نیاز واقعی ایران به هواپیما: کمتر از ۲۰۰ فروند و تاکید بر امنیت پرواز

نوسازی ناوگان هوایی ایران: چالش‌ها و راهکارها

صنعت هوانوردی ایران سال‌هاست با چالش فرسودگی و بالا بودن سن ناوگان هوایی دست و پنجه نرم می‌کند. در حالی که برنامه هفتم توسعه بر نوسازی و بهسازی ناوگان تاکید دارد، ورود هواپیماهای جدید به تدریج میانگین سنی ناوگان را کاهش داده است. با این حال، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری دیدگاهی متفاوت ارائه می‌دهد و معتقد است که سن هواپیما در صنعت هوانوردی بین‌المللی (ایکائو) ملاک نیست و امنیت پرواز از اهمیت بالاتری برخوردار است.

سن ناوگان و امنیت پرواز: دیدگاه جدید

میانگین عمر ناوگان هوایی ایران در حال حاضر حدود ۲۸ سال است و هدف میان‌مدت، دستیابی به میانگین سنی کمتر از ۲۰ سال از طریق خرید و احیای هواپیماهای زمین‌گیر است. با این وجود، حسین پورفرزانه، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، سن هواپیما را «غیرعلمی و غیرهوانوردی» می‌داند و بر اهمیت استاندارد موتور و سال ساخت آن، به عنوان عوامل مستقیم مرتبط با ایمنی پرواز، تاکید می‌کند. این دیدگاه به ویژه در شرایط تحریم که واردات هواپیما دشوار است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

تناسب ناوگان با تقاضا: واقعیت‌ها و ارقام

با وجود افزایش پروازهای مناسبتی (مانند اربعین، نوروز و حج) و پروازهای خارجی (به ویژه به امارات، ترکیه و عراق)، همواره بحث عدم تناسب تعداد ناوگان هوایی با تقاضا مطرح بوده است. کارشناسان پیشتر نیاز کشور را ۵۵۰ فروند هواپیما تخمین می‌زدند، اما رئیس سازمان هواپیمایی کشوری این عدد را «فاقد مبنای علمی» می‌داند. در حال حاضر، تعداد هواپیماهای فعال رجیستر شده حدود ۱۸۰ فروند است که از این تعداد، ۱۳۴ تا ۱۳۵ فروند در حال ارائه خدمات هستند.

راهکارهای نوین در صنعت هوانوردی

در برنامه‌های بازمعماری صنعت هوانوردی، تنها راه حل، واردات هواپیما نیست. راهکارهایی نظیر آزادی‌های پرواز، اجاره هواپیما، پروازهای کانکشن و پروازهای «نماد مشترک» (Code Sharing) نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند. قرارداد نماد مشترک به ایرلاین‌ها اجازه می‌دهد تا پروازهای اشتراکی را در مسیرهای معین انجام دهند و دغدغه مسافران در مورد تحویل بار را از بین ببرند.

کاپیتان حسین پورفرزانه، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری: «درخصوص افزایش تعداد ناوگان هواپیمایی، دو هدف افزایش کمّی و کیفی ناوگان دنبال می‌شود که هر دو به صورت توأمان در حال انجام است. اکنون با افزایش نرخ ورود هواپیما، به موضوع افزایش کمیت ناوگان سرعت داده‌ایم و امسال بیش از نیاز کشور هواپیما خواهیم داشت.»

وی همچنین افزود که سازمان هواپیمایی کشوری از سال ۱۴۰۱ نیاز و تقاضای مبتنی بر استان‌ها را رصد کرده و تقاضای صنعت هواپیمایی کشور را بر اساس ساعت و مسیر پروازی استخراج کرده است که به آن «پرواز نرمال» اطلاق می‌شود.

نیاز واقعی کشور به هواپیما

پورفرزانه تاکید کرد که با در نظر گرفتن شرایط نرمال و موج تقاضا (مانند نوروز، حج و اربعین)، نیاز واقعی کشور به هواپیما زیر ۲۰۰ فروند است. وی همچنین به اهمیت دسترسی و بهره‌وری هواپیماها اشاره کرد و گفت: «هواپیماها باید در دسترس باشند و بتوانند به صورت نرمال ۶ لگ در روز پرواز داشته باشند، اما اگر به سه لگ پرواز در روز کاهش یابد انگار نیازمند یک فروند هواپیمای دیگر هستیم.»