معرفی ارقام جدید عناب: افزایش ۳ برابری عملکرد و مقاومت به خشکی

معرفی ارقام جدید عناب: تحولی در کشاورزی خراسان جنوبی

مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان جنوبی از شناسایی و ثبت چهار رقم جدید عناب در کشور خبر داد. این ارقام شامل دو گونه بومی با نام‌های «ماژان» و «سیوجان» و دو گونه وارداتی «لانگ» و «لی» از چین هستند که نویدبخش افزایش چشمگیر عملکرد و بهبود کیفیت محصول عناب در ایران خواهند بود.

ارقام بومی: ثمره ۱۲ سال پژوهش

علیرضا مقری، رئیس مرکز تحقیقات خراسان جنوبی، با اشاره به فرآیند طولانی شناسایی ارقام، توضیح داد که برای ثبت ارقام ماژان و سیوجان، بیش از ۱۲ سال کار پژوهشی فشرده روی توده‌های بومی انجام شده است. این دو رقم بومی که به افتخار خراسان جنوبی نام‌گذاری شده‌اند، ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارند:

• ابعاد میوه: حدود ۲.۵ تا ۳ برابر بزرگ‌تر از عناب‌های معمولی.
• نسبت گوشت به هسته: برتری قابل توجه برای تازه‌خوری و خشکباری.
• درصد بذر جنین‌دار: در رقم ماژان بین ۶۰ تا ۷۵ درصد است که برای برنامه‌های به‌نژادی بسیار حائز اهمیت است.

در مقابل، ارقام وارداتی «لانگ» و «لی» که بین‌المللی هستند، پس از طی مراحل قرنطینه و سازگاری، در قالب باغ‌های الگویی در مرکز تحقیقات کشت شده‌اند و عمدتاً برای مصرف تازه‌خوری مناسب‌اند.

برتری عملکرد و بازارپسندی ارقام بومی

مقری تأکید کرد که ارقام ماژان و سیوجان جزو ارقام برتر کشور محسوب می‌شوند. در حالی که گونه‌های چینی صرفاً برای مصرف تازه‌خوری مناسب‌اند و برای خشکباری کاربردی ندارند، ارقام بومی علاوه بر سازگاری بالا با شرایط اقلیمی ایران، هم برای خشکباری و هم تازه‌خوری مطلوب هستند. وزن میوه این ارقام تا سه برابر بیشتر از عناب‌های بومی است.

عملکرد باغ‌های عناب معمولاً بین ۱.۵ تا ۲ تن در هکتار است، اما در ارقام ماژان و سیوجان این میزان به ۶ تن در هکتار هم رسیده است. استفاده از ارقام سازگار و با کیفیت نه تنها عملکرد را افزایش می‌دهد، بلکه بهره‌وری منابع آب و خاک را بهبود می‌بخشد و درآمد کشاورزان را نیز بالا می‌برد.

مقاومت در برابر تنش‌های محیطی

عناب به دلیل دیرگل و زودخزان بودن، از سرمای دیررس بهاره و زودرس پاییزه در امان است و چوب آن تا دمای منفی ۳۸ درجه سانتی‌گراد آسیب نمی‌بیند. ارقام بومی و به‌ویژه ماژان و سیوجان، مقاومت بالایی در برابر خشکی و شوری دارند و برای مناطق مشابه خراسان جنوبی بسیار مناسب‌اند. البته در شرایط بهینه آب و خاک، این ارقام واکنش بسیار خوبی به تغذیه و آبیاری نشان داده و عملکرد بالاتری خواهند داشت.

چشم‌انداز آینده: اصلاح و معرفی ارقام جدید

مرکز تحقیقات خراسان جنوبی چهار رویکرد اصلی را برای اصلاح و معرفی ارقام جدید دنبال می‌کند:

• تولید ارقام جدید از طریق هیبریداسیون و تلاقی ارقام والد: فرآیندی ۱۵ تا ۲۰ ساله.
• واردات و سازگاری ارقام جدید از چین: فرآیندی ۱۰ تا ۱۲ ساله.
• ایجاد جهش و موتاسیون با همکاری سازمان انرژی اتمی از طریق پرتودهی: فرآیندی ۷ تا ۱۰ ساله.
• گزینش بهترین ژنوتیپ‌های بومی: رویکردی که تاکنون منجر به معرفی ارقام ماژان و سیوجان شده است.

در حال حاضر، ۱۰ تا ۱۵ ژنوتیپ برتر دیگر شناسایی شده و آزمایشات آنها در حال انجام است تا طی سال‌های آینده به عنوان ارقام جدید به کشاورزان معرفی شوند.