آیکون خبر

خبر کامل

ماهواره ناهید-۲: گامی بلند در توسعه فناوری فضایی و مخابراتی ایران

ماهواره ناهید-۲: گامی بلند در توسعه فناوری فضایی و مخابراتی ایران

در تازه‌ترین گام در مسیر توسعه فناوری فضایی ایران، ماهواره «ناهید-۲» نه تنها به عنوان نمادی از بومی‌سازی فناوری‌های پیشرفته مخابراتی معرفی می‌شود، بلکه نشان‌دهنده بلوغ فنی و مهندسی کشور در طراحی، ساخت و عملیاتی‌سازی ماهواره‌های نسل جدید است. این ماهواره با بهره‌گیری از باند ارتباطی Ku و سامانه‌های پیشرفته فضایی، گامی مؤثر در تحقق چشم‌انداز ارتباطات ماهواره‌ای و پرتاب‌های مستقل محسوب می‌شود.

اهداف و کاربردهای ماهواره ناهید-۲

دکتر حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران، ماهواره «ناهید-۲» را یک ماهواره مخابراتی در باند فرکانسی Ku معرفی کرد. تمامی مراحل طراحی، ساخت، تست و تجمیع این ماهواره با همکاری پژوهشگاه فضایی ایران و شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی انجام شده است.

بخش قابل توجهی از توسعه زیرسامانه‌های اصلی این ماهواره در پژوهشگاه فضایی ایران صورت گرفته و برخی قطعات و سیستم‌ها نیز با همکاری بخش خصوصی تأمین شده‌اند.

باند فرکانسی Ku به دلیل پهنای باند وسیع و ویژگی‌های فرکانسی خود، برای کاربردهای متنوع مخابراتی از جمله انتقال داده‌های حجیم، ارتباطات تلفنی ماهواره‌ای و پخش رادیویی و تلویزیونی (برودکست) ایده‌آل است.

ماهواره ناهید-۲ با هدف توسعه این فناوری‌ها طراحی و ساخته شده و علاوه بر آن، فناوری‌های فضایی نظیر کنترل وضعیت سه‌محوره، برقراری ارتباط تله‌متری و تله‌کامند در باندهای فرکانسی S، U و V، سیستم‌های کنترل و توزیع توان الکتریکی، سامانه‌های کنترل دما و شبیه‌ساز موقعیت‌یاب نیز در این پروژه مورد تست و ارزیابی قرار گرفته‌اند.

برنامه فضایی کشور در حوزه مخابرات، توسعه نسل‌های بعدی این ماهواره‌ها را در دستور کار دارد. در حال حاضر، پروژه طراحی ماهواره «ناهید-۳» در جریان است و نمونه دوم «ناهید-۲» نیز پس از تست‌های تکمیلی روی نمونه اول، برای پرتاب آماده خواهد شد.

برنامه فضایی ایران در حوزه ماهواره‌های مخابراتی تا رسیدن به طراحی و بهره‌برداری از ماهواره‌ای مخابراتی در مدار ژئو (زمین‌ثابت) و همچنین توسعه منظومه‌های ماهواره‌ای مخابراتی در مدارهای ارتفاع پایین (LEO) ادامه خواهد داشت.

دلایل استفاده از پرتابگر خارجی

رئیس سازمان فضایی ایران در پاسخ به چرایی استفاده از ماهواره‌بر سایوز و پایگاه فضایی روسیه برای پرتاب ماهواره ناهید-۲ توضیح داد: ایران از ظرفیت‌های بسیار خوبی در حوزه پرتاب ماهواره برخوردار است. ماهواره‌برهای «سیمرغ» و «قائم۱۰۰» به تثبیت فناوری رسیده‌اند و توانایی قرار دادن ماهواره‌هایی تا وزن حدود ۳۰۰ کیلوگرم در مدار را دارند.

با این وجود، در کنار پرتابگرهای داخلی، از پرتابگرهای خارجی نیز به دلایل مختلفی استفاده می‌شود. یکی از مهم‌ترین دلایل، نوع مداری است که برای عملیات ماهواره در نظر گرفته می‌شود. مداری که برای ماهواره ناهید-۲ در نظر گرفته شده بود، با استفاده از ماهواره‌بر سایوز و از طریق پایگاه انتخاب‌شده در روسیه قابل دسترسی بود.

این رویه در سطح بین‌المللی کاملاً رایج است و بسیاری از کشورهایی که خود توان پرتاب دارند، از ظرفیت پرتاب دیگر کشورها نیز بهره می‌گیرند.

قرار است نمونه دوم ماهواره ناهید-۲ با ماهواره‌بر سیمرغ پرتاب شود. با توسعه پایگاه فضایی چابهار، دسترسی به مدارهای متنوع از داخل کشور تسهیل خواهد شد و در آینده می‌توان از ظرفیت‌های این پایگاه در پرتاب‌های داخلی و خارجی بیشتری استفاده کرد.

روابط ایران با کشور روسیه در حوزه پرتاب، ماهواره و فناوری فضایی نیز زمینه‌ساز این همکاری شد. با توجه به تعاملات فنی و توافق‌های صورت‌گرفته، تصمیم بر استفاده از ظرفیت پرتابگر خارجی برای این مأموریت گرفته شد.

ایران ماهواره‌های متعددی در صف پرتاب دارد و برای توسعه سریع فناوری‌های مرتبط با ماهواره، نیاز به پرتاب‌های بیشتری در طول سال است. این امر باعث می‌شود هم از ظرفیت‌های پرتاب‌های داخلی و هم از ظرفیت پرتاب‌های خارجی بهره‌مند شویم و تعدد پرتاب در طول سال را افزایش دهیم.

