کاهش ۴۰ درصدی تولید غلات در استان مرکزی به دلیل خشکسالی

کاهش ۴۰ درصدی تولید غلات در استان مرکزی؛ چالش خشکسالی و راهکارهای جهاد کشاورزی

استان مرکزی، یکی از قطب‌های کشاورزی ایران، در سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ با کاهش چشمگیر ۴۰ درصدی در تولید غلات (گندم و جو) مواجه شده است. این افت تولید، عمدتاً ناشی از خشکسالی بی‌سابقه و کاهش ۴۷ درصدی بارندگی نسبت به میانگین بلندمدت و ۴۳ درصدی نسبت به سال گذشته است. با وجود برنامه‌ریزی برای کشت ۱۸۰ هزار هکتار محصولات زراعی، از جمله ۱۳۳ هزار هکتار غلات، کمبود بارش‌ها و پراکنش نامناسب آن، به‌ویژه در ماه‌های حیاتی اردیبهشت و خرداد با تنها ۶ میلی‌متر بارندگی، مانع از تحقق کامل اهداف جهش تولید شده است.

تأثیر خشکسالی بر کشاورزی استان

رضاحسین اسماعیلی، مسئول جهاد کشاورزی استان مرکزی، با اشاره به شرایط نامساعد اقلیمی، تأکید کرد که اگر اقدامات پیشگیرانه جهاد کشاورزی نبود، کاهش تولید غلات بسیار بیشتر از ۴۰ درصد می‌شد. وی افزود: «کاهش بارندگی‌ها در سال‌های اخیر به یک الگوی پایدار تبدیل شده و این موضوع ضرورت سرمایه‌گذاری در کشاورزی مقاوم به خشکسالی را بیش از پیش نمایان می‌کند.»

چالش‌های اقلیمی و راهکارهای مقابله

• کاهش بارندگی: استان مرکزی با کاهش ۴۷ درصدی بارندگی نسبت به میانگین بلندمدت و ۴۳ درصدی نسبت به سال گذشته مواجه است.
• پراکنش نامناسب: بارش‌ها در ماه‌های کلیدی اردیبهشت و خرداد به حداقل (۶ میلی‌متر) رسیده است.
• وابستگی به بارندگی: کشاورزی استان به شدت به بارندگی‌های فصلی وابسته است.

اقدامات جهاد کشاورزی برای کاهش خسارات

جهاد کشاورزی استان مرکزی با وجود شرایط دشوار، برنامه‌های متعددی را برای کاهش اثرات خشکسالی به اجرا گذاشته است:

• توزیع بذرهای گواهی‌شده: این بذرها که توسط مرکز تحقیقات کشاورزی تولید می‌شوند، به دلیل خلوص و کیفیت بالا، جایگزین بذرهای خودمصرفی کشاورزان شده و عملکرد بهتری در مزارع دیم داشته‌اند. این بذرها در برابر تنش‌های محیطی مانند خشکسالی مقاوم‌تر هستند.
• استفاده از ریزمغذی‌ها: به کارگیری ریزمغذی‌ها به بهبود رشد و مقاومت گیاهان کمک کرده است.
• بذرمال کردن با موجودات زنده: این تکنیک به افزایش مقاومت بذرها در برابر شرایط نامساعد کمک می‌کند.
• برگزاری کلاس‌های آموزشی: دوره‌های آموزشی برای کشاورزان با هدف ترویج روش‌های کاشت، داشت و برداشت متناسب با شرایط خشکسالی برگزار شده است. کارشناسان جهاد کشاورزی با آموزش شیوه‌های نوین کشاورزی دیم، به کشاورزان کمک کردند تا با مدیریت بهتر منابع آبی، خسارت‌های ناشی از تنش آبی را کاهش دهند.

آینده کشاورزی استان مرکزی

اسماعیلی خاطرنشان کرد که استفاده از بذرهای گواهی‌شده، ریزمغذی‌ها و تکنیک‌های بذرمال، بخشی از خسارت‌های ناشی از کمبود آب را جبران کرده است. با این حال، بدون بهبود زیرساخت‌های آبی و افزایش بارندگی‌ها، دستیابی به اهداف جهش تولید در سال‌های آینده دشوار خواهد بود. این وضعیت، ضرورت توسعه سیستم‌های آبیاری نوین و کشت ارقام مقاوم به خشکسالی را بیش از پیش نمایان می‌سازد تا استان بتواند با چالش‌های تغییرات اقلیمی به طور پایدار مقابله کند.