فصل‌های جدید: چگونه فعالیت‌های انسانی ریتم طبیعت را دگرگون می‌کند؟

فصل‌های نوظهور و ناپدیدشونده

دانشمندان در مطالعه‌ای جدید استدلال می‌کنند که فعالیت‌های انسانی منجر به ظهور فصل‌های کاملاً جدید و ساخته دست بشر شده است. این پدیده‌ها، که پیش از این وجود نداشتند، اکنون بخشی از چرخه سالانه در برخی مناطق شده‌اند:

• فصل‌های مه (Haze Seasons): در کشورهای شمالی و استوایی جنوب شرق آسیا، آسمان برای هفته‌ها از دود ناشی از سوزاندن گسترده پوشش گیاهی برای کشاورزی پر می‌شود.
• فصل زباله (Trash Season): در بالی اندونزی، الگوهای جزر و مدی سالانه مقادیر زیادی پلاستیک را به سواحل می‌آورند.

در مقابل، برخی از فصل‌ها نیز در حال ناپدید شدن کامل هستند که پیامدهای عمیقی برای اکوسیستم‌ها و فرهنگ‌ها دارد. این انقراض فصلی می‌تواند رفتار مهاجرتی حیوانات را به شدت تغییر دهد یا حتی به آن پایان دهد؛ به عنوان مثال، کاهش فصل‌های تولید مثل پرندگان دریایی در شمال انگلستان.

ریتم‌های جدید و نامنظم طبیعت

یکی از رایج‌ترین تغییرات، ظهور «فصل‌های سنکوپ» (Syncopated Seasons) است که به تغییرات غیرمنتظره در ریتم‌های فصلی اشاره دارد. این شامل تابستان‌های گرم‌تر و زمستان‌های معتدل‌تر همراه با آب و هوای شدید و مکرر است که افراد و اکوسیستم‌های بیشتری را در معرض خطر قرار می‌دهد.

همچنین، دانشمندان اصطلاح «فصل‌های نامنظم» (Arrhythmic Seasons) را ابداع کرده‌اند که به ریتم‌های غیرطبیعی فصلی اشاره دارد. این نامنظمی‌ها شامل موارد زیر است:

• بهارهای زودرس یا فصل‌های تولید مثل
• تابستان‌های طولانی‌تر یا فصل‌های رشد
• زمستان‌های کوتاه‌تر یا فصل‌های خواب زمستانی

این تغییرات، چرخه‌های زندگی وابسته به گیاهان و جانوران را از همگامی خارج کرده و جوامعی را که از نظر اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به آنها وابسته هستند، مختل می‌کند. به عنوان مثال، در شمال تایلند، سدهای بالادست و تغییرات آب و هوایی، الگوهای بارندگی را تغییر داده‌اند؛ فصل‌های خشک طولانی‌تر و فصل‌های بارانی کوتاه‌تر اما شدیدتر شده‌اند که منجر به آتش‌سوزی و عدم اطمینان بیشتر برای کشاورزان شده است.

بازنگری در درک زمان و محیط زیست

نحوه واکنش ما به تغییر الگوهای فصلی می‌تواند شرایط محیطی را بدتر یا بهتر کند. در جنوب شرق آسیا، آگاهی عمومی از «فصل مه» منجر به پیش‌بینی بهتر، نصب فیلترهای هوا و ابتکارات بهداشت عمومی شده است. با این حال، اگر جامعه تنها به اصلاحات تطبیقی بسنده کند و به علل ریشه‌ای نپردازد، این پدیده‌ها می‌توانند در طول زمان بدتر شوند.

این تغییرات ما را ملزم می‌کند که در رابطه خود با زمان و محیط زیست تجدید نظر کنیم. در حالی که امروزه بیشتر ما زمان را بر اساس روز، ساعت و دقیقه درک می‌کنیم، این روش جهانی‌شده منجر به فراموشی روش‌های قدیمی‌تر و محلی‌تر درک زمان شده است. این روش‌های قدیمی، مانند فرا رسیدن فصل بارندگی یا چرخه‌های خورشیدی و قمری، ریشه در زندگی و فرهنگ جوامع مختلف دارند و توسط ریتم‌های طبیعی شکل گرفته‌اند.

ادغام دیدگاه‌های متنوع، به ویژه نظام‌های دانش بومی، می‌تواند توانایی ما را در پاسخگویی به تغییرات محیطی افزایش دهد و راه‌حل‌های عادلانه‌تر و مؤثرتری برای مشکلات زیست‌محیطی ایجاد کند. یافتن همگامی با ریتم‌های فصلی در حال تغییر برای ساختن آینده‌ای پایدار ضروری است. این مطالعه در مجله The Conversation منتشر شده است.