ایران؛ پیشگام در حذف سرخک و نجات جان کودکان

دستاورد ملی: حذف کامل سرخک

ایران با پوشش واکسیناسیون بالای ۹۵ درصد و اجرای کمپین عظیم واکسیناسیون در سال ۱۳۸۲ که ۳۳ میلیون نفر را تحت پوشش قرار داد، موفق به حذف کامل بیماری سرخک شده است. این موفقیت، مرگ‌ومیر کودکان ناشی از این بیماری را به صفر رسانده است.

پیش از آغاز برنامه‌های ایمن‌سازی در دهه‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰ شمسی، سرخک سالانه بین ۱۵۰,۰۰۰ تا ۵۰۰,۰۰۰ مورد ابتلا در کشور ایجاد می‌کرد و عامل اصلی مرگ‌ومیر قابل‌توجهی در میان کودکان بود.

در حالی که سازمان جهانی بهداشت (WHO) گزارش داده است که سرخک در سال ۲۰۱۹ حدود ۲۰۷,۵۰۰ مرگ در سراسر جهان ایجاد کرده، ایران با حذف این بیماری، از این بار جهانی مصون مانده است.

تأثیرات گسترده بر سلامت کودکان

حذف سرخک در ایران، عوارض مرتبط با آن مانند ذات‌الریه (که عامل اصلی مرگ‌ومیر در کودکان مبتلا به سرخک بود) و پانسفالیت اسکلروزان تحت‌حاد (SSPE) را به حداقل رسانده است. این دستاورد، به طور مستقیم بر بهبود نرخ بقای کودکان زیر ۵ سال تأثیر گذاشته و شاخص‌های توسعه انسانی (HDI) ایران را تقویت کرده است.

در سال ۱۴۰۲، نرخ مرگ‌ومیر کودکان زیر پنج سال در ایران به ۱۳.۸ در هر هزار تولد زنده کاهش یافت که بخش قابل توجهی از این کاهش به حذف بیماری‌های قابل‌پیشگیری از طریق واکسیناسیون، از جمله سرخک، نسبت داده می‌شود.

نقش کلیدی وزارت بهداشت

وزارت بهداشت ایران با اجرای برنامه ایمن‌سازی همگانی از دهه ۱۳۶۰ و معرفی واکسن سه‌گانه سرخک، سرخجه و اوریون (MMR) در سال ۱۳۸۳، نقش محوری در این موفقیت ایفا کرده است. این اقدامات منجر به دستیابی به پوشش واکسیناسیون بالای ۹۵ درصد در سراسر کشور شد.

علاوه بر این، نظام مراقبت اپیدمیولوژیک قوی، با گزارش‌دهی سریع موارد مشکوک و انجام آزمایش‌های IgM، از بازگشت بیماری جلوگیری کرده است. حتی در دوران پاندمی کووید۱۹، ایران با پویش‌های تکمیلی، پوشش واکسیناسیون را حفظ کرد. این تلاش‌ها، ایران را به یکی از چهار کشور منطقه مدیترانه شرقی تبدیل کرده که گواهی حذف سرخک را از سازمان جهانی بهداشت دریافت کرده‌اند.