد موارد آن افزایش یافته است. دراموند دلیل این افزایش را گسترش جهانی ویروس HIV و افزایش مصرف داروهای سرکوب‌کننده ایمنی در بیماران سرطانی و گیرندگان پیوند عضو می‌داند.
قارچ‌هایی مانند آسپرژیلوس و کریپتوکوکوس که از طریق هوا استنشاق می‌شوند، می‌توانند به مغز حمله کنند. در موارد نادرتر، قارچ‌هایی مانند کاندیدا آلبیکانس که معمولاً در روده زندگی می‌کنند، می‌توانند از کنترل خارج شده و با تولید سموم به سلول‌های عصبی آسیب برسانند. عفونت‌های قارچی مغز اغلب کشنده‌اند؛ برای مثال، قارچ آسپرژیلوس می‌تواند باعث مرگ‌ومیر بالای ۹۰ درصد شود. درمان این عفونت‌ها دشوار است، زیرا داروهای ضدقارچ کمی وجود دارند و همه آن‌ها نمی‌توانند از سد خونی-مغزی عبور کنند.
قارچ‌ها و بیماری آلزایمر: فرضیه‌ای نوپا
دانشمندان در سال‌های اخیر این احتمال را بررسی کرده‌اند که قارچ‌ها ممکن است بیش از آنچه قبلاً تصور می‌شد وارد مغز شوند و حتی در از بین رفتن سلول‌های عصبی در بیماری‌هایی مانند آلزایمر نقش داشته باشند.
ریچارد لیت، زیست‌شناس مولکولی در دانشگاه ادینبرو، می‌گوید: «در مغز بسیاری از بیماران مبتلا به آلزایمر، مقدار زیادی ویروس و قارچ کشف شد.»
لیت معتقد است که میکروب‌ها به‌طور مکرر از سد خونی-مغزی عبور می‌کنند، اما در افراد با سیستم ایمنی سالم سرکوب می‌شوند. با افزایش سن و تضعیف سیستم ایمنی، این میکروب‌ها می‌توانند در مغز تجمع یافته و التهابی ایجاد کنند که به مرگ سلول‌های عصبی منجر شود. او استدلال می‌کند که پروتئین‌های مرتبط با آلزایمر ممکن است در واقع به‌عنوان یک مکانیزم دفاعی در برابر نفوذ میکروبی تولید شوند.
شواهد اولیه از آزمایش روی موش‌ها نشان می‌دهد که قارچ کاندیدا آلبیکانس پس از تضعیف سیستم ایمنی این جوندگان وارد مغزشان می‌شود. اگر میکروب‌ها واقعاً یکی از عوامل آلزایمر باشند، تقویت دفاع ایمنی بدن انسان‌ها، مثلاً از طریق واکسن‌ها، می‌تواند به کاهش یا پیشگیری از این بیماری کمک کند. با این حال، این نظریه هنوز در مراحل اولیه خود قرار دارد.
تأثیر قارچ‌های روده بر رفتار و سلامت روان
جالب آنکه قارچ‌ها حتی شاید برای تأثیر گذاشتن بر مغز، نیازی به ورود مستقیم به آن نداشته باشند. ایلیان ایلیف، ایمنی‌شناس دانشگاه پزشکی ویل کرنل، و همکارانش در پژوهشی در سال ۲۰۲۲ دریافتند که افزودن قارچ کاندیدا آلبیکانس به روده موش‌ها، آن‌ها را در برابر آسیب‌های دیواره روده مقاوم‌تر می‌کند.
ایلیف می‌گوید: «موش‌هایی که دارای روده‌های قارچی بودند، بیشتر به برقراری ارتباط تمایل داشتند.»
این پژوهش نشان داد موش‌هایی که روده‌شان با قارچ‌ها کلونیزه شده بود، بیشتر به بو کشیدن، برقراری ارتباط و تعامل با موش‌های دیگر علاقه نشان می‌دادند. دانشمندان گمان می‌کنند که مولکول‌های آزادشده از سلول‌های ایمنی موش به جریان خون راه یافته و سلول‌های عصبی خاصی در مغز را تحریک می‌کنند.
هنوز مدرکی مبنی بر ارتباط متقابل بین قارچ‌های روده و مغز در انسان وجود ندارد، اما این امکان ارزش بررسی را دارد. مطالعات اخیر نشان داده‌اند که باکتری‌های ساکن روده می‌توانند از طریق سیستم ایمنی و عصبی یا با تولید موادی مرتبط با علائم افسردگی، اضطراب یا آرامش، با مغز ارتباط برقرار کنند.
برخی دانشمندان حتی در حال بررسی نقش قارچ‌ها در بروز اختلالات روانی هستند. مطالعاتی تفاوت‌هایی در ترکیب قارچ‌های روده‌ای در افراد مبتلا به افسردگی یا اختلال دوقطبی یافته‌اند. امیلی سورنس، عصب‌شناس دانشگاه جانز هاپکینز، در مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۶ دریافت که زنان مبتلا به اسکیزوفرنی که نشانه‌هایی از تماس با قارچ کاندیدا آلبیکانس داشتند، در آزمون‌های حافظه و توانایی‌های شناختی امتیاز کمتری کسب می‌کردند. او در حال بررسی این احتمال است که رشد بیش‌ازحد کاندیدا می‌تواند تعادل میکروبی روده را بر هم زده و افراد مستعد را بیشتر در معرض ابتلا به اسکیزوفرنی قرار دهد.
آینده پژوهش‌ها
دانشمندان امیدوارند در سال‌های آینده به تأثیر دقیق قارچ‌های ساکن بدن ما بر مغز پی ببرند. در حالی که باکتری‌ها مدت‌ها در کانون توجه بوده‌اند، اکنون زمان آن رسیده که توجه جدی‌تری به قارچ‌هایی داشته باشیم که بی‌سروصدا در حال شکل‌دادن به سلامت ما از درون هستند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۳:۳۰ - ۱۴۰۴/۰۵/۰۶