چالش‌های برگزاری آزمون‌های پزشکی در بحبوحه جنگ ۱۲ روزه

درخواست دستیاران برای لغو آزمون ارتقاء

آزمون ارتقاء، امتحانی سالانه است که به دستیاران پزشکی اجازه می‌دهد به سال بالاتر تحصیلی خود ارتقاء یابند. با توجه به درگیری کشور در جنگ ۱۲ روزه، دستیاران پزشکی که خود را نیروهای خط مقدم درمانی می‌دانستند، نه تنها خواستار تعویق، بلکه لغو کامل این آزمون شدند. دلایل اصلی آنها شامل موارد زیر بود:

• فشار روانی مضاعف: همزمانی آزمون با شرایط بحرانی جنگ.
• محدودیت منابع و زمان: عدم امکان مطالعه کافی به دلیل درگیری در امور درمانی.
• ضرورت حفظ کیفیت آموزش: نگرانی از افت کیفیت آموزش در شرایط اضطراری.

یکی از داوطلبان به وضعیت رزیدنت‌های باردار، مادران دور از فرزندان، پدران درگیر استرس خانواده و حتی رزیدنت‌های دچار اختلال استرس پس از سانحه اشاره کرد که همگی در خط مقدم خدمت‌رسانی بودند اما درخواست لغو آزمونشان پذیرفته نشد. همچنین، مقایسه‌ای با دوران کرونا صورت گرفت که در آن زمان آزمون مشابهی لغو شده بود.

دلایل وزارت بهداشت برای برگزاری آزمون

در مقابل، وزارت بهداشت و موافقان برگزاری آزمون، دلایل خود را برای تعویق به جای لغو مطرح کردند:

• ارزیابی مستمر: آزمون ارتقاء بخشی از ارزیابی‌های مستمر دستیاران در طول سال است و شامل مهارت‌های عملی، نمره درون‌بخشی و آزمون کتبی می‌شود.
• عدم رقابتی بودن: این آزمون رقابتی نیست و نرخ قبولی آن بالای ۹۵ درصد است، بنابراین سختی زیادی برای دستیاران ایجاد نمی‌کند.
• دانش یک‌ساله: آزمون بر پایه دانش یک‌ساله دستیار است، نه مطالعه دو هفته‌ای.

همچنین، مقایسه شرایط جنگی با دوران کرونا از نظر وزارت بهداشت منصفانه نبود، زیرا در کرونا مسئله اصلی جلوگیری از تجمع و انتقال بیماری بود که در شرایط کنونی مطرح نیست. با این حال، وزارت بهداشت بر لزوم لحاظ کردن شرایط دانشجویان و عدم سخت‌گیری بیش از حد در برگزاری آزمون تأکید کرد.

تاریخ ۲۲ مرداد برای آزمون ارتقاء، به دلیل نزدیکی به ایام اربعین نیز مورد انتقاد برخی داوطلبان قرار گرفت. وزارتخانه اعلام کرد که روال اربعین مانند مرخصی استحقاقی با نظر بخش خواهد بود و دستیارانی که به راهپیمایی اربعین می‌روند، سال بعد دو آزمون خواهند داد.

چالش‌های تعویق آزمون بورد تخصصی

آزمون بورد تخصصی که مدرکی معتبر برای متخصصان پزشکی و الزامی برای شرکت در دوره فلوشیپ یا استخدام هیئت علمی است، نیز با چالش‌های تعویق مواجه شد. وزارت بهداشت با تعویق بیش از دو هفته‌ای این آزمون مخالفت کرد.

دلایل مخالفت وزارت بهداشت با تعویق بورد:

• زمان‌بندی سنگین اجرایی: عملیات اجرایی آزمون بورد حدود ۴۰ روز به طول می‌انجامد و هر جابجایی، کل این فرآیند را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
• تداخل با سال تحصیلی جدید: تعویق دو هفته‌ای موجب تداخل آزمون با آغاز سال تحصیلی جدید و مختل شدن فعالیت دانشکده‌ها می‌شود.
• شرایط یکسان: مشاور عالی وزیر بهداشت تأکید کرد که شرایط برای تمامی شرکت‌کنندگان در شهرهای مختلف، به ویژه در شهرهای جنگ‌زده و دانشگاه‌های تیپ یک، یکسان بوده است.
• برآیند چهار سال: آزمون بورد برآیند چهار سال تحصیل است، نه فقط سال منتهی به جنگ.
• تأثیر بر سایر آزمون‌ها: تعویق آزمون بورد، موجب تعویق سایر آزمون‌ها مانند آزمون تکمیل ظرفیت فوق تخصصی می‌شود.

وزارت بهداشت همچنین بیان کرد که ساختار آزمون‌ها را نمی‌توان به خاطر رتبه آوردن عده‌ای خاص برهم زد و این کار از دیدگاه عدالت‌محور نیز صحیح نیست. اهمیت آزمون بورد برای دانشجو موضوع مرگ و زندگی محسوب نمی‌شود و عدم قبولی تنها موجب تعویق هیئت علمی شدن می‌شود، نه لغو آن.

دکتر جعفریان، مشاور عالی وزیر بهداشت، اظهار داشت که وزیر ابتدا با تعویق آزمون موافق بود، اما پس از بررسی تمامی داده‌ها و تقویم آزمون‌ها، تصمیم به عدم تعویق بیشتر گرفته شد. وی همچنین به «زورگویی از پنجره مظلوم‌نمایی» از سوی عده قلیلی اشاره کرد که روش درستی برای ارائه خواسته‌ها نبوده است.

از حدود ۴ هزار شرکت‌کننده در آزمون بورد، تنها حدود ۱۰ درصد (۴۰۰ نفر) می‌توانند رتبه بیاورند و منطقی نیست که برنامه ۹۰ درصد دیگر به خاطر این تعداد برهم زده شود.