یک سالگی دولت پزشکیان: چالش‌ها، دستاوردها و وعده‌های محقق نشده

از «برای ایران» تا «دولت وفاق ملی»

پزشکیان با شعار «برای ایران» وارد عرصه انتخابات شد و دولت خود را ابتدا «دولت وحدت ملی» و سپس «دولت وفاق ملی» نامید. این ایده، اگرچه با استقبال اولیه سیاسیون مواجه شد، اما به تدریج با معرفی برخی افراد برای پست‌های وزارت و استانداری، از سوی چهره‌های سیاسی اصلاح‌طلب و اصولگرای میانه‌رو مورد نقد قرار گرفت.

• گام‌های مثبت: انتخاب اولین فرماندار زن اهل سنت و تلاش برای حضور اهل تسنن در دولت.
• انتقادات: معرفی برخی چهره‌های اصولگرا برای کابینه و انتصاب‌هایی نظیر محمدجعفر قائم‌پناه (معاون اجرایی)، فاطمه مهاجرانی (سخنگوی دولت)، محمدجواد ظریف (معاونت راهبردی) و شهرام دبیری (معاون پارلمانی) با انتقاداتی همراه بود.
• تغییرات: این انتقادات به کنار گذاشتن ظریف و برکناری دبیری منجر شد.

پزشکیان همواره بر رفع اختلافات بنیادین میان جریان‌های سیاسی تاکید داشته و معتقد است کشور با دعوا اداره نمی‌شود. با این حال، به نظر می‌رسد دولت چهاردهم در همراه کردن جریان رادیکال با خود، موفقیت چندانی نداشته است.

برگ‌های برنده پزشکیان در عرصه اجتماعی

در حالی که دولت پزشکیان در تحقق وفاق ملی در عرصه سیاست داخلی با چالش‌هایی روبرو بوده، کارنامه اجتماعی آن تا حدی موفقیت‌آمیز ارزیابی می‌شود. برخی از دستاوردهای مهم در این حوزه عبارتند از:

• قانون حجاب: ایستادگی در مقابل اجرای قانون حجاب و پایان فعالیت گشت ارشاد. این قانون با دستور شورای عالی امنیت ملی اجرا نشده است.
• دانشگاه‌ها: بازگشت استادان و دانشجویان اخراجی به دانشگاه‌ها.
• زندانیان سیاسی: آزادی برخی زندانیان سیاسی.
• شنیده شدن صدای منتقدان: بازپس‌گیری «لایحه مقابله با انتشار محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی» از مجلس پس از انتقادات گسترده.
• رفع محدودیت‌ها: عملی شدن رفع حصر مهدی کروبی، کاهش محدودیت‌های حصر برای میرحسین موسوی و زهرا رهنورد، رفع محدودیت‌های سیدمحمد خاتمی برای سفر.
• FATF: اقدام برای حل مشکل پیوستن به FATF از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام.
• تمرکززدایی: تفویض اختیار به استانداران برای تمرکززدایی از پایتخت.

احمد شیرزاد، فعال سیاسی اصلاح‌طلب، معتقد است پزشکیان در انتخاب کابینه با عموم جریان‌های سیاسی مشورت کرده و توانسته از مجلس اصولگرا رای اعتماد بگیرد. او همچنین به عدم تخریب دولت‌های گذشته توسط پزشکیان اشاره می‌کند که به کاهش تنش‌های سیاسی و ایجاد آرامش نسبی در جامعه کمک کرده است.

وعده‌های محقق نشده و چالش‌های پیش رو

با وجود برخی موفقیت‌ها، دولت چهاردهم هنوز نتوانسته به بسیاری از وعده‌های انتخاباتی خود عمل کند. مهم‌ترین این وعده‌ها شامل:

• رفع فیلترینگ: این وعده همچنان محقق نشده و منتقدان معتقدند وضعیت اینترنت پس از «جنگ تحمیلی ۱۲ روزه» بدتر شده است. فیلترینگ یوتیوب، اینستاگرام، ایکس (توییتر سابق) و تلگرام همچنان ادامه دارد.
• رفع تحریم‌ها و بهبود وضعیت اقتصادی: این مسائل نیز همچنان حل‌نشده باقی مانده‌اند.

حمیدرضا ترقی، فعال سیاسی اصولگرا، با اشاره به تشکیل غیرمنتظره دولت و تجربه جنگ، معتقد است که دولت در تحقق وفاق ملی به تعریف واحدی نرسیده است. او بیان می‌کند که جریان اصلاح‌طلب عملاً اجازه بهره‌گیری از تمام ظرفیت‌ها را نداده و انسجام ملی امروز بیشتر حول محور نظام و رهبری شکل گرفته است. ترقی بر لزوم حل مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم تاکید می‌کند.

احمد بیگدلی، نماینده اصلاح‌طلب مجلس، دولت پزشکیان را تنها دولتی می‌داند که از تمامی سلایق سیاسی در بدنه خود استفاده کرده است. او به بازگشت استادان و دانشجویان اخراجی و تغییر قوانین استخدامی اشاره می‌کند و صداقت رئیس‌جمهور و تعامل خوب او با نهادها و سایر قوا را از نقاط مثبت کارنامه یک‌ساله دولت می‌داند.

بهروز محبی نجم‌آبادی، نماینده اصولگرای مجلس، معتقد است دولت پزشکیان فراجناحی نیست و بیشتر از افراد نزدیک به تفکر خود استفاده کرده است. او توجه به برنامه هفتم توسعه و هم‌افزایی دیپلماسی و میدان را از نقاط مثبت می‌داند، اما نسبت به افزایش احتکار و مشکلات معیشتی مردم هشدار می‌دهد و خواستار مراقبت بیشتر رئیس‌جمهور برای کوچک نشدن سفره مردم است.