بومی‌سازی در طراحی و ساخت ناهید-۲

سالاریه با تأکید بر بومی‌سازی در حوزه فضایی کشور، اظهار داشت که بخش قابل توجهی از طراحی و ساخت عملیات ماهواره توسط متخصصان ایرانی انجام شده است.

ماهواره «ناهید-۲» یک ماهواره بومی است که طراحی، ساخت و اجرای عملیات آن توسط صنعت فضایی کشور با محوریت پژوهشگاه فضایی و همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی صورت گرفته است.

کل فرایند طراحی، ساخت سامانه، تجمیع و تست این ماهواره به‌طور کامل در داخل کشور انجام شده و بسیاری از سیستم‌های آن نیز توسط پژوهشگاه فضایی و شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی تأمین شده‌اند.

در حوزه فناوری‌های سطح فضایی، ایران تا حد زیادی از توانمندی‌های صنعت بومی کشور استفاده می‌کند. البته ممکن است برخی المان‌ها و اجزا، به دلیل صرفه اقتصادی، در داخل کشور تولید نشوند که این امر در سطح بین‌المللی نیز طبیعی است.

با این حال، کلیه فرایندهای طراحی و ساخت عملاً در داخل کشور انجام می‌شود و این موضوع از نقاط قوت توسعه صنعت فضایی بومی ایران محسوب می‌شود.

توانمندی ساخت ماهواره‌ها با اتکا به ظرفیت‌های داخلی، از جمله افتخارات کشور است و در حوزه پرتاب نیز بخش قابل توجهی از عملیات پرتاب ماهواره‌ها با استفاده از پرتابگرهای کاملاً بومی انجام می‌شود. این روند توسعه در صنعت پرتاب با شتاب بیشتری ادامه خواهد یافت.

توسعه ارتباطات فضایی و همکاری‌های بین‌المللی

رئیس سازمان فضایی ایران به همکاری ایران با کشور روسیه در حوزه صنعت فضا اشاره کرد و گفت: این همکاری طی چند سال گذشته برقرار بوده و استفاده از ظرفیت پرتاب روسیه، سرعت ایران را در صنعت فضایی افزایش می‌دهد.

ایران پرتابگرهای متعددی را توسعه داده و علاوه بر ظرفیت داخلی، از ظرفیت‌های خارجی نیز برای افزایش تعداد پرتاب‌ها استفاده می‌کند.

بخش قابل توجهی از طراحی، ساخت و اجرای عملیات ماهواره ناهید-۲ و بسیاری از ماهواره‌هایی که در مدار قرار گرفته‌اند، توسط متخصصان ایرانی انجام می‌شود. این امر پیشرفت در صنعت ماهواره را تسریع می‌کند، زیرا هر ماهواره‌ای که در مدار قرار می‌گیرد، تست‌های متعددی روی آن انجام می‌شود که آورده‌های فنی زیادی به همراه دارد.

هر چه تعداد پرتاب‌ها افزایش یابد، سرعت رشد ایران در صنعت فضایی ارتقاء خواهد یافت. در حوزه‌های دیگر صنعت فضایی نیز تلاش می‌شود با کشورهای علاقه‌مند به همکاری، ارتباط برقرار شود تا همکاری‌های لازم توسعه یابد. این رویکرد برای کشور و به ویژه برای صنعت فضایی بسیار ارزشمند خواهد بود.

برنامه پرتاب مستقل ماهواره ناهید-۲

برنامه ایران در حوزه صنعت فضایی، به‌ویژه در بخش پرتابگرهای فضایی، کاملاً هدفمند و مشخص است. توسعه پرتابگرهای کلاس «سیمرغ» در دستور کار بوده و اکنون به سمت پرتابگرهای سنگین‌تر مانند کلاس‌های «سریر» و «سروش» حرکت شده است که برای انجام پرتاب‌های سنگین‌تر طراحی شده‌اند.

پرتابگر «سیمرغ» قادر است ماهواره‌هایی تا حدود ۳۰۰ کیلوگرم را در مدارهای با ارتفاع پایین‌تر قرار دهد. همچنین خانواده پرتابگرهای «قائم-۱۰۰» و کلاس‌های بالاتر آن می‌توانند ماهواره‌هایی با جرم‌های بالاتر را در مدار قرار دهند. پرتابگر قائم-۱۰۰ قادر به قرار دادن ماهواره‌هایی تا جرم حدود ۱۰۰ کیلوگرم در مدار است.

یک بخش از برنامه توسعه، مربوط به پرتابگرها و بخش دیگر توسعه پایگاه‌های پرتاب است. در این زمینه، پایگاه پرتاب چابهار در حال توسعه است که امکان دسترسی به مدارهای مختلف را برای کشور فراهم می‌کند.

در حال حاضر نیز ظرفیت داخلی لازم برای پرتاب ماهواره‌هایی مانند «ناهید-۲» در اختیار است و استفاده از پرتاب خارجی بیشتر به دلیل دستیابی به مدار مدنظر بوده است.

نمونه دوم ماهواره ناهید-۲ هم‌اکنون ساخته شده و آماده پرتاب است و پس از دریافت نتایج پرتاب نخست و اعمال اصلاحات مدنظر، با استفاده از پرتابگر داخلی سیمرغ پرتاب خواهد شد.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