زیان‌های هنگفت قطع برق برای صنایع؛ از فساد شیر تا تعطیلی فولاد

صنایع لبنی؛ آسیب‌پذیر در برابر خاموشی

صنایع لبنی از جمله بخش‌هایی هستند که به شدت از قطع برق آسیب می‌بینند. این آسیب‌ها در چند مرحله خود را نشان می‌دهند:

• دامداری‌ها: دوشیدن دام باید سه بار در روز و در ساعات مشخص انجام شود. عدم دوشش به موقع گاوها منجر به ورم پستان، کاهش تولید و افزایش تلفات دام می‌شود. همچنین، در هوای گرم و با تهویه نامناسب ناشی از قطع برق، تولید و بهره‌وری دام تا ۳۰ درصد کاهش می‌یابد.
• زنجیره سرمایش: پس از دوشش، شیر باید خنک شود. قطع برق و توقف زنجیره سرمایش، باعث افزایش بار میکروبی شیر و فساد سریع آن می‌شود.
• کارخانه‌ها: در کارخانه‌های لبنی، قطع برق به معنای فساد شیر موجود در لوله‌ها است. راه‌اندازی مجدد خط تولید نیازمند شست‌وشو و ضدعفونی کردن لوله‌ها است که مستلزم صرف زمان، هزینه و انرژی بیشتر است. بسیاری از تولیدکنندگان مجبور به معدوم کردن مواد اولیه یا محصول غیرقابل استفاده شده‌اند.
• تجهیزات: نوسانات برق به ماشین‌آلات آسیب می‌رساند و هزینه تعمیر یا خرید قطعات، به ویژه قطعات خارجی، را افزایش می‌دهد.

صنعت سیمان؛ هزینه‌های گزاف تعمیر کوره

صنعت سیمان نیز از تبعات جدی قطع برق رنج می‌برد. محدودیت‌های برق به صورت پله‌ای اعمال می‌شود و هرچه این محدودیت‌ها افزایش یابد، ظرفیت تولید بیشتر تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد. این امر باعث می‌شود کوره‌ها زیر ظرفیت کار کنند و در نهایت فعالیت آن‌ها متوقف شود.

• راه‌اندازی مجدد کوره: برای هر بار روشن کردن کوره، ۳۰ ساعت سوخت مصرف می‌شود تا دمای آن به بالای ۱۲۰۰ درجه سانتی‌گراد برسد.
• آسیب به لایه‌های نسوز: قطع برق آسیب جدی به لایه‌های نسوز داخل کوره وارد کرده و باعث ترک برداشتن آن‌ها می‌شود. در حالی که کوره پس از نصب لایه نسوز باید ۶ ماه پیوسته کار کند، قطع برق این روند را مختل می‌کند.
• هزینه‌های تعمیر: نوسانات برق باعث فرسودگی تجهیزات می‌شود. تعمیر کوره‌های سیمان، بسته به اندازه کوره، ۴۰ تا ۵۰ میلیارد تومان هزینه در بر دارد.
• قطع برق بدون اطلاع: وزارت نیرو در پست‌های برق کارخانه‌های مشمول محدودیت، «رله» نصب کرده که در صورت عبور مصرف از حد مشخص، برق را بدون اطلاع قبلی قطع می‌کند. این توقف‌های تحمیلی به سیستم، عمر نسوز کوره‌ها را به شدت کاهش داده و کیفیت آن‌ها را دچار مشکل می‌کند که در نهایت به افزایش هزینه‌های تولید منجر می‌شود.

صنعت فولاد؛ تعطیلی اجباری و کاهش کیفیت

صنعت فولاد، که نقش مهمی در تأمین زیرساخت‌های داخلی و ارزآوری دارد، نیز به شدت از قطع برق متضرر می‌شود. کوره‌های فولاد نباید خاموش شوند و راه‌اندازی مجدد آن‌ها پس از توقف، دو تا سه روز زمان می‌برد و انرژی قابل‌توجهی هدر می‌رود.

• تعطیلی کامل: فعالان حوزه فولاد ترجیح می‌دهند در ایام قطع برق به صورت کامل تعطیل باشند، زیرا کوره‌های احیا را نمی‌توان شب روشن و روز خاموش کرد.
• کاهش عمر مفید تجهیزات: خاموش و روشن کردن مکرر تجهیزات باعث ایجاد تنش، کاهش عمر مفید و افزایش ضریب استهلاک می‌شود. این شرایط، هزینه تولید و سرمایه‌گذاری را افزایش داده و در بلندمدت صنعت فولاد را غیراقتصادی می‌کند.
• خطرات جانی: اگر توقف کوره کنترل شده نباشد، احتمال خطرات جانی برای پرسنل نیز وجود دارد.
• تأثیر بر کیفیت محصول: بی‌ثباتی ناشی از قطع برق بر کیفیت محصولات فولادی تأثیر منفی می‌گذارد. افزایش هزینه تولید باعث می‌شود تولیدکننده از مواد اولیه با کیفیت پایین‌تر استفاده کند که در بلندمدت به کاهش استاندارد محصول نهایی منجر می‌شود.
• کاهش زمان تولید: ناترازی انرژی در سال گذشته باعث شد صنایع فولادی تنها ۸ ماه از ۱۲ ماه را مفید کار کنند. پیش‌بینی می‌شود امسال با تشدید ناترازی‌ها، تولید در بخش فولاد به کمتر از ۷ ماه در سال کاهش یابد.

در مجموع، ناترازی‌های انرژی مانند یک زنجیره عمل کرده و ابتدا تولیدکننده را متضرر می‌کند، سپس بر وضعیت اقتصادی کشور تأثیر منفی می‌گذارد و در نهایت به مشکلات معیشتی و کاهش کیفیت زندگی مردم منجر می‌شود.