جایزه ملی نوآوری اجتماعی: ۲۰۰ میلیون نقد و ۵ میلیارد تسهیلات برای حل چالش‌های کشور

نوآوری اجتماعی: پلی میان مشکلات و راه‌حل‌ها

علی‌اصغر سعدآبادی، دبیر کمیته علمی «جایزه ملی نوآوری اجتماعی»، در نشست خبری رونمایی از این جایزه، به گستردگی چالش‌های اجتماعی کشور از جمله اعتیاد، فقر، بحران آب، کمبود داده‌های شفاف درباره کودکان کار و نرخ خودکشی اشاره کرد. او تأکید کرد: «نوآوری اجتماعی نقش پلی را ایفا می‌کند؛ پلی میان مشکلات پیچیده و آینده‌ای قابل حل. راهکارهای دیروز دیگر پاسخگوی مسائل امروز نیستند.»

سعدآبادی پنج شاخص کلیدی برای نوآوری اجتماعی مؤثر را برشمرد: نوآوری، پایداری، اثربخشی، کنشگری اجتماعی، و بازده عملیاتی. به گفته وی، این شاخص‌ها نه تنها مبنای ارزیابی برگزیدگان هستند، بلکه برای ارتقاء کل اکوسیستم نوآوری اجتماعی طراحی شده‌اند.

او با اشاره به تجربه شخصی خود از زندگی موقت با ویلچر، بر اهمیت درک عمیق و زیسته از مشکلات برای آغاز نوآوری اجتماعی تأکید کرد.

از ادعا تا ارزیابی علمی: رویکردی نوین

یکی از نکات برجسته این جایزه، تفاوت رویکرد ارزیابی آن با سایر ابزارهای حمایتی است. سعدآبادی با اشاره به همکاری با دکتر عادل پیغامی در تدوین شاخص‌های بومی برای ارزیابی نوآوری اجتماعی، اظهار داشت: «در حال نگارش کتابی تخصصی هستیم که مبنای داوری علمی این جایزه خواهد بود. این رویکرد، تفاوت‌ها را از ادعاها جدا می‌کند.»

وی با الهام از تجربیات موفق و ناموفق، از جمله پروژه‌های احیای دریاچه ارومیه، بر لزوم توجه به پیامدهای بلندمدت و پایداری نتایج در نوآوری اجتماعی تأکید کرد.

چهار سطح ارزیابی و مدل رشد نوآوران

ساختار جایزه به‌گونه‌ای طراحی شده که نوآوران در چهار سطح متمایز ارزیابی می‌شوند:

• فردی: نوآوران مستقل یا گروه‌های کوچک.
• شرکتی: کسب‌وکارها و استارتاپ‌های فعال در حوزه نوآوری اجتماعی.
• نهادهای حکمرانی: دستگاه‌های دولتی و عمومی درگیر در حل مسائل اجتماعی.
• شبکه‌های جمعی و کنشگری گسترده: سطحی که تمامی بازیگران در قالب شبکه‌ای منسجم فعالیت می‌کنند.

حمایت، شتاب‌دهی و پیوند با حاکمیت

این جایزه فراتر از جوایز مالی، حمایت‌های گسترده‌ای را ارائه می‌دهد. سعدآبادی اعلام کرد: «برگزیدگان نهایی علاوه بر جایزه نقدی ۲۰۰ میلیون تومانی، تا سقف ۵ میلیارد تومان تسهیلات حمایتی دریافت می‌کنند. اما مهم‌تر از آن، اتصال به شتاب‌دهنده‌ها، نهادهای دولتی و شرکت‌های توانمند است که امکان اجرا و توسعه راهکارها را در مقیاس واقعی فراهم می‌آورد.»

وی با اشاره به حضور فعال نهادهای حکمرانی در کنار شتاب‌دهنده‌ها، افزود: «هدف ما این است که زیست‌بوم نوآوری اجتماعی به‌گونه‌ای رشد کند که هر ایده اجتماعی، راهی به سمت اجرا و اثربخشی بیابد.»

فرآیند ارزیابی: از خوداظهاری تا داوری تخصصی

مراحل داوری این جایزه شامل چهار گام اصلی است:

1. ثبت‌نام و خوداظهاری آنلاین: مرحله اولیه برای ورود به فرآیند.
2. بازدید میدانی و ارزیابی محلی: داوران محلی به بررسی عملیاتی طرح‌ها می‌پردازند.
3. داوری علمی: متخصصان دانشگاهی و فعالان باسابقه اجتماعی به ارزیابی تخصصی می‌پردازند.
4. اعلام نهایی: کمیته علمی جایزه برگزیدگان را معرفی می‌کند.

سعدآبادی تأکید کرد: «هدف ما دیده شدن همه است، نه فقط یک نفر برگزیده. ما می‌خواهیم حتی کوچک‌ترین اقدامات اجتماعی، مسیر رشد و حمایت خود را پیدا کنند.»

نوآوران اجتماعی: متخصصان آینده‌ساز جامعه

در پایان، سعدآبادی بر ضرورت تخصص‌گرایی در نوآوری اجتماعی تأکید کرد و گفت: «حل مسائل اجتماعی به همان اندازه تخصص می‌طلبد که جراحی قلب یا طراحی رآکتور هسته‌ای. ما باید نوآوران اجتماعی را تقویت کنیم تا بتوانند با نگاهی علمی و با پشتیبانی عملی، معضلات ریشه‌دار کشور را حل کنند.»

او از تمامی پژوهشگران، رسانه‌ها و نهادهای دانشگاهی خواست تا با انتشار این جریان، صدای نوآوران اجتماعی را به گوش کشور برسانند.