خبر کامل
دولت چهاردهم لایحه جنجالی فضای مجازی را پس گرفت: پیروزی افکار عمومی
استرداد لایحه جنجالی فضای مجازی: پیروزی افکار عمومی و درس‌هایی برای دولت و مردم
لایحه «مقابله با انتشار محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی» که از سوی قوه قضاییه تهیه و با وجود مخالفت‌های اولیه دولت، به صورت دو فوریتی به مجلس ارائه شده بود، سرانجام در جلسه روز چهارشنبه هیات دولت پس گرفته شد. این اقدام که با استقبال گسترده افکار عمومی، رسانه‌ها و نهادهای مدنی مواجه شده، به عنوان نمادی از شنیدن صدای مردم توسط دولت چهاردهم و اثربخشی کنشگری اجتماعی تلقی می‌شود.
ریشه‌های لایحه و مخالفت‌های اولیه
محمود صادقی، دبیرکل انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها و استاد حقوق دانشگاه تربیت مدرس، در گفت‌وگو با خبرنگار سیاسی به بررسی ابعاد این لایحه پرداخت. وی اظهار داشت که این لایحه در ابتدا توسط قوه قضاییه تهیه شده بود و دولت از همان ابتدا با آن موافق نبوده است. بیانیه معاونت حقوقی ریاست جمهوری نیز حاوی شش دلیل قاطع برای رد این لایحه بود. با این حال، به نظر می‌رسد با اصرار قوه قضاییه، لایحه با اصلاحاتی در هیات دولت مطرح و تصویب شده و سپس در قالب یک لایحه دو فوریتی به مجلس تقدیم شد.
صادقی افزود: «بر اساس شنیده‌ها، در درون دولت نیز مقاومت‌هایی نسبت به این لایحه وجود داشته، اما اینکه چگونه این اختلافات برطرف شده و دولت با آن موافقت کرده، چندان روشن نیست؛ هرچند در بیانیه معاونت حقوقی آمده است که لایحه مورد تعدیل قرار گرفته است.»
نقش رویکرد رئیس‌جمهور و واکنش جامعه
به گفته صادقی، این روند بیش از هر چیز تحت تأثیر رویکرد دکتر پزشکیان، رئیس‌جمهور، بوده که از ابتدا بر تعامل و پرهیز از تنش تأکید داشته‌اند. وی با اشاره به سیاست‌های دولت وفاق مبنی بر مشارکت مردم، ذینفعان و نهادهای تخصصی صنفی در فرآیند تدوین قوانین، خاطرنشان کرد که در مورد این لایحه، چنین فرآیندی طی نشده و جامعه ناگهان با لایحه‌ای مواجه شد که «مانند بمبی خبری در فضای رسانه‌ای ترکید و مخالفت‌های گسترده‌ای را در میان مردم، رسانه‌ها، نهادهای مدنی و احزاب برانگیخت.»
صادقی تصریح کرد: «در نهایت، با وجود آنکه دوفوریت این لایحه در مجلس تصویب شده بود، دولت و رئیس‌جمهور صدای مردم را شنیدند و خوشبختانه در جلسه روز چهارشنبه هیات دولت تصمیم به پس‌گرفتن لایحه گرفته شد.»
وی به تجربه‌ی شخصی خود اشاره کرد: «جالب است که من، به عنوان یکی از دانش‌آموختگان حقوق، برای شرکت در جلسه‌ای با آقای وزیر دادگستری در روز سه‌شنبه دعوت شده بودم، اما پیش از برگزاری جلسه، اعلام شد که جلسه لغو شده است. با پیگیری متوجه شدم که تصمیم رئیس‌جمهور برای پس‌گرفتن لایحه قطعی شده و به همین دلیل جلسه برگزار نشد.»
درس‌های مهم از یک رویداد
عضو هیات رییسه جبهه اصلاحات ایران معتقد است که این روند درس‌های متعددی برای همه داشت:
- کنشگری افکار عمومی: این اتفاق نتیجه کنشگری افکار عمومی، رسانه‌ها، روزنامه‌نگاران، جامعه مدنی و احزاب بود.
- نظارت مستمر بر منتخبان: وظیفه مردم پس از انتخاب نماینده و رئیس‌جمهور پایان نمی‌پذیرد و باید همواره وی را همراهی کرده و بر عملکرد او نظارت داشته باشند.
- اثربخشی واکنش مردم: دولت چهاردهم نشان داد که گوش شنوایی برای شنیدن صدای مردم دارد.
صادقی با بیان اینکه همچنان این نقد وارد است که روند طی‌شده برای رسیدن به این نقطه، شفاف و مطلوب نبوده و همراه با پذیرش محتوای لایحه‌ای بود که به‌وضوح با حقوق ملت در تضاد است، یادآور شد: «با این حال، باید از دولت و رئیس‌جمهور به‌خاطر شجاعت در عدول از تصمیم قبلی و تمکین به خواست مردم تقدیر کرد.»
وی افزود: «در مجموع، من هم نیمه خالی لیوان را می‌بینم و هم نیمه پر آن را. این موضوع وجوه مثبت و منفی بسیاری داشت و به‌نظرم برای همه، از رئیس‌جمهور گرفته تا مردم، درس مهمی بود.»
تأکید دولت بر اجماع و مشارکت
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز در صفحه شخصی خود در شبکه ایکس نوشت: «در راستای حفظ انسجام ملی و تاکید رییس جمهور استرداد لایحه فضای مجازی در جلسه امروز دولت مصوب شد.»
مهاجرانی در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار با اشاره به تصویب استرداد لایحه «مقابله با انتشار محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی» در جلسه هیات دولت، گفت: «رئیس‌جمهور همواره بر شنیدن صدای مردم و کارشناسان تأکید داشته و معتقد است هر تصمیم مهمی باید با اجماع و همراهی جامعه اتخاذ شود.»
وی در توضیح مسترد شدن لایحه تصریح کرد: «بنا به تاکید رئیس‌جمهور محترم و پیشنهاد معاونت حقوقی و تصویب هیات وزیران با عنایت به بررسی‌های به عمل آمده و احراز ضرورت بررسی‌های بیشتر در مفاد لایحه مقابله با انتشار محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی به منظور رویکرد تنظیم‌گری و حمایت مطلوب از آزادی بیان مشروع در چارچوب قانون اساسی لایحه مذکور مسترد شد.»
سخنگوی دولت افزود: «دولت بر این باور است که سیاست‌گذاری درمورد مسائل این‌چنینی نیازمند گفت‌وگو، اجماع کارشناسی و توجه به دغدغه‌های افکار عمومی است و بدون مشارکت و گفت‌وگو با مردم، تصمیمات نمی‌تواند مؤثر و ماندگار باشند.»
جزئیات لایحه و روند مجلس
لایحه «مقابله با انتشار محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی» دارای ۲۲ ماده بود. دو فوریت این لایحه در جلسه علنی پنجم مرداد مجلس شورای اسلامی بررسی و با رای موافق ۲۰۵ نماینده تصویب شده بود. قرار بود کلیات این لایحه پس از بررسی کمیسیون‌های تخصصی در مجلس بررسی شود و برای این منظور، یک کمیسیون مشترک شامل کمیسیون‌های حقوقی، صنایع و فرهنگی تشکیل گردد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
