مهران؛ گرانیگاه اربعین و چالش‌های مدیریت تردد میلیونی زائران

استقبال بی‌نظیر از مرز مهران

بر اساس اعلام «سجاد رحمانی»، مدیر حج و زیارت استان ایلام، بیش از ۶۰ درصد از ثبت‌نام‌کنندگان در سامانه سماح، مرز مهران را برای خروج از کشور انتخاب کرده‌اند. این آمار نشان‌دهنده جایگاه بی‌بدیل مهران در میان سایر گذرگاه‌های مرزی ایران و عراق است.

• نزدیکی به شهرهای مقدس: مهران کوتاه‌ترین مسیر به نجف و کربلا را فراهم می‌کند.
• امنیت بالا: مسیرهای منتهی به مهران در خاک عراق از امنیت بالایی برخوردارند.
• دسترسی آسان: این مرز برای زائران مرکز و جنوب کشور به راحتی قابل دسترسی است.
• تجربه موفق: سال‌ها تجربه در مدیریت تردد میلیونی، اعتماد زائران را جلب کرده است.

توسعه زیرساخت‌ها و هماهنگی‌های ملی

در پاسخ به این استقبال گسترده، دولت و مقامات استان ایلام برنامه‌های جامعی برای توسعه زیرساخت‌ها و ارتقای خدمات در دست اجرا دارند:

• بازدید وزیر راه و شهرسازی: «فرزانه صادق مالواجرد»، وزیر راه و شهرسازی، به همراه معاون خود از مسیرهای منتهی به مرز مهران و «پایانه برکت» بازدید کرد. این سفر نشان‌دهنده عزم جدی برای تکمیل پروژه‌های زیرساختی در فرصت باقی‌مانده تا اربعین است.
• حضور قائم‌مقام وزیر کشور: سردار «علی‌اکبر پورجمشیدیان»، قائم‌مقام وزیر کشور و رئیس ستاد مرکزی اربعین، با حضور در پایانه مرزی مهران، بر ضرورت هماهنگی تمامی نهادها برای مدیریت تردد میلیونی زائران تأکید کرد.
• دیدارهای استاندار ایلام: «احمد کرمی»، استاندار ایلام، دیدارهای متعددی با مقامات ملی و عراقی داشته است. این دیدارها شامل نشست‌هایی در وزارت کشور و نهاد ریاست‌جمهوری برای تأمین اعتبارات زیرساختی و گفت‌وگو با مقامات استان واسط عراق برای افزایش امنیت و رفاه زائران بوده است.

چالش‌ها و ظرفیت‌های ملی

مسئولان پیش‌بینی می‌کنند که در اربعین امسال، شمار زائران عبوری از مرز مهران ممکن است از چهار میلیون نفر فراتر رود. این پیش‌بینی‌ها، ضرورت آماده‌باش کامل استان ایلام را دوچندان کرده است.

مهران امروز به مثابه پیشانی خدمت ملی و نماد هماهنگی میان نهادهای کشوری و استانی در بزرگ‌ترین مناسک آیینی جهان اسلام شناخته می‌شود.

مهران همچنان پرترددترین مرز زمینی میان ایران و عراق در ایام اربعین است و همواره میزبان ۶۰ تا ۷۰ درصد کل ترددهای اربعین بوده است. سال گذشته، بیش از سه میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از این مرز عبور کردند.

استاندار ایلام اعلام کرد که مجموع ترددهای سال گذشته از مرز مهران بیش از هشت میلیون نفر بوده است. این رقم ۱۳ برابر جمعیت ۶۲۰ هزار نفری استان ایلام و ۲۶۶ برابر جمعیت ۲۰ هزار نفری شهر مهران است.

این ارقام به وضوح نشان می‌دهند که ظرفیت‌های موجود در مهران با حجم تقاضا تناسب ندارد و خدمات‌رسانی به چنین جمعیتی نیازمند حمایت‌های فرابخشی و نگاه راهبردی در سطح ملی است. فشردگی جمعیت، نوسانات شدید ترافیکی، نیاز به خدمات درمانی، بهداشتی، اسکان اضطراری، پشتیبانی خدماتی و تأمین امنیت روانی زائران، الزاماتی هستند که مدیریت آن‌ها فراتر از توان استانی خواهد بود.

دولت چهاردهم با تشکیل قرارگاه‌های ویژه اربعین و اختصاص اعتبارات زیرساختی به راه‌های استان ایلام، تلاش کرده است تا بخشی از این شکاف را جبران کند. همچنین، هماهنگی‌های دوجانبه میان مقامات ایلام و مسئولان استان واسط عراق برای تسهیل تردد در مسیر مهران به نجف و کربلا در دستور کار قرار گرفته است.

نتیجه‌گیری

مرز مهران به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، پیشینه تاریخی تردد و شرایط امنیتی در داخل خاک عراق، به گرانیگاه عملیات اربعین تبدیل شده است. ادامه این نقش‌آفرینی بدون ارتقای مستمر زیرساخت‌ها، مدیریت هوشمندانه و پشتیبانی ملی با چالش‌های جدی روبه‌رو خواهد شد.