کشف بی‌سابقه: سیارات سرگردان، میزبان منظومه‌های سیاره‌ای خود هستند

اخترشناسان دانشگاه «سنت اندروز» در یک پژوهش بی‌سابقه، به کشفی دست یافته‌اند که درک ما از شکل‌گیری سیارات را متحول می‌کند. این پژوهش نشان می‌دهد که سیارات سرگردان، که پیش‌تر تصور می‌شد تنها در فضای بین‌ستاره‌ای پرسه می‌زنند، می‌توانند میزبان منظومه‌های سیاره‌ای کوچک خود باشند. این اجرام عظیم، که اندازه‌ای نزدیک به مشتری دارند، قادرند بدون نیاز به ستاره مادر، سیارات کوچکتر را در اطراف خود شکل دهند.

سیارات سرگردان: ستاره‌های ناکام با پتانسیل سیاره‌سازی

این سیارات سرگردان، که به آن‌ها «ستاره‌های ناکام» یا شبه‌ستاره نیز گفته می‌شود، از همان موادی تشکیل شده‌اند که ستارگان از آن ساخته می‌شوند. با این حال، به دلیل جرم ناکافی، هرگز نتوانسته‌اند به یک ستاره فعال تبدیل شوند. نکته شگفت‌انگیز این است که مشاهدات اخیر نشان داده است که این اجرام، دیسک‌هایی از غبار و گاز در اطراف خود دارند؛ ساختاری که دقیقاً مشابه دیسک‌های پیش‌سیاره‌ای در اطراف ستارگان نوزاد است و به عنوان بستر تولد سیارات عمل می‌کند.

شواهد جدید: غبارهای سیلیکاتی در اطراف ۶ سیاره

در مشاهداتی که بین مرداد تا مهر ۱۴۰۳ (اوت تا اکتبر ۲۰۲۴) انجام شد، اخترشناسان موفق شدند نشانه‌هایی از غبارهای سیلیکاتی را در اطراف شش سیاره سرگردان شناسایی کنند. این غبارها، همان مواد اولیه‌ای هستند که سیارات سنگی مانند زمین از آن‌ها ساخته می‌شوند. این کشف، فرضیه شکل‌گیری منظومه‌های کوچک در اطراف این سیارات بزرگ را تقویت می‌کند.

دکتر بلیندا دامیان، سرپرست این پژوهش، اظهار داشت: «این کشف نشان می‌دهد حتی اجرامی که فقط کمی بزرگتر از سیاره مشتری هستند، می‌توانند میزبان ساخت سیارات باشند، بدون آن‌که اصلاً ستاره‌ای در میان باشد.»

این منظومه‌های کوچک، هرچند از نظر اندازه و جرم بسیار کوچکتر از منظومه شمسی ما هستند، اما از نظر سازوکار شکل‌گیری، شباهت‌های قابل توجهی با آن دارند.

آینده پژوهش: جستجو برای شواهد مستقیم

با وجود اینکه این اجرام هنوز در مراحل اولیه شکل‌گیری منظومه قرار دارند، پژوهشگران امیدوارند در آینده نزدیک شواهد مستقیمی از وجود چنین منظومه‌هایی را کشف کنند. این یافته‌ها، دریچه‌ای جدید به سوی درک فرآیندهای کیهانی و تنوع بی‌نظیر شکل‌گیری سیارات در جهان هستی می‌گشاید.