پناهگاه تاکوگاما: داستان فداکاری و حفاظت از شامپانزه‌ها در سیرالئون

آغاز یک مسیر غیرمنتظره

بلا آماراسکاران در سال ۱۹۸۸، زمانی که در سیرالئون اقامت داشت، با همسرش با یک شامپانزه بیمار و گرسنه به نام «برونو» روبرو شد که به درختی بسته شده بود. آن‌ها برونو را نجات داده و به خانه بردند. برونو سال‌ها مانند عضوی از خانواده در کنار آن‌ها زندگی کرد و این تجربه، آماراسکاران را به شباهت‌های عمیق احساسی بین انسان و شامپانزه آگاه ساخت.

با گذشت زمان، او شامپانزه‌های بیشتری را نجات داد و خانه‌اش به مرکزی غیررسمی برای مراقبت از این حیوانات تبدیل شد. هرچند این وضعیت گاهی با چالش‌هایی نظیر فرار شامپانزه‌ها و ایجاد مزاحمت برای همسایگان همراه بود.

تأسیس رسمی پناهگاه تاکوگاما

در سال ۱۹۹۵، پس از ملاقات با یک پژوهشگر برجسته رفتارشناسی جانوران و با حمایت مالی اتحادیه اروپا و دولت سیرالئون، آماراسکاران موفق شد پناهگاه تاکوگاما را به طور رسمی در پارک ملی شبه‌جزیره تأسیس کند. این پناهگاه تاکنون بیش از ۱۲۳ شامپانزه را در خود جای داده است. بسیاری از این شامپانزه‌ها پس از تجربیات دردناکی نظیر شکار غیرقانونی، سوءتغذیه یا نگهداری به عنوان حیوان خانگی نجات یافته‌اند و پس از دوره بازتوانی، در جنگل‌های حفاظت‌شده رها می‌شوند.

چالش‌ها و فداکاری‌ها

مسیر آماراسکاران همواره با دشواری‌هایی همراه بوده است:

• جنگ داخلی (۱۹۹۱-۲۰۰۲): پناهگاه تاکوگاما دو بار مورد حمله شورشیان قرار گرفت و غارت شد. آماراسکاران با مذاکره با شورشیان، جان کارکنان و شامپانزه‌ها را نجات داد.
• همه‌گیری‌ها: در جریان همه‌گیری ابولا و سپس کووید-۱۹، پناهگاه به طور کامل قرنطینه شد و کارکنان در محل اقامت گزیدند تا از حیوانات محافظت کنند.
• تخریب جنگل‌ها: در سال‌های اخیر، تخریب جنگل‌ها و ورود غیرقانونی به مناطق حفاظت‌شده، تهدید جدیدی برای پناهگاه ایجاد کرده است.

در اعتراض به این وضعیت، آماراسکاران از ماه مه ۲۰۲۵ پناهگاه را تعطیل کرده است تا دولت را وادار به واکنش کند. با این حال، دولت تاکنون پاسخی نداده و این تعطیلی آسیب مالی سنگینی به پناهگاه وارد کرده که به توریسم و کمک‌های مردمی وابسته است.

میراث و آینده

با وجود تمام سختی‌ها، آماراسکاران ۶۴ ساله همچنان با عشق و فداکاری در کنار شامپانزه‌ها قدم می‌زند. او می‌گوید: «هرگز احساس نمی‌کنم که سر کار می‌روم؛ شامپانزه‌ها بخشی از زندگی من هستند، خانواده‌ام.»

در سال ۲۰۱۹، کمپین‌های آگاهی‌بخشی او منجر به معرفی شامپانزه به عنوان حیوان ملی سیرالئون شد. امروز، عشق متقابل او و شامپانزه‌ها، پناهگاه تاکوگاما را زنده نگه داشته است.