آیکون خبر

خبر کامل

اقتصاد ایران در برابر «اسنپ‌بک» تحریم‌ها واکسینه شده است

احمد صالحی، کارشناس اقتصاد بین‌الملل، در گفت‌وگویی جامع به بررسی ابعاد تحریم‌های آمریکا و گمانه‌زنی‌ها درباره «اسنپ‌بک» (بازگشت تحریم‌های سازمان ملل) بر اقتصاد ایران پرداخت. وی تأکید کرد که اقتصاد ایران در برابر تحریم‌ها «واکسینه» شده و تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا، نه قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل، عامل اصلی ضربه به اقتصاد کشور بوده‌اند. صالحی با اشاره به تغییرات ژئوپلیتیک جهانی و حرکت به سمت دلارزدایی، معتقد است که بازگشت تحریم‌های سازمان ملل تأثیر جدی بر اقتصاد ایران نخواهد داشت.

مفهوم «اسنپ‌بک» و مقاومت اقتصاد ایران

صالحی توضیح داد که مفهوم کلی «اسنپ‌بک» به این معناست که اگر هر یک از اعضای برجام عدم انطباق تعهدات برجامی ایران را تأیید کنند، می‌توانند موضوع را به شورای امنیت ارجاع دهند. در این صورت، برای ادامه رفع تحریم‌ها باید قطعنامه جدیدی صادر شود که با وتوی هر یک از اعضا، این قطعنامه صادر نخواهد شد و تعلیق تحریم‌های ایران لغو می‌شود.

وی با تشبیه اقتصاد ایران به بدن انسان در برابر آنفلوآنزا، تأکید کرد: «واقعیت این است که وقتی یک بار تحریمی اعمال شده، کشورمان دیگر نسبت به تحریم‌های قبلی علیه ایران مقاوم شده است.» به گفته وی، تحریم‌ها یک بار اثر منفی خود را بر اقتصاد کشور گذاشته و این اثرگذاری اکنون «تخلیه شده است».

«تحریم هم وقتی یک بار به اقتصادی تحمیل می‌شود، اثر خود را می‌گذارد کما اینکه در اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ شمسی بر اقتصاد ما آثاری گذاشت.»

تحریم‌های آمریکا در مقابل قطعنامه‌های سازمان ملل

این کارشناس اقتصاد بین‌الملل این پرسش را مطرح کرد که آیا تحریم‌های گذشته، اعم از تحریم‌های شورای امنیت یا یک‌جانبه آمریکا، عملاً رفع شده‌اند که اکنون بخواهند بازگردند؟ وی به تحریم‌هایی نظیر بیمه کشتیرانی، فروش تسلیحات نظامی، اشخاص و شرکت‌های مرتبط با فعالیت هسته‌ای و کالاهای دوگانه اشاره کرد و افزود که این تحریم‌ها همچنان پابرجا هستند.

صالحی تصریح کرد: «تحریم‌هایی که علیه ایران بوده عمدتاً جایی نرفته‌اند که الان دوباره تهدید به بازگشت آنها می‌کنند.» وی افزود که تنها بخش مرتفع شده، فروش نفت بود که از زیر یک میلیون بشکه در روز به ۱.۵ تا ۲ میلیون بشکه در روز رسیده است، در حالی که فروش نفت در هیچ یک از قطعنامه‌های شورای امنیت ذکر نشده است.

عمق اثر «اسنپ‌بک» بر اقتصاد ایران بزرگنمایی نشود

صالحی تأکید کرد که مهمترین قطعنامه شورای امنیت علیه ایران، قطعنامه ۱۹۲۹ در سال ۱۳۸۹ بود. اما به گفته وی، آنچه به اقتصاد ایران ضربه زد، تحریم‌های فروش نفت، بانک مرکزی و سوئیفت بود که هیچ یک از این سه تحریم در قطعنامه‌های سازمان ملل نیستند و صرفاً تحریم‌های یک‌جانبه وزارت خزانه‌داری آمریکا محسوب می‌شوند.

  • تحریم‌های بانکی شورای امنیت: محدود به دو بانک ذکر شده در قطعنامه ۱۹۲۹.
  • سایر تحریم‌ها: فروش نفت، خرید کالا و سایر بانک‌ها در هیچ‌یک از قطعنامه‌ها ذکر نشده‌اند.

