خبر کامل
چالش‌های مدیریت شهری تهران: از بحران تا ضرورت یکپارچگی
چالش مدیریت یکپارچه شهری در تهران: بحران اخیر و ضرورت اصلاح ساختارها
مدیریت شهری تهران در سال‌های اخیر همواره با چالش‌های متعددی روبرو بوده است. بحران اخیر ۱۲ روزه، که ناشی از جنگ رژیم صهیونیستی با ایران بود، نقاط ضعف این مدیریت را بیش از پیش آشکار ساخت. نبود مدیریت یکپارچه شهری، به پراکندگی تصمیم‌گیری‌ها و عدم هماهنگی میان دستگاه‌ها و نهادها با شهرداری تهران منجر شد.
شهرداری تهران در روزهای بحران و پس از آن، به صورت میدانی در عملیات بازسازی و امدادرسانی مشارکت فعال داشته است. با این حال، به اذعان برخی صاحب‌نظران، نه تنها مسئولیت قانونی شهرداری در این حوزه به روشنی تعریف نشده، بلکه تصمیمات کلان بدون هماهنگی با شورای شهر تهران اتخاذ شده است.
مهدی اقراریان، رئیس کمیته حقوقی شورای اسلامی شهر تهران، این موضوع را چالشی بزرگ می‌داند و بر ضرورت رفع فوری آن در مدیریت شهری تاکید می‌کند. در گفت‌وگویی تفصیلی با وی، ابعاد اصلی این مشکل، راهکارها و پیشنهادهای ویژه مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
تهران: شهر هزار صاحب و فقدان مدیریت واحد
اقراریان تهران را «شهر هزار صاحب» می‌نامد که دچار رهاشدگی است. او معتقد است بحران اخیر جنگ ۱۲ روزه به وضوح این مساله را نشان داد و وجود مدیریت واحد شهری برای تهران حیاتی است.
وی افزود: «وضعیت موجود در بحران این جنگ نشان داد که مدیریت واحد شهری در تهران وجود ندارد. هر نهاد و دستگاهی به صورت مستقل در حال اقدام بود، به طوری که شهرداری، دولت و دیگر دستگاه‌ها هر کدام به صورت جداگانه عمل می‌کردند و در عمل هیچ‌کس مسئولیت اصلی حوادث از جمله آواربرداری و اقدامات مربوط به شهدای حادثه را به عهده نگرفت تا اینکه شهرداری وارد عمل شد.»
مسئولیت‌های شهرداری در بحران‌ها و عدم آگاهی شورا
اقراریان در پاسخ به این سوال که آیا مسئولیت آواربرداری و بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده وظیفه شهرداری است، توضیح داد: «شهرداری تهران بر اساس قانون در موضوعات مختلف مسئولیت‌هایی به عهده دارد، از جمله سازمان آتش‌نشانی که در زمان بروز بحران‌ها و حتی در دوران جنگ فعال بوده است.»
او تاکید کرد: «در شرایط بحرانی و در بلایای طبیعی و دیگر حوادث، ضرورت دارد که مشکلات شهروندان توسط شهرداری پیگیری شود. با این حال، بر اساس اطلاعات موجود، شهرداری مسئولیت‌هایی را پذیرفته اما حداقل برخی اعضای شورای شهر تهران از تصمیمات مربوط به حوزه بازسازی به طور کامل آگاه نیستند.»
وی افزود: «شهرداری فقط مسئول ارائه خدمات شهری نیست، بلکه باید در همه حوزه‌های عمرانی، حمل‌ونقل، محیط زیست، ایمنی و آموزش نقش ایفا کند، اما شاهدیم که دستگاه‌ها جزیره‌ای عمل می‌کنند و گاه حتی تصمیم‌های آنها متضاد است.»
اقراریان بارها تاکید کرده است که تا زمانی که مدیریت یکپارچه شهری به رسمیت شناخته نشود، هر طرح تحولی محکوم به شکست است. از این‌رو، شهردار تهران باید مدیر واحد شهر باشد و همه دستگاه‌ها ملزم به هماهنگی با مدیریت شهری باشند.
ابهامات مالی و عدم تعامل دولت و شورا
در خصوص مجوزهای شهرداری برای بازسازی بخش‌های آسیب‌دیده، اقراریان اظهار داشت: «تاکنون مشخص نشده که شهرداری تهران صرفاً به دنبال دریافت مجوزهای کلی است یا خیر، اما دریافت مجوزهای کلی نمی‌تواند مسائل تامین منابع مالی را حل کند.»
