هشدار دامپزشکی بروجرد: افزایش بیماری‌های مشترک انسان و دام در فصول گرم

بیماری‌های مشترک انسان و دام: تهدیدی در فصول گرم

دکتر مهدی‌زاده با اشاره به افزایش دمای هوا، دلایل متعددی را برای افزایش احتمال انتقال بیماری‌های مشترک انسان و دام برشمرد. این دلایل شامل حضور بیشتر شهروندان در طبیعت و افزایش مسافرت‌ها، افزایش ارتباط مستقیم افراد با حیوانات، افزایش مصرف لبنیات محلی (مانند دوغ، پنیر و بستنی)، تغییر پوشش فصلی و استفاده از لباس‌های آستین کوتاه، شنا در محل‌های آلوده و رودخانه‌ها، و مصرف بیشتر آلایشات خوراکی دام خصوصاً جگر است.

وی تأکید کرد که بیماری‌هایی نظیر تب مالت، سالک، لپتوسپیروز، تب خونریزی‌دهنده کریمه کنگو و بیماری‌های انگلی از جمله کیست هیداتیک، از مهم‌ترین بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان هستند که سالانه گزارش‌هایی از آلودگی افراد در نقاط مختلف کشور به گوش می‌رسد.

تب مالت (بروسلوز): شایع‌ترین عفونت مشترک

تب مالت، که در حیوانات به نام بروسلوز یا سقط جنین واگیر شناخته می‌شود، یکی از شایع‌ترین بیماری‌های عفونی مشترک است. در دام‌های آلوده، سقط جنین در مراحل اولیه آبستنی رخ می‌دهد و ترشحات رحمی آلوده، محیط اطراف را آلوده می‌کنند. شیر دام مبتلا نیز آلودگی بالایی دارد و می‌تواند انسان و سایر دام‌ها را بیمار کند.

راه‌های انتقال و پیشگیری از تب مالت:

• مصرف گوشت خام یا نیم‌پز: از مصرف گوشت خام یا نیم‌پز حیوان آلوده خودداری کنید.
• فرآورده‌های لبنی غیرپاستوریزه: از نوشیدن فرآورده‌های لبنی غیرپاستوریزه مانند پنیر یا بستنی محلی پرهیز کنید.
• تماس با محیط آلوده: استنشاق باکتری بروسلا از طریق ذرات هوا در دامداری‌ها و لمس بافت‌های آلوده (مانند جنین سقط شده) از دیگر راه‌های انتقال است.

پیشگیری:

• مصرف لبنیات پاستوریزه: لبنیات را فقط از مراکز مجاز و دارای پروانه بهداشتی تهیه کنید.
• پخت کامل گوشت: گوشت را به طور کامل بپزید.
• استفاده از دستکش: هنگام قطعه کردن گوشت از دستکش استفاده کنید.
• واکسیناسیون دام: واکسیناسیون دام‌ها علیه تب مالت و رعایت نکات بهداشتی توسط دامداران ضروری است.

تب شالیکاران (لپتوسپیروز): خطری برای کشاورزان و صیادان

تب شالیکاران، که اغلب در شمال کشور مشاهده می‌شود، با رواج برنج‌کاری در بروجرد، اهمیت پیشگیری از آن را افزایش داده است. این بیماری از طریق زخم‌ها وارد بدن می‌شود و افرادی که در آب‌های راکد کار می‌کنند یا شنا می‌پردازند، در معرض خطر هستند.

گروه‌های در معرض خطر و راه‌های پیشگیری:

• کشاورزان و شالیکاران: باید با دستکش و چکمه‌های بلند فعالیت کنند.
• صیادان، معدنچیان و قصابان: در صورت عدم رعایت بهداشت در تماس با حیوانات، در معرض خطر هستند.

انتقال: از طریق تماس با آب، غذا و خاکی که با ادرار حیوانات وحشی و اهلی آلوده شده باشد، منتقل می‌شود، به ویژه اگر پوست زخمی یا اعضای مخاطی بدن در معرض تماس قرار گیرند.

تب خونریزی‌دهنده کریمه کنگو: بیماری ویروسی خطرناک

این بیماری ویروسی مشترک بین انسان و دام، از طریق کنه به انسان یا دام سالم منتقل می‌شود. عامل بیماری در خون، ترشحات بدن دام یا فرد مبتلا و لاشه دام مرده وجود دارد. این بیماری در بسیاری از کشورهای همسایه نیز شایع است.

