راز ناپدید شدن کوهنوردان در «دیتلوف بوریاتیا»: روایتی هولناک از تنها بازمانده

آغاز فاجعه در خمار-دابان

در اوت ۱۹۹۳، گروهی متشکل از چهار زن و سه مرد، صعود خود را به قله رِترانسلیاتور در رشته‌کوه آلتای قزاقستان آغاز کردند. این گروه به رهبری لیودمیلا کوروینا، راهنمای باتجربه، بدون مشکل به قله رسیدند. اما در مسیر بازگشت، در تاریخ چهارم اوت، هوا به ناگهان تغییر کرد و آن‌ها گرفتار باران شدید شدند. شرایط جوی نامساعد، مانع از روشن کردن آتش شد، اما گروه شب را در کمپ خود سپری کردند.

قرار بود روز بعد، این گروه با گروه دیگری که شامل ناتالیا، دختر کوروینا نیز می‌شد، در مکانی مشخص دیدار کنند. اما گروه اول هرگز به محل قرار نرسید.

تنها بازمانده و روایت هولناک

گروه دوم، با فرض اینکه تأخیر ناشی از آب‌وهوا و تجهیزات خیس است، مسیر خود را ادامه دادند. در مسیر رودخانه‌ای در پایین کوه، آن‌ها با صحنه‌ای تکان‌دهنده مواجه شدند: زن جوانی با لباس‌های آلوده به خون، به آن‌ها خیره شده بود. او والنتینا اوتوچنکو، تنها بازمانده گروه بود.

اوتوچنکو به دلیل وضعیت روانی ناپایدارش، ابتدا قادر به صحبت نبود. اما پس از چند روز، ماجرایی حیرت‌انگیز را روایت کرد. به گفته او، در حین پایین آمدن از کوه، الکساندر ساچا کریسین ناگهان فریاد زد. دهانش کف کرده بود و از چشم و گوشش خون می‌آمد. کریسین پس از چند لحظه به زمین افتاد، دچار تشنج شد و جان سپرد. یکی دیگر از اعضا برای کمک به سمت او رفت، اما دقایقی بعد صدای فریادش شنیده شد و او نیز به همان علائم دچار شد. سپس یکی از زنان گروه دچار خفگی شد و سرش را به صخره‌ای کوبید. اوتوچنکو ادعا کرد که اعضای گروه یکی پس از دیگری دچار خونریزی، خفگی و فروپاشی فیزیکی شدند.

اوتوچنکو شب را در پایین کوه کمپ زد و روز بعد به محل بازگشت. او اجساد را همچنان در همان وضعیت دید و دوباره به راه افتاد تا کمک پیدا کند. در نهایت، گردشگران او را یافتند.

تحقیقات و فرضیه‌های موجود

با وجود اطلاع‌رسانی فوری به مقامات، عملیات جست‌وجو با تأخیر آغاز شد و اجساد دو روز بعد پیدا شدند. الکسی لیوینسکی، یکی از اعضای تیم نجات، اظهار داشت که محل مرگ کاملاً ساکت بود و هیچ پرنده یا صدایی شنیده نمی‌شد. اجساد تا حدی مومیایی شده بودند و بوی تعفنی احساس نمی‌شد.

اگرچه نبود اعضای بدن یا چشم‌ها ممکن است مرموز به نظر برسد، این موضوع می‌تواند نتیجه فعالیت حیوانات لاشه‌خوار باشد. با این حال، علت مرگ اعضای گروه مورد گمانه‌زنی‌های بسیاری قرار گرفته است:

• کمبود اکسیژن: برخی پیشنهاد کرده‌اند که شاید کمبود اکسیژن عامل مرگ بوده باشد که می‌تواند موجب توهم و مشکلات دیگر شود. اما ارتفاع این کوه‌ها به اندازه‌ای نیست که بیماری ارتفاع رخ دهد.
• فروصوت: برخی دیگر معتقدند شرایط آب‌وهوایی خاص باعث ایجاد نوعی فروصوت (صدایی با فرکانس خیلی پایین که گوش انسان نمی‌شنود، اما بدن می‌تواند به آن واکنش نشان دهد) شده که به مرگ آن‌ها انجامیده است.
• آب آلوده یا قارچ توهم‌زا: احتمال نوشیدن آب آلوده از دریاچه بایکال یا مصرف تصادفی قارچ‌های توهم‌زا نیز مطرح شده است.
• آزمایش شیمیایی: نظریه‌های دور از ذهن‌تری نیز وجود دارد، مانند اینکه گروه ممکن است قربانی آزمایش ماده شیمیایی عصبی در آن منطقه شده باشد، گرچه با توجه به رفت‌وآمد زیاد گردشگران در آن ناحیه، این فرضیه چندان قابل پذیرش نیست.

هیپوترمی و «برهنگی متناقض»

گزارش‌های کالبدشکافی نشان داد که چند نفر از اعضای گروه بر اثر هیپوترمی (افت شدید دمای بدن) جان باخته‌اند و یکی نیز سکته قلبی کرده بود. این توضیح با جزئیات روایت اوتوچنکو همخوانی ندارد، اما با این واقعیت که اجساد به طور ناقص لباس بر تن داشتند و نشانه‌هایی از کبودی ریه در آن‌ها دیده شد، سازگار است.

در حدود ۲۵ درصد از مرگ‌های ناشی از سرمازدگی، افراد دچار حالتی به نام «برهنگی متناقض» می‌شوند که مرحله‌ای در پایان هیپوترمی است که در آن فرد لباس‌های خود را درمی‌آورد. چند نظریه برای توجیه این رفتار وجود دارد:

• آسیب‌دیدن بخش تنظیم دمای بدن در مغز.
• خسته و ازکارافتاده شدن عضلات مسئول انقباض رگ‌ها در اندام‌ها، که باعث بازگشت خون به اندام‌ها و ایجاد احساس داغی شدید در بدن می‌شود. در این وضعیت، فرد در حالت گیجی لباس‌هایش را درمی‌آورد.

اگرچه این توضیح با روایت اوتوچنکو کاملاً همخوانی ندارد، سردرگمی و توهم نیز از علائم هیپوترمی هستند و ممکن است همین امر باعث شده باشد خاطرات او از مرگ هم‌گروهی‌هایش دقیق نباشد.

متأسفانه، هرچه زمان بیشتر می‌گذرد، احتمال کشف حقیقت این ماجرا کمتر می‌شود. اوتوچنکو که طبیعتاً علاقه‌ای به مرور مجدد این واقعه ندارد، ترجیح می‌دهد سکوت اختیار کند و هر سرنخ دیگری نیز احتمالاً در دل طبیعت و گذر زمان از بین رفته است.