شگفتی در آسمان: قدیمی‌ترین جت جنگنده جهان هنوز در کره شمالی پرواز می‌کند

تاریخچه و وضعیت عملیاتی قدیمی‌ترین جت جنگنده جهان

جت‌های جنگنده از سال ۱۹۴۴ با ظهور مسرشمیت Me 262 آلمان، انقلابی در نبردهای هوایی ایجاد کردند. در حالی که امروزه تمرکز بر جنگنده‌های پیشرفته‌ای مانند F-35 لایتنینگ II است، برخی کشورها همچنان به ناوگان‌های قدیمی خود متکی هستند. در این میان، شن‌یانگ J-5، که با نام صادراتی Shenyang F-5 نیز شناخته می‌شود، عنوان قدیمی‌ترین جت جنگنده عملیاتی جهان را به خود اختصاص داده است.

این جنگنده، که اولین پرواز خود را در ۱۹ ژوئیه ۱۹۵۶ به عنوان اولین جت جنگنده نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین انجام داد، در واقع نمونه‌ای تحت لیسانس از میگ-۱۷ شوروی است. میگ-۱۷ خود جایگزین میگ-۱۵ شد و در طول عمر خود توسط بیش از ۲۰ کشور مورد استفاده قرار گرفت. بر اساس گزارش «نیروهای هوایی جهان ۲۰۲۵»، کره شمالی همچنان ۱۰۶ فروند J-5 را نگهداری و عملیاتی می‌کند. با این حال، با گذشت ۷۰ سال از ساخت این جنگنده‌ها، وضعیت عملیاتی بودن دقیق آن‌ها در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، اما تا زمانی که اطلاعاتی خلاف آن منتشر نشود، J-5 قدیمی‌ترین جت جنگنده در حال استفاده تا اواسط سال ۲۰۲۵ محسوب می‌شود.

چرا کره شمالی به جنگنده‌های قدیمی متکی است؟

دلیل اصلی ادامه استفاده کره شمالی از هواپیماهای قدیمی مانند شن‌یانگ J-5، فقدان گزینه‌های جایگزین است. این کشور توانایی تولید جنگنده‌های بومی را ندارد و به همین دلیل به هواپیماهایی که توانسته از کشورهای دیگر خریداری کند، متکی است. هدف اصلی کره شمالی، تقویت قابلیت‌های دفاع هوایی خود است و خرید هواپیماهای قدیمی، یکی از راه‌های دستیابی به این هدف محسوب می‌شود. اگرچه این هواپیماها مدرن نیستند، اما همچنان به مدرن‌سازی توانایی کره شمالی در مقابله با تهدیدات هوایی کمک می‌کنند.

J-5، با وجود قدمت خود، هنوز هم می‌تواند در برخی سناریوها مفید باشد. میگ-۱۷، که J-5 بر اساس آن ساخته شده، در عملیات «کوچه میگ» در طول جنگ کره نقش مهمی ایفا کرد و این نشان می‌دهد که همتای چینی آن نیز می‌تواند در عملیات‌های مشابه توانمند باشد. با این حال، در برابر جنگنده‌های مدرن، J-5 به شدت ناتوان است و تنها می‌تواند با هواپیماهای قدیمی‌تر برابری کند.

مشخصات فنی و تسلیحات J-5

• موتور: توربوجت Klimov VK-1F با قابلیت پس‌سوز
• حداکثر سرعت: ۱۱۴۶ کیلومتر بر ساعت (مادون صوت)
• برد: حدود ۱۶۶۶ کیلومتر (با مخازن سوخت خارجی)
• سقف پرواز: حدود ۱۶۷۶۴ متر

بزرگ‌ترین نقطه ضعف J-5 در مقایسه با جنگنده‌های مدرن، تسلیحات آن است که شامل:

• یک توپ ۳۷ میلی‌متری
• دو توپ ۲۳ میلی‌متری
• چهار موشک هوا به هوا

در نبردهای هوایی مدرن، استفاده از توپ‌ها به ندرت اتفاق می‌افتد و بیشتر درگیری‌ها با موشک‌های هوا به هوا و فراتر از میدان دید انجام می‌شود. موشک‌های J-5 نیز در مقایسه با همتایان مدرن غربی خود بسیار ضعیف‌تر هستند. با وجود این محدودیت‌ها در جنگ هوایی مدرن، کره شمالی همچنان ناوگان جنگنده‌های چینی کپی‌شده از مدل‌های شوروی خود را حفظ می‌کند.