گروه‌های پرخطر و اقدامات پیشگیرانه:

گروه‌های پرخطر:

• دامداران، دامپزشکان و کارکنان دامپزشکی
• قصابان و کارکنان کشتارگاه
• پزشکان، پرستاران و کارکنان بیمارستان
• رستوران‌ها و کبابی‌ها

پیشگیری:

• از له کردن کنه با دست یا روی بدن دام خودداری کنید.
• از تماس بدن با ترشحات و خون دام پرهیز کنید.
• از کشتار دام در محل‌های غیرمجاز خودداری کنید.
• گوشت را از محل‌های مطمئن و تحت نظارت دامپزشکی تهیه کنید.
• گوشت تازه را به مدت 24 ساعت در یخچال نگهداری کنید.
• هنگام تماس با ترشحات و خون حیوان، از دستکش، لباس بلند، چکمه، ماسک و عینک استفاده کنید.
• از خوردن جگر خام و نیم‌پخته اجتناب کنید.
• جگر، قلب و کلیه را به مدت 48 ساعت در یخچال نگهداری کنید.

سالک (لیشمانیوز پوستی): زخم‌های ماندگار

سالک یکی از مهم‌ترین بیماری‌های پوستی مشترک است که زخم‌هایی با جوشگاه دائم و فرورفته بر روی بدن ایجاد می‌کند، به ویژه در صورت که می‌تواند به زیبایی فرد لطمه بزند. ناقل این بیماری، پشه خاکی است که از اردیبهشت تا شهریورماه بیشترین فعالیت را دارد.

منابع بیماری و راه‌های پیشگیری:

منابع بیماری: جوندگان وحشی و سگ‌سانان، به ویژه موش صحرایی و سگ.

پیشگیری:

• عوامل محیطی: جمع‌آوری و دفن بهداشتی زباله و فضولات حیوانی، بهسازی و ترمیم شکاف‌ها و درزهای دیوارها، تخریب و تسطیح اماکن مخروبه، جلوگیری از انباشتن نخاله‌های ساختمانی و بهسازی کوچه‌ها و خیابان‌های خاکی.
• حفاظت شخصی: استفاده از وسایل خنک‌کننده، نصب توری فلزی با منافذ ریز بر درب و پنجره‌ها، استفاده از پمادهای دورکننده حشرات، دوری از مناطق آلوده به سالک به ویژه هنگام غروب آفتاب و استفاده از پشه‌بند.

کیست هیداتیک: انگل مشترک انسان و دام

کیست هیداتیک یک بیماری انگلی مشترک است که توسط نوزاد یک انگل در انسان و دام ایجاد می‌شود. کرم بالغ در روده سگ و نوزاد آن در بدن انسان و نشخوارکنندگان زندگی می‌کند. تخم‌های کرم بالغ باعث آلودگی خاک و آب می‌شوند.

انتقال و پیشگیری:

انتقال: از طریق خوردن غذا یا آب آلوده به تخم‌ها و یا تماس مستقیم با سگ‌های آلوده. انگل بلع شده به کبد، ریه‌ها و سایر بافت‌ها منتقل می‌شود. شایع‌ترین محل ابتلا کبد (60 تا 70 درصد) و سپس ریه و مغز است.

پیشگیری:

• شستشو و ضدعفونی کردن سبزیجات و محصور کردن مزارع کشت سبزیجات.
• معدوم کردن اندام‌های آلوده به کیست حیوانات کشتاری.
• خوراندن داروی ضد انگل به صورت منظم به سگ‌ها و درمان سگ‌های آلوده.
• جلوگیری از تغذیه سگ با احشای حیوانات آلوده.
• کاهش تماس انسان با سگ.
• آموزش بهداشت در خصوص روش انتقال و خطر تماس با سگ‌ها.

اقدامات شبکه دامپزشکی بروجرد:

اداره دامپزشکی شهرستان بروجرد اقدامات متعددی را در راستای پیشگیری و کنترل بیماری‌های مشترک انجام داده است، از جمله:

• الزام به رعایت پروسه پیش‌سرد لاشه‌های کشتاری دام: نگهداری 24 ساعته لاشه‌های تازه در سردخانه کشتارگاه برای از بین بردن عوامل بیماری‌زا.
• طراحی لیبل حاوی اطلاعات کامل دام‌های کشتاری.
• راه‌اندازی ناوگان جابجایی بهداشتی حمل گوشت.
• برخورد قانونی با متخلفین کشتار غیرمجاز.
• برگزاری کلاس‌های آموزشی ترویجی در روستاها و مدارس.
• واکسیناسیون دام‌های سبک و سنگین علیه بیماری‌های دامی.
• واکسیناسیون رایگان سگ‌ها علیه بیماری هاری.
• حمایت از مرکز نگهداری حیوانات بلاصاحب.
• برگزاری اردوهای جهادی ویژه خدمت‌رسانی به مناطق محروم.
• برگزاری دائمی گشت‌های بازرسی بهداشتی از قصابی‌ها، مرغ و ماهی‌فروشی‌ها و رستوران‌ها.
• پلمپ مراکز تهدیدکننده بهداشت عمومی.

شهروندان می‌توانند هرگونه سوال یا شکایت در این زمینه را با شماره 06642530505 اداره دامپزشکی شهرستان بروجرد در میان بگذارند.