رونمایی از «شهر موسیقی»؛ رویکردی نو در آموزش مفاهیم موسیقی به کودکان

تعریف کودک و هنر کودک

اردشیر پژوهشی، نویسنده، محقق و مدرس هنر، در این نشست به تعریف کودک و دوران کودکی پرداخت. وی با اشاره به پیمان‌نامه بین‌المللی حقوق کودک، انسان زیر ۱۸ سال را کودک دانست و بر لزوم حمایت جامعه از این گروه سنی تاکید کرد. پژوهشی همچنین به ویژگی‌های ذاتی کودک نظیر پرسشگری، تخیل، خلاقیت، قدرت آفرینشگری، آزادی و رهایی اشاره کرد و این ویژگی‌ها را نه بخشی از کودکی، بلکه جوهره وجودی انسان دانست.

پژوهشی در ادامه به مفهوم «هنر کودک» پرداخت و بیان کرد که این ترکیب واژگانی نسبتاً جدید است و پس از شکل‌گیری هنر مدرن در غرب، مورد توجه هنرمندانی چون پابلو پیکاسو و آنری ماتیس قرار گرفت. وی افزود:

در این جریان، آثار کودکان و ویژگی‌های آنها مورد توجه برخی از هنرمندان قرار گرفت، در آن زمان به دلیل تولد دانش جدیدی با عنوان روانشناسی، بحث روانکاوی، ناخودآگاه و بروز ناخودآگاه با استقبال مواجه شد و بروز ناخودآگاه به یکی از ارزش‌های هنری در آثار هنرمندان تبدیل شد. براساس این دیدگاه، کودکان کاملاً ناخودآگاه و بیان حسی خود را ترسیم می‌کنند و هنر کودک معنا پیدا کرد.

این مدرس هنر تاکید کرد که کودکان در خلق اثر هنری به دنبال تعادل درونی، یادگیری و کشف جهان پیرامون هستند، نه صرفاً خلق یک اثر. او آموزش هنر، از جمله موسیقی، را ابزاری مهم برای پرورش دانست و به ویژگی‌های خاص موسیقی از جمله نیاز به نظم و وجود رابطه ریاضی‌گونه در آن اشاره کرد.

مجموعه‌ کتاب‌های «شهر موسیقی» سعی کرده با زبان کودکان، مفاهیم موسیقی را بیان کند و جنبه پرورشی و آموزشی داشته باشد. با وجود این، کتاب بیشتر می‌تواند برای مربیان کودکان مورد استفاده قرار بگیرد تا مفاهیم را در قالب بازی و به صورت گام به گام به کودکان بیاموزد. تکرار و تمرین خلاقه در این حوزه با استفاده از راهنما یا ابزار شنیداری باید مورد توجه قرار گیرد و گروه سنی برای «شهر موسیقی» تعریف شود.

«شهر موسیقی»؛ روایتی داستانی، نه صرفاً آموزشی

مهران پورمندان، آهنگساز، پژوهشگر و منتقد موسیقی، به پیشینه آموزش موسیقی به کودکان در ایران اشاره کرد که به دهه ۴۰ و آموزش‌های علینقی وزیری بازمی‌گردد. وی با اشاره به تاسیس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و معرفی روش‌هایی چون اُرف، به تحولات این حوزه پرداخت.

پورمندان درباره مجموعه «شهر موسیقی» اظهار داشت: «این کتاب آموزشی نیست، هر چند نویسنده قصد داشته این کتاب آموزشی باشد نتوانسته به صورت آموزشی تدوین کند، کتاب داستانی است که مفاهیم موسیقی را به مخاطبان منتقل می‌کند.» او همچنین به اهمیت تصویرسازی خلاق در این مجموعه اشاره کرد و افزود که تصویرسازی می‌تواند محدودیت‌هایی برای مخاطبان ایجاد کند و باید به گونه‌ای باشد که کودکان از طریق اصوات، آنچه را که می‌خواهند متصور شوند.

آلاله دانشمند، نویسنده مجموعه «شهر موسیقی»، نیز در این نشست توضیحاتی درباره روند نگارش و نگاه آموزشی خود ارائه داد. وی بیان کرد که این کتاب به صورت داستانی و در قالب بازی، بر اساس تجربیات او در آموزش موسیقی به کودکان، تالیف شده است. دانشمند تاکید کرد که این کتاب نیاز به راهنما دارد و مربیان می‌توانند از ایده‌های آن برای آموزش مفاهیم موسیقی به زبان خودشان بهره ببرند.

معرفی جلدهای «شهر موسیقی»

مجموعه «شهر موسیقی» در دو جلد با عناوین «نت‌خانه» و «شهرآهنگ» به قلم آلاله دانشمند و تصویرگری محیا زاده‌محمدی، توسط موسسه فرهنگی هنری ماهور منتشر شده است. این مجموعه با نگاهی نو، مفاهیم بنیادین موسیقی را به زبانی ساده در قالب داستان و تصویرسازی‌های خلاقانه معرفی می‌کند. داستان‌ها در دنیایی تخیلی رخ می‌دهند که در آن صداها و نت‌ها شخصیت‌های اصلی هستند.

• «نت‌خانه»: این کتاب ۴۲ صفحه‌ای در قطع رقعی، به مباحثی چون الفبای موسیقی، کلید سل، گام، نت و سکوت می‌پردازد. در توضیح آن آمده است: «به دنیای جادویی شهر موسیقی خوش آمدید. اینجا آغاز سفری شگفت‌انگیز است. صداها و نت‌ها مثل یک خانواده بزرگ کنار هم زندگی می‌کنند، اما طوفانی عجیب همه چیز را به هم می‌ریزد. در نت‌خانه، رازهای اولیه موسیقی را کشف می‌کنید و برای ماجراجویی‌های بیشتر در کتاب شهر موسیقی آماده می‌شوید.»
• «شهرآهنگ»: این جلد نیز ۴۲ صفحه در قطع رقعی دارد و مفاهیمی مانند کشش، سرعت، دینامیک و شناخت سازها را در فضایی داستانی و آموزشی روایت می‌کند. در توضیح «شهرآهنگ» آمده است: «ماجراجویی ما در شهرآهنگ ادامه دارد. حالا که در نت‌خانه با اصول اولیه موسیقی آشنا شدید، وقت آن رسیده تا قدم فراتر نهیم و به اعماق این دنیای شگفت‌انگیز سر بزنیم. شهر موسیقی جایی است که صداها، نت‌ها و حتی سکوت‌ها، در کنار هم حرفی برای گفتن دارند. این بار، با چالشی جدید روبرو می‌شویم: یک جادوگر مرموز می‌خواهد همه چیز را ساکت کند. آیا می‌توانید کمک کنید شهر موسیقی نجات یابد؟»