خبر کامل
فرسودگی تجهیزات و ضعف نظارت؛ عوامل اصلی حوادث در پتروشیمی‌های ایران
حوادث اخیر در واحدهای پتروشیمی ایران، زنگ خطر فرسودگی تجهیزات و ضعف نظارت را به صدا درآورده است. حسین کهتری، مدیر بازرسی سایت و عملیات شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران، با اشاره به عمر بیش از ۳۰ سال بسیاری از مجتمع‌های پتروشیمی و عدم به‌روزرسانی زیرساختی مناسب، بر اهمیت بازرسی‌های فنی منظم و اصولی برای پیشگیری از فجایع تاکید کرد.
علل اصلی حوادث در صنایع پتروشیمی
تحلیل‌های انجام شده توسط کارشناسان، نشان می‌دهد که عوامل متعددی در بروز حوادث پتروشیمی نقش دارند. این عوامل شامل موارد زیر است:
- فرسودگی تجهیزات: بسیاری از مجتمع‌های پتروشیمی در ایران بیش از ۳۰ سال قدمت دارند و زیرساخت‌های آن‌ها به درستی به‌روزرسانی نشده‌اند.
- نقص در سیستم‌های ایمنی و هشدار: سامانه‌های هشداردهنده یا وجود ندارند یا پس از مدتی از کار افتاده‌اند.
- نشت مواد شیمیایی و اشتعال‌پذیر: نشت گاز، بخارات هیدروکربنی و مواد شیمیایی خطرناک از عوامل اصلی انفجار و آتش‌سوزی است.
- خطای انسانی و آموزش ناکافی: عدم آشنایی کارکنان با روش‌های مقابله با شرایط اضطراری و اجرای نادرست عملیات.
- ضعف در بازرسی‌های فنی دوره‌ای: عدم نظارت منظم و جدی بر وضعیت تجهیزاتی نظیر مخازن، اتصالات، شیرآلات و تجهیزات تحت فشار و دوار.
اهمیت بازرسی فنی در پیشگیری از حوادث
کهتری بازرسی فنی را «قلب تپنده ایمنی و بهره‌برداری مطمئن» در صنایع فرآیندی، به‌ویژه پتروشیمی، دانست. این فرآیند نه تنها وظیفه شناسایی و پایش وضعیت تجهیزات را بر عهده دارد، بلکه به عنوان خط مقدم پیشگیری از حوادث فنی و انفجارها نیز شناخته می‌شود.
شناسایی زودهنگام عیوب پنهان
یکی از کلیدهای حیاتی بازرسی در حوزه پتروشیمی، شناسایی زودهنگام عیوب پنهان است. مشکلاتی نظیر خوردگی داخلی، ترک‌های تنشی، پوسیدگی، تخریب در اثر دمای بالا، خستگی فلز و ناپایداری جوش‌ها، در صورت عدم شناسایی به موقع، می‌توانند به انفجار یا نشت مواد منجر شوند. بازرسی فنی، به‌ویژه با استفاده از روش‌های آزمون‌های غیر مخرب (NDT)، امکان کشف این عیوب را بدون توقف فرآیند تولید فراهم می‌کند.
ارزیابی ریسک عملکرد تجهیزات تحت فشار
مخازن، مبدل‌های حرارتی، برج‌ها و خطوط انتقال در معرض فشار، دما و مواد شیمیایی خطرناک قرار دارند. بازرسی‌های دوره‌ای بر اساس استانداردهایی نظیر API 510 و API 570، این امکان را فراهم می‌کند تا پیش از وقوع بحران، تجهیزات از مدار خارج شده و تعمیر یا تعویض شوند.
مدیریت عمر تجهیزات قدیمی
در بسیاری از پتروشیمی‌های قدیمی، عمر طراحی تجهیزات به پایان رسیده است، اما همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرند. بازرسی فنی با استفاده از آزمون‌های دقیق مکانیکی و تحلیلی (مانند Fitness For Service – FFS)، امکان ادامه بهره‌برداری ایمن یا الزام به تعویض را تعیین می‌کند.
نقش بازرسی فنی پس از وقوع حادثه
مدیر بازرسی سایت و عملیات شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران، به نقش حیاتی بازرسی فنی پس از وقوع حوادثی نظیر آتش‌سوزی، انفجار یا نشت شیمیایی اشاره کرد. در این مواقع، فعالیت تیم‌های بازرسی فنی بسیار تعیین‌کننده است و مسیر بازسازی و راه‌اندازی مجدد واحدها به عملکرد حرفه‌ای آن‌ها وابسته است.
بررسی علل فنی حادثه (Root Cause Analysis)
تیم بازرسی فنی با استفاده از روش‌های تحلیلی، داده‌های عملیاتی، شواهد فیزیکی و آزمایش‌های دقیق، علت اصلی وقوع حادثه را مشخص می‌کند. این اقدام برای جلوگیری از تکرار حادثه در آینده حیاتی است.
ارزیابی خسارت وارده به تجهیزات
با استفاده از تکنیک‌های آزمون‌های غیرمخرب (مانند اولتراسونیک، رادیوگرافی، MT، PT)، سطح آسیب وارده به مخازن، لوله‌ها و سازه‌های فلزی سنجیده شده و درباره تعویض یا تعمیر آن‌ها تصمیم‌گیری می‌شود.
برنامه تعمیرات اضطراری
بر اساس نتایج بازرسی، تیم فنی برنامه‌ای برای تعمیر اضطراری و اصلاح تجهیزات آسیب‌دیده طراحی می‌کند. این برنامه با هدف کاهش زمان توقف واحد و بازگشت سریع به مدار انجام می‌پذیرد، البته با رعایت استانداردهای ایمنی.
بازرسی نهایی پیش از راه‌اندازی مجدد
پیش از راه‌اندازی واحد، تمام تجهیزات تعمیر شده باید دوباره تحت بازرسی قرار گیرند و تأییدیه فنی دریافت کنند. این مرحله تضمین می‌کند که راه‌اندازی جدید با کمترین ریسک و بالاترین ضریب ایمنی انجام شود.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۵:۵۲ - ۱۴۰۴/۰۵/۱۱