آینیاس: هوش مصنوعی گوگل دیپ‌مایند برای بازسازی و تاریخ‌گذاری کتیبه‌های باستانی

آینیاس: هوش مصنوعی برای بازسازی تاریخ

تیمی از محققان به سرپرستی یانیس آسائل از گوگل دیپ‌مایند، یک شبکه عصبی مولد به نام آینیاس را برای حل مشکل بازسازی کتیبه‌های باستانی توسعه داده‌اند. این هوش مصنوعی بر روی پایگاه داده عظیمی شامل نزدیک به ۲۰۰ هزار کتیبه (معادل ۱۶ میلیون کاراکتر) آموزش دیده است و سه وظیفه کلیدی را انجام می‌دهد:

• بازسازی متون آسیب‌دیده: آینیاس می‌تواند بخش‌های از بین رفته متون باستانی را با دقت بالا بازسازی کند.
• تعیین مکان جغرافیایی: این ابزار قادر است مکان اصلی کتیبه‌ها را با دقت تا ۳۰ کیلومتر تعیین کند.
• تاریخ‌گذاری: آینیاس می‌تواند تاریخ نگارش کتیبه‌ها را با خطای کمتر از ۳۰ سال تخمین بزند.

این ابزار فراتر از یک جستجوی ساده کلمات کلیدی عمل کرده و با درک عمیق خود، ارتباطات تاریخی پنهان میان کتیبه‌ها را کشف می‌کند.

دقت و کارایی آینیاس در عمل

توانایی‌های آینیاس در چندین آزمایش به اثبات رسیده است. در یکی از این آزمایش‌ها، این هوش مصنوعی توانست متون آسیب‌دیده را با ۷۲ درصد دقت بازسازی کند. این در حالی است که مورخان انسانی در همین آزمون به دقت ۲۵ درصد دست یافتند.

در آزمونی دیگر، آینیاس با تحلیل کتیبه‌ای از یک محراب در آلمان امروزی، از طریق شباهت‌های زبانی ظریف، فاش کرد که این کتیبه تحت تأثیر یک محراب قدیمی‌تر در همان منطقه بوده است. این قابلیت به مورخان کمک می‌کند تا ریشه‌ها و تأثیرات فرهنگی متون باستانی را بهتر درک کنند.

همکاری انسان و هوش مصنوعی: آینده باستان‌شناسی

با وجود دقت بالای آینیاس، این ابزار قرار نیست جایگزین مورخان شود. در آزمایشی که با حضور ۲۳ مورخ انجام شد، مشخص گردید که آینیاس در ۹۰ درصد موارد یک «نقطه شروع مفید» و عالی برای تحلیل فراهم می‌کند. این مطالعه تأکید می‌کند که بهترین و دقیق‌ترین نتایج زمانی به‌دست می‌آید که تخصص و شهود مورخان انسانی با قدرت تحلیلی هوش مصنوعی ترکیب شود. این همکاری می‌تواند افق‌های جدیدی را در تحقیقات باستان‌شناسی و تاریخی بگشاید و به درک عمیق‌تری از گذشته بشر منجر شود.