فراخوان سومین دوره جایزه ملی آهنگسازی استاد روح‌الله خالقی منتشر شد

اهداف و چشم‌انداز جایزه

این جایزه مستقل آهنگسازی که در دو دوره پیشین خود با استقبال گسترده هنرمندان و همراهی استادان برجسته مواجه شده بود، امسال نیز فضایی جدی، الهام‌بخش و خلاقانه برای ارائه آثار نو فراهم می‌کند. از جمله اهداف اصلی این رویداد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• معرفی و حمایت از آهنگسازان جوان: ایجاد فرصت برای ارائه و اجرای آثار در عرصه موسیقی کلاسیک ایرانی.
• گسترش تفکر نظام‌مند آهنگسازی: حمایت از اندیشه‌های نوین در آهنگسازی موسیقی کلاسیک ایرانی.
• تعامل فکری میان هنرمندان: ایجاد ارتباط میان اساتید، پژوهشگران و هنرمندان موسیقی ایران برای حفظ و گسترش اندیشه تألیفی بر پایه بنیان‌های آکادمیک و علمی.

بخش‌های رقابتی: تنوع در فرم و محتوا

بخش رقابتی سومین دوره جایزه استاد خالقی شامل سه دسته اصلی است که هر یک ویژگی‌های خاص خود را دارند:

آثار بی‌کلام

این بخش به آثاری اختصاص دارد که برای حداقل دو ساز از میان سازهای ایرانی مانند تار، سه‌تار، نی، کمانچه، عود، قانون، قیچک، سنتور، تارباس و… تألیف شده‌اند. آثار باید دارای انسجام موسیقایی باشند و استفاده از سازهای کوبه‌ای یا محلی با رعایت اصول ارکستراسیون مجاز است.

آثار با الهام از ادبیات و اساطیر ملی ایران

در این بخش، آهنگسازان می‌توانند بدون محدودیت در سازبندی، آثاری با تأکید بر روایت موسیقایی، عناصر حماسی، اجتماعی و فرم مستقل ارائه دهند. تلفیق سازهای ایرانی و غربی در این بخش بلامانع است.

آثار با کلام

این بخش برای خواننده یا گروه آوازی همراه با سازبندی آزاد طراحی شده است. استفاده از قالب‌هایی نظیر تصنیف، روایت، دکلمه یا ساختارهای نوین آوایی مجاز است.

هر آهنگساز تنها می‌تواند یک اثر در هر بخش ارسال کند. آثار باید تألیفی و برای اولین‌بار ارائه شده باشند و داوری به صورت ناشناس انجام خواهد شد. داوران این بخش شامل محمدرضا تفضلی، کیوان ساکت، پویا سرایی، محمدرضا فیاض، علی اکبر قربانی و پاشا هنجنی هستند.

بخش پژوهشی: واکاوی اندیشه‌های خالقی

با توجه به برگزاری جایزه آهنگسازی استاد خالقی در بخش جنبی «کنفرانس ملی مطالعات میان رشته‌ای در ادبیات و هنرهای کاربردی، موسیقی، نمایش و سینما» و حمایت نهادهای علمی و هنری، فراخوانی مختص به پژوهش در باب آثار و اندیشه استاد خالقی منتشر شده است. محورهای این بخش عبارتند از:

• تحلیل موسیقایی و سبک‌شناسی آثار خالقی
• یادداشت‌های مروری و میان‌رشته‌ای درباره گفتمان موسیقایی ملی‌گرا
• واکاوی روش آهنگسازی خالقی و تأثیر آن بر آهنگسازان بعدی
• آنالیز تطبیقی آثار
• تألیف و بررسی کتاب‌شناسی خالقی

مقالات برگزیده در کتاب دوسالانه جایزه منتشر خواهند شد. داوران بخش پژوهش بابک خضرایی، سیدحسین میثمی و میرعلیرضا میرعلی‌نقی هستند.

زمان‌بندی و اطلاعات تکمیلی

مهلت ارسال آثار در هر دو بخش رقابتی و پژوهشی تا دهم آبان ماه سال جاری تعیین شده است. آیین اختتامیه نیز در تاریخ ۲۱ آبان‌ماه برگزار خواهد شد. آهنگسازان و پژوهشگران می‌توانند برای مطالعه فراخوان و چگونگی ارسال آثار به وب‌سایت رسمی جایزه به نشانی www.khaleqiaward.ir مراجعه کنند.