وی همچنین به بند بازرسی کانتینرها در قطعنامه شورای امنیت اشاره کرد که تنها به بازرسی در بنادر محدود می‌شود و نه توقیف. صالحی یادآور شد که حتی در سال‌های تصویب قطعنامه ۱۹۲۹، هیچ کشوری این کار را انجام نداد، به جز یک مورد بازداشت نفتکش ایران توسط آمریکا و انگلیس که با توقیف نفتکش‌های انگلیسی تلافی شد.

۱۴ سال تحریم آمریکا و رکورد فروش نفت

صالحی با اشاره به اینکه اقتصاد ایران در برابر تحریم‌ها «واکسینه» شده است، گفت: «۱۴ سال است که تحریم‌های سوئیفت، بانک مرکزی و فروش نفت علیه ایران از سوی آمریکا جاری است ولی می‌بینیم که فروش نفت ما در حال حاضر ۱.۷ تا ۱.۸ میلیون بشکه در روز است و در آینده هم اگر اسنپ‌بک رخ دهد، تأثیر چندانی روی آن نخواهد داشت.»

وی افزود که حتی با وجود اعلام پاداش سنگین آمریکا برای افشای فروش نفت ایران، این فروش رکورد زده است. صالحی همچنین به تغییر رویکرد ایران در فروش نفت اشاره کرد که دیگر به واسطه‌ها نمی‌فروشد، برخلاف اوایل دهه ۹۰ که دلالان به اروپا و ژاپن نفت می‌فروختند و با رعایت کامل تحریم‌ها، ضربه بزرگی به کشور وارد شد.

تحریم‌های آمریکا به اقتصاد ایران ضربه زد، نه شورای امنیت

این تحلیلگر اقتصاد بین‌الملل با اشاره به خروج آمریکا از برجام در سال ۱۳۹۷ که منجر به کاهش صادرات غیرنفتی ایران از ۴۴ میلیارد دلار به ۳۰ میلیارد دلار شد، تأکید کرد: «بنابراین اصل تحریم‌هایی که به ایران ضربه زد، تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا بود و تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل نتوانست چنین ضربه‌هایی به اقتصاد ایران بزند.»

وی افزود که با وجود تحریم‌های آمریکا، درآمد صادرات غیرنفتی ایران به ۵۳ میلیارد دلار رسیده که با تنوع‌بخشی به محصولات و افزایش مقاصد صادراتی محقق شده است. صالحی همچنین به حرکت اقتصاد جهانی به سمت منطقه‌ای شدن و دلارزدایی اشاره کرد و گفت که حجم تجارت چین بر پایه یوان در سال ۲۰۲۳ از تجارت‌های دلاری این کشور پیشی گرفته است.

عضویت ایران در گروه بریکس و سازمان شانگهای نیز از دیگر نقاط قوت اقتصاد ایران در شرایط کنونی است. صالحی به اظهارات ترامپ مبنی بر تحریم واحد پولی بریکس اشاره کرد و گفت که چینی‌ها کار خود را پیش می‌برند.

تغییر ژئوپلیتیک جهانی و اصلاحات داخلی

صالحی به جنگ اوکراین به عنوان عاملی دیگر در تمایز تحریم‌های گذشته و حال اشاره کرد و گفت که ژئوپلیتیک دنیا نسبت به دهه ۱۳۹۰ تغییر کرده است؛ روسیه در مقابل اروپا و چین در مقابل آمریکا قرار گرفته‌اند.

وی درباره مدیریت داخلی اقتصاد در شرایط تحریم گفت که این شرایط موجب تسریع اصلاحات اقتصادی شده است، زیرا چاره‌ای جز عبور از اقتصاد نفتی وجود نداشت. از جمله این اصلاحات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • دو برابر شدن تعداد مؤدیان مالیاتی در سه سال.
  • تصویب قانون مالیات بر عایدی سرمایه.
  • کنترل ترازنامه و نظارت شدید بر بانک‌ها که رشد نقدینگی را از ۴۲ درصد به ۲۵ درصد رساند (اکنون ۲۸ درصد).
  • تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار.

صالحی در پایان تأکید کرد که به دلیل همین تفاوت‌ها، مواردی شبیه «اسنپ‌بک» که تحریم‌های ذکر شده در قطعنامه‌های سازمان ملل را بازمی‌گرداند، نمی‌تواند اثر جدی بر اقتصاد ایران بگذارد.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