نقش صفویه در اقتدار امروز ایران و ضرورت احیای میراث فرهنگی آن

ریشه‌های اقتدار ایران در دوره صفویه

دکتر دیلک در مصاحبه‌ای اظهار داشت که هویت و فرهنگ ایرانی در طول تاریخ دستخوش تغییر نشده و اقوام مهاجم نیز در تمدن ایران ادغام شده‌اند. او دوره صفویه را درخشان‌ترین دوره تاریخ اجتماعی، سیاسی و تمدنی ایران دانست و افزود: «با ظهور صفویان، صفحه جدیدی در تاریخ خاورمیانه باز شد و امروزه بسیاری از کتب غربی، ریشه انقلاب و اقتدار کنونی ایران را به بنیان فکری شکل‌گرفته در دوره صفویه مرتبط می‌دانند.»

وی همچنین به نقش محوری صفویان در یکپارچگی ملی ایران پس از قرن‌ها حکومت‌های محلی و ضعیف اشاره کرد و گفت: «تمام محققان بر این امر اذعان دارند که صفویان تحولی بزرگ در ایران و خاورمیانه ایجاد کرده و در گسترش مذهب تشیع نقش اصلی را ایفا کردند.»

ضرورت احیای میراث معنوی صفویان

این محقق برجسته ترکیه، بر لزوم احیا و تبیین نفوذ معنوی و ذخایر فرهنگی صفویان تأکید کرد و بیان داشت که این روند احیا بسیار دیر آغاز شده است. وی افزود: «حدود ۲۰ سال پیش مطالعات صفویه‌شناسی بسیار کمتر بود، اما امروز تعداد مقالات، پایان‌نامه‌ها و کتب در این زمینه به طور مداوم در حال افزایش است.»

«اگر امروز کشوری به نام ایران وجود دارد و حرف از تمدن ایرانی در میان است، صفویان یکی از محورهای اصلی آن بوده و در ایجاد آن نقش اصلی داشته‌اند.»

دکتر دیلک خواستار حراست از داشته‌های فرهنگی و نفوذ معنوی صفویان که از بالکان تا هندوستان گسترده شده، شد و پیشنهاد داد ابعاد مختلف آن در قالب کنفرانس‌ها و نشست‌های بین‌المللی تبیین شود. او همچنین بر برگزاری مستمر برنامه‌های فرهنگی با محوریت صفویان در اردبیل تأکید کرد تا خدمات بزرگ آنها پاس داشته شود.

اردبیل، پایتخت فرهنگی علویان جهان

مؤسس و مدیر انجمن ایران‌شناسی آنکارا به تقویت روابط محققان ترکیه با اردبیل در سال‌های اخیر اشاره کرد. وی توضیح داد که بنیان اصلی صفویان در آسیای صغیر بوده و شهرهایی مانند ارزروم، ارزینجان، مالاتیا و دیاربکر سال‌ها تحت حکومت صفوی بوده‌اند.

دکتر دیلک شهر اردبیل را مرکز جاذبه‌ای برای علویان ترکیه دانست و بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی را زیارتگاهی برای آنها معرفی کرد. او افزود: «انجمن تحقیقات علویان ترکیه با همکاری دانشگاه محقق اردبیلی تلاش می‌کند اردبیل را به عنوان پایتخت فرهنگی علویان جهان معرفی کند و رایزنی‌ها در این زمینه ادامه دارد.»

وی همچنین ایده تقابل «نوعثمانی‌گری» و «نوصفوی‌گری» را رد کرد و گفت: «مکتب صفوی، امری فرهنگی است و درصدد جنگ و تقابل با هیچ گفتمانی نیست. مذهب تشیع، محور فرهنگی ایران محسوب می‌شود و ایران پناهگاه دوستداران اهل بیت (ع) است.»

تقویت روابط فرهنگی ایران و ترکیه

دکتر دیلک با اشاره به دشمنان مشترک ایران و ترکیه، بر لزوم تحکیم دوستی‌ها و افزایش مراودات فرهنگی بین دو کشور تأکید کرد. وی بیان داشت که سالانه سه میلیون ایرانی به ترکیه سفر می‌کنند، اما تنها ۸۰۰ هزار نفر از ترکیه به ایران می‌آیند که بیشتر آنها با هدف تجارت مرزی است.

او ابراز امیدواری کرد که تعداد سفر اتباع ترکیه به ایران افزایش یابد و سالانه حداقل دو میلیون نفر از ترکیه به ایران سفر کنند تا روابط نزدیک‌تر و دوستی عمیق‌تری بین دو ملت شکل گیرد.

آیین گرامیداشت سالروز استقرار سلسله صفویه در ایران و روز اردبیل از چهارم مردادماه در استان اردبیل آغاز شده و برنامه‌های متنوعی در این استان در حال برگزاری است. چهارم مردادماه در تقویم رسمی کشور به نام روز شیخ صفی‌الدین اردبیلی نامگذاری شده و هفته اردبیل گرامی داشته می‌شود.