جایزه ملی آهنگسازی و ارکستر سازهای ایرانی: دو بال یک هدف

جایزه ملی آهنگسازی و ارکستر سازهای ایرانی به یاد استاد روح‌الله خالقی، دو مجموعه همسو و مکمل هستند که از سال ۱۴۰۲ به همت محمدرضا عزیزی، آهنگساز، نوازنده تار و مدرس دانشگاه، با حمایت فصلنامه «مطالعات هنر و زیبایی‌شناسی» بنیان‌گذاری شده‌اند. هدف این دو طرح، پاسداشت میراث موسیقایی استاد خالقی، حمایت از خلاقیت‌های نوین در آهنگسازی ایرانی و تقویت موسیقی ارکسترال ایرانی است.

جایزه ملی آهنگسازی استاد روح‌الله خالقی به عنوان یک جایزه مستقل موسیقایی، به منظور شناسایی، حمایت و معرفی آهنگسازان جوان و خلاق در حوزه موسیقی دستگاهی و ارکسترال ایران طراحی شده است. این جایزه با داوری علمی و تخصصی، بستری برای معرفی آثار بدیع و ارزشمند فراهم می‌کند.

ارکستر سازهای ایرانی به یاد خالقی نیز به عنوان یک بستر اجرایی، مکمل این جریان بوده و با هدف اجرای آثار برگزیده، بازخوانی آثار کلاسیک موسیقی ایرانی و ارتقای فرهنگ شنیداری جامعه فعالیت می‌کند. این ارکستر متشکل از نوازندگان جوان سازهای ایرانی است که زیر نظر هنرمندان برجسته و با مدیریت هنری محمدرضا عزیزی، به فعالیت حرفه‌ای مشغول است.

روح‌الله خالقی: بنیانگذار موسیقی ملی ارکسترال

روح‌الله خالقی (زاده ۱۲۸۵ – درگذشته ۲۱ آبان ۱۳۴۴)، موسیقیدان، آهنگساز، نوازنده ویولن و آموزگار موسیقی، از شاگردان برجسته علینقی وزیری بود. او در دورانی که توجه به موسیقی سنتی ایران کاهش یافته بود، با آثار و فعالیت‌های خود نقش قابل توجهی در حفظ و احیای جایگاه این موسیقی ایفا کرد.

خالقی در وزارت معارف سمت‌های مختلفی از جمله منشی مخصوص دفتر وزیر، معاون دفتر وزارتی، و معاون اداره موسیقی کشور و هنرستان عالی موسیقی را بر عهده داشت. او در سال ۱۳۲۲ با همراهی چهره‌های مهمی چون ابوالحسن صبا، حبیب سماعی، موسی معروفی، جواد بدیع زاده، احمد فروتن راد و مهدی خالدی، «ارکستر ملی» را تشکیل داد که نخستین اجرای آن در اردیبهشت ۱۳۲۳ انجام شد.

در سال ۱۳۲۸، خالقی «انجمن دوستداران موسیقی ملی» را تأسیس کرد که بعدها به هنرستان موسیقی ملی تغییر نام یافت. او کنسرت‌های متعددی را توسط ارکستر این انجمن به اجرا درآورد و نخستین نشریه مستقل موسیقی ایران با نام مجله «چنگ» را نیز بنیان نهاد. رهبری ارکستر «گل‌ها»، سرپرستی ارکسترهای «شماره یک و دو رادیو» و عضویت در شورای موسیقی رادیو از دیگر فعالیت‌های او بود.

خالقی چندین کتاب مهم در زمینه موسیقی ایرانی و غربی نوشت. «سرگذشت موسیقی ایران» در سه جلد که او را به عنوان «نخستین تاریخ‌نگار موسیقی شهری ایران» مطرح کرد، و «نظری به موسیقی» درباره مبانی موسیقی کلاسیک و موسیقی ایرانی در دو جلد، از مهمترین آثار چاپی او محسوب می‌شوند.

از خالقی به عنوان «بنیانگذار موسیقی ملی ارکسترال» یاد می‌شود و او را از نخستین «آهنگسازان حرفه‌ای کامل در ایران» دانسته‌اند. در آثار او گرایش به کنترپوان، استفاده از هارمونی خاص برای حفظ اصالت موسیقی ایرانی، اهمیت به زیبایی ملودی و ترویج موسیقی بدون کلام مشهود است. قطعات و تصنیف‌هایی همچون «رنگارنگ شماره ۱ و ۲»، «بهار دلنشین»، «حالا چرا»، «خوشه‌چین»، «چَنگِ رودکی»، «میِ ناب» و «سرود نفت» از جمله ساخته‌های مشهور او هستند. همچنین، سرود مشهور «ای ایران» که به عنوان سرود ملی غیررسمی ایرانیان شناخته می‌شود، از ساخته‌های اوست.