آغوش گرم خانواده‌ها؛ پناهگاه امن کودکان در روزهای بحرانی

انتقال اضطراری نوزادان شیرخوارگاه آمنه

با افزایش تهدیدات و حملات احتمالی به تهران، مسئولان شیرخوارگاه آمنه در کمتر از نیم ساعت، نوزادان را به مکانی امن منتقل کردند. اما این تنها آغاز ماجرا بود؛ خطر همچنان نوزادان منتقل شده را تهدید می‌کرد و تجمع کودکان در یک مکان، ریسک‌پذیری بالایی داشت. در این شرایط بحرانی، هیچ مکانی امن‌تر از خانه نبود و همین امر، زمینه را برای مشارکت خانواده‌های داوطلب فراهم آورد.

تجربه خانواده خباز: آرامش در دل جنگ

خانواده محمدرضا خباز یکی از این خانواده‌های میزبان است که در روزهای جنگ، میزبان ارسلان یک ماهه شدند. آقای خباز، کارمند و پدر دو دختر ۱۴ و ۱۶ ساله، می‌گوید:

«شرایط موجود باعث نگرانی در بچه‌ها شده بود. زمانی که متوجه شدیم صداوسیما مورد اصابت قرار گرفته و شیرخوارگاه در آن نزدیکی قرار دارد، خیلی نگران شدیم. احساس کردیم بهترین کار این است که نوزادی را به خانه بیاوریم تا هم خودمان آرام شویم و هم آرامش را به یک نوزاد بی‌سرپرست هدیه بدهیم.»

او درباره روند خانواده میزبان شدن توضیح می‌دهد: «ابتدا درخواست فرزندپذیری داشتیم، اما به ما پیشنهاد دادند که می‌توانیم خانواده میزبان باشیم. ما هم قبول کردیم و در روزهای جنگ با ما تماس گرفتند و شرایط را گفتند.» با ورود ارسلان کوچک، فضای خانه خباز دگرگون شد. آقای خباز با اشاره به تأثیر حضور ارسلان می‌گوید: «با آمدن ارسلان، جنگ دیگر در خانه ما معنایی نداشت، بچه‌ها نگران سروصداها هم نبودند، همه چیز با آمدن این نوزاد تغییر کرده بود.»

با وجود وابستگی عمیق خانواده به ارسلان، او قرار است به زودی به خانواده جدیدش برای فرزندخواندگی سپرده شود. خانواده خباز با وجود دلتنگی، از اینکه توانسته‌اند لذت داشتن فرزند را به خانواده دیگری هدیه کنند، ابراز خوشحالی می‌کنند.

محدثه کریمیان و نفس ۸ روزه

محدثه کریمیان، مادر دو کودک ۷ و یک ساله، نیز از مدت‌ها قبل درخواست میزبانی کودکان بی‌سرپرست را داشت. درخواست او در روزهای بحرانی جنگ محقق شد و او میزبان نفس، نوزادی ۸ روزه که در دل جنگ متولد شده بود، شد. خانم کریمیان می‌گوید:

«برای من هیچ سختی نداشت، مثل دو کودک دیگرم با جان و دل از او نگهداری می‌کنم، چون واقعاً دلم می‌خواست در روزهای جنگ من هم کاری کرده باشم و چه کاری بهتر از حمایت از کودکان بی‌پناهی که حامی و پشتیبانی ندارند.»

زهرا و نورای دو ماهه

زهرا، مادر یک دختر ۹ ساله، نیز میزبان نورای دو ماهه شد. او و خانواده‌اش که در روزهای جنگ شهر را ترک کرده بودند، با شنیدن خبر نیاز به میزبانی، بلافاصله بازگشتند تا نورا را تحویل بگیرند. زهرا از اینکه توانسته جان کودکی را حفظ کند و آرامش را به او هدیه دهد، بسیار خرسند است.

طرح خانواده میزبان: راهکاری برای آرامش کودکان

مریم شاکری، معاون سلامت اجتماعی بهزیستی تهران، با تأکید بر اهمیت یاری خانواده‌ها در روزهای جنگ، می‌گوید: «همه این خانواده‌ها قبلاً درخواست میزبانی را داده بودند و بعد از انجام بررسی‌ها در آن روزهای بحرانی با آنها تماس گرفتیم.»

وی درباره طرح خانواده میزبان توضیح می‌دهد: «این طرح در سال ۱۴۰۲ به تصویب رسید و به سازمان بهزیستی ابلاغ شد. اساس طرح بر خانواده محوری بود با این مبنا که کودکان پس از ارزیابی‌ها به آغوش خانواده پناه ببرند.»

بر اساس تحقیقات بهزیستی، حضور کودکان در سنین طلایی در میان خانواده‌ها، تأثیرات بسیاری بر رشد و شخصیت آنها دارد. متقاضیان می‌توانند از طریق سامانه فرزندخواندگی سازمان بهزیستی ثبت‌نام کرده و طرح میزبان را انتخاب کنند. معاون سلامت اجتماعی بهزیستی تهران همچنین از رونمایی سامانه مخصوص میزبان در آینده نزدیک خبر داد که فرآیند ثبت‌نام را کاملاً آنلاین خواهد کرد.

شاکری با اشاره به وجود ۸۵ مرکز نگهداری دولتی و غیردولتی در استان تهران، بیان کرد: «مراکزی داشتیم که در مناطق پرخطر قرار داشتند و ممکن بود به بچه‌ها آسیب برسد. تجمع کودکان از گروه‌های سنی مختلف نیز خطرناک بود و بچه‌های بزرگ‌تر از سروصدا می‌ترسیدند. به همین دلیل مجبور به تخلیه شیرخوارگاه آمنه شدیم و تعداد زیادی از کودکان را در خانه‌ها قرار دادیم.»

نتایج اجرای طرح خانواده میزبان بسیار مثبت بوده است. شاکری می‌گوید: «بعد از واگذاری، رشد، شیر خوردن، خواب و آرامش بچه‌ها با درصد بسیار بالایی تغییر کرده است و این نشان‌دهنده تأثیر خانواده در رشد کودک است.»

در روزهای جنگ، بیش از ۱۵۰ کودک به میان خانواده‌های میزبان رفتند. در حال حاضر، تنها ۲۱ کودک صفر تا سه سال در شیرخوارگاه‌های شهر تهران حضور دارند و بقیه کودکان یا به خانواده زیستی خود بازپیوند شده‌اند، یا به فرزندخواندگی رفته‌اند، و یا همچنان در خانواده‌های میزبان حضور دارند. هیچ خانواده‌ای کودکی را به مراکز بازنگردانده است.