کشف دلایل نادر بودن سرطان در قلب انسان

چرا سرطان قلب نادر است؟

سرطان می‌تواند در هر نقطه‌ای از بدن ایجاد شود، زیرا تمامی بافت‌ها و اندام‌ها از میلیاردها سلول تشکیل شده‌اند. با این حال، برخی اندام‌ها مانند قلب کمتر دچار سرطان می‌شوند. آمارها نشان می‌دهند که از هر ۱۰ هزار نفر، تنها ۳ نفر به سرطان قلب مبتلا می‌گردند، در حالی که احتمال ابتلای زنان به سرطان پستان ۱ در هر ۲۰ نفر است. این تفاوت چشمگیر به ویژگی‌های خاص سلول‌های قلبی بازمی‌گردد.

تولید سلول‌های جدید برای رشد، جایگزینی سلول‌های فرسوده یا ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده، فرآیندی به نام تقسیم سلولی است. نرخ تقسیم در انواع مختلف سلول‌های بدن، بسته به کارکرد و سن فرد، متفاوت است. برای مثال، سلول‌های جنین انسان با سرعت بسیار زیادی تقسیم می‌شوند؛ به‌طوری‌که طی سه روز، چهار بار تقسیم رخ می‌دهد. سلول‌های پوست، مو و ناخن نیز همواره در حال جایگزینی‌اند و سلول‌های استخوان تقریباً هر ۱۰ سال یک اسکلت جدید می‌سازند.

تقسیم سلولی توسط مجموعه‌ای از بازبینی‌های مولکولی به‌دقت کنترل می‌شود. آسیب به ژن‌های موجود در DNA، که می‌تواند در اثر قرارگیری در معرض مواد شیمیایی خطرناک، نور فرابنفش یا پرتوهای مضر باشد، ممکن است به جهش‌هایی منجر شود که بیماری‌زا هستند. گاهی نیز این جهش‌ها کاملاً تصادفی پدید می‌آیند. هنگامی که ژن‌های تنظیم‌کننده تقسیم سلولی دچار جهش شوند، احتمال بروز سرطان افزایش می‌یابد.

مکانیسم محافظت قلب در برابر سرطان

قلب، نخستین اندامی است که در دوران رشد جنینی شکل گرفته و فعالیت خود را آغاز می‌کند. اما در دوران بزرگسالی، سلول‌های قلب پس از تولد تنها چند بار تقسیم می‌شوند و این روند با عبور از سن ۲۰ سالگی به‌طرز چشمگیری کاهش می‌یابد. در واقع، در طول عمر معمول انسان، کمتر از ۵۰ درصد سلول‌های قلب جایگزین می‌شوند. این بدان معناست که نیمی از سلول‌های قلبی که فرد با آن‌ها متولد می‌شود، تا پایان زندگی به پمپاژ خون ادامه خواهند داد.

کاهش نرخ تقسیم سلولی در قلب بزرگسال، مهم‌ترین عامل محافظت این اندام در برابر سرطان است. هر چه سلول کمتر تقسیم شود، احتمال بروز خطا هنگام همانندسازی DNA نیز کمتر خواهد بود. همچنین، موقعیت فیزیکی قلب در ناحیه قفسه سینه، آن را از تماس مستقیم با عوامل سرطان‌زا مانند نور فرابنفش یا مواد استنشاقی مضر دور نگه می‌دارد. البته این نرخ پایین تقسیم سلولی در قلب، معایبی نیز به‌همراه دارد؛ از جمله کاهش توانایی آن در ترمیم یا جایگزینی سلول‌هایی که در اثر بیماری، آسیب یا پیری از بین رفته‌اند.

چرا با وجود مقاومت قلب، سرطان در آن رخ می‌دهد؟

با آنکه قلب در برابر سرطان مقاومت قابل توجهی دارد، گاهی تومورها در آن پدید می‌آیند. در اغلب مواردی که سرطان در قلب یافت می‌شود، منشأ آن سلول‌های سرطانی هستند که از بخش دیگری از بدن به قلب مهاجرت کرده‌اند؛ فرآیندی که متاستاز نامیده می‌شود. برخی انواع خاص از سرطان‌های پوست یا سرطان‌هایی که در قفسه سینه ایجاد می‌شوند، بیشتر مستعد گسترش به قلب‌اند، اگرچه این اتفاق همچنان نادر است.

در مواقعی که چنین تومورهایی در قلب ظاهر می‌شوند، ممکن است از انواع مهاجم‌تر و خطرناک‌تر سرطان باشند. بررسی بیش از ۱۰۰ هزار مورد سرطان قلب در ایالات متحده، نشان داد بیمارانی که تحت عمل جراحی و شیمی‌درمانی قرار گرفته‌اند، نسبت به دیگران مدت زمان بیشتری زنده مانده‌اند. درمان مؤثر سرطان، نیازمند مشارکت حوزه‌های گوناگون پزشکی است که شامل مراقبت تسکینی و پزشکی تلفیقی می‌شود.

سرنخ‌های سرطان قلب برای بازسازی قلب

درک چگونگی تقسیم سلول‌های قلبی و عوامل مؤثر بر تغییر این روند، اطلاعاتی ارزشمند درباره بیماری‌ها فراهم کرده و پایه‌ای برای توسعه روش‌های درمانی نوین فراهم می‌سازد. برای مثال، مطالعات در زمینه تقسیم سلول‌های قلب، به پژوهشگران کمک کرده تا بهتر دریابند چرا قلب پس از سکته قلبی توانایی ترمیم چندانی ندارد. نتایج نشان می‌دهد که هرچند در قلب‌های نارس تعداد سلول‌های در حال تقسیم بیشتر از قلب‌های سالم است، اما این سلول‌ها برای بازیابی کامل نیازمند کمک‌های بیشتر هستند.

فناوری‌های نوین مانند توانایی برنامه‌ریزی مجدد سلول‌های خونی به سلول‌های قلبی، به دانشمندان امکان داده‌اند مدل‌های جدیدی برای بیماری‌های قلبی طراحی کنند که هدف نهایی آن‌ها دستیابی به بازسازی قلب است. این نوآوری‌ها مسیر را برای درمان‌های تازه در حوزه بیماری‌های قلبی، از جمله سرطان، هموار می‌سازند.

شناخت دلایل عدم بروز سرطان به اندازه بررسی علل پیدایش آن، برای توسعه روش‌های درمانی مؤثر اهمیت دارد. پاسخ هر دو پرسش به‌راستی در قلب نهفته است.