او افزود: «شهرداری باید به صورت دقیق و شفاف اعلام کند که محل تامین منابع مالی پروژه‌ها کجاست تا ابهامات برای مردم و شورا برطرف شود. آیا منابع مالی حوادث و بحران‌ها باید از بودجه پرداختی از سوی شهروندان برای اداره شهر تامین شود یا دولت منابع خاصی را اختصاص دهد؛ همان‌طور که در سیل و زلزله ردیف‌هایی برای این امور در اختیار استانداری‌ها قرار می‌گیرد.»
اقراریان تاکید کرد که دولت باید منابع مالی لازم را اختصاص دهد و برخی مسائل نیز نیازمند مصوبه شورای اسلامی شهر تهران است، اما تعامل مناسبی بین دولت و شورا وجود ندارد.
مشکل قانونی یا اجرایی؟ نیاز به قانون مستقل برای پایتخت
به نظر اقراریان، اهتمام جدی برای حل مشکلات تهران وجود ندارد و با توجه به چالش‌های متعدد کشور، موضوعات تهران در اولویت قرار نگرفته است.
وی پیشنهاد داد: «قانونی مستقل برای اداره پایتخت تصویب شود، مشابه قانونی که برای پاریس به عنوان پایتخت فرانسه وجود دارد، زیرا تهران با جمعیت و ساختار پیچیده خود نمی‌تواند با قوانین عادی سایر شهرها اداره شود.»
او افزود: «بخش زیادی از مشکلات تهران به ساختارهای قانونی باز می‌گردد. هنوز قوانین ما شوراها را در حد یک ناظر می‌بیند، نه سیاست‌گذار محلی. در حالی که در دنیا، شوراها قدرت تصمیم‌گیری و تعیین خط‌مشی دارند و شهرداری‌ها وابسته به آنها هستند. این ساختار باید اصلاح شود تا بتوان از ظرفیت‌های شورا به درستی بهره برد.»
تراکم‌فروشی و درآمدهای ناپایدار
در مورد تامین مالی بازسازی بخش‌های آسیب‌دیده از طریق تراکم‌فروشی، اقراریان گفت: «تراکم‌فروشی محصول نبود یک نظام جامع تصمیم‌گیری در شهر است. وقتی شهرداری ناچار است برای تامین هزینه‌ها در این مسیر حرکت کند، نشان می‌دهد که نظام درآمدی شهرداری‌ها بیمار است و اگر دولت و مجلس شورای اسلامی برای آن چاره‌اندیشی نکنند، این چرخه ادامه خواهد یافت.»
او تاکید کرد: «در مجموع نیاز به شفافیت، قانون‌گذاری دقیق و تغییر نگاه وجود دارد. شهر نباید محل سوداگری باشد. وقتی مدیریت شهری به جای توسعه پایدار به درآمدهای آنی فکر کند، نتیجه آن همین ساخت‌وسازهای بی‌قاعده در شهر می‌شود.»
اقراریان افزود: «توان فنی و تخصصی در بدنه شهرداری وجود دارد اما مشکل چندگانگی در مدیریت است. شهرداری تنها یکی از بازیگران شهر است، در حالی که دستگاه‌های دیگر بدون هماهنگی وارد عمل می‌شوند.»
مزایای مدیریت یکپارچه و حکمرانی محلی
اقراریان در پایان به مزایای مدیریت یکپارچه اشاره کرد: «وقتی مدیریت یکپارچه‌ای در کار نباشد، حتی اگر شهرداری توانمند هم باشد، نمی‌تواند خروجی قابل قبول ارائه دهد. بنابراین، تا زمانی که همه دستگاه‌ها شهردار را به عنوان مدیر واحد شهری نشناسند، نمی‌توان انتظار تحول اساسی داشت.»
او نتیجه‌گیری کرد: «تهران یک شهر پیچیده است و اداره آن با ساختارهای سنتی ممکن نیست. باید به سمت حکمرانی محلی حرکت کنیم، یعنی اختیار، مسئولیت و پاسخگویی را در سطح محلی تعریف کرد. شورا باید بتواند تصمیم بگیرد، نظارت کند و اگر لازم بود تغییر ایجاد کند. این نگاه آینده تهران را خواهد ساخت.»
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۵:۰۰ - ۱۴۰۴/۰۵/۱